Ten artykuł dotyczy powieści. Zapoznaj się również z: inne znaczenia.

Przypadki Robinsona Crusoe – powieść podróżniczo-przygodowa Daniela Defoe z 1719 roku.

Opowieść o Robinsonie składa się z dwóch części: pierwsza – The Life and Strange Surprizing Adventures of Robinson Crusoe opowiada o losach młodego marynarza Robinsona Crusoe, który trafia na bezludną wyspę. Druga - znacznie mniej znana – The Further Adventures of Robinson Crusoe opowiada o dalszych podróżach Robinsona.

Defoe napisał w późniejszym czasie trzecią część, Serious Reflections of Robinson Crusoe, będącą zbiorem esejów, bez faktycznego udziału postaci Robinsona.

Opis fabuły

Akcja rozpoczyna się w 1651 r. Książka opisuje dzieje Robinsona Crusoe, syna kupca w mieście Hull. Robinson nie chce wieść nudnego żywota jak jego ojciec, jako 17-latek ucieka z domu i płynie do Londynu. Ma pecha, gdyż pierwszy statek, którym płynie, rozbija się. Trafia na drugi okręt i tam uczy się sztuki żeglarskiej. Po pewnym czasie, chce wracać do domu, ale kapitan Smith namawia go, by popłynął z nim do Gwinei, a gdy tam dorobi się majątku, zostanie łaskawiej przyjęty przez ojca. Po śmierci kapitana Robinson pomaga wdowie po nim w prowadzeniu interesów. Jednak podczas kolejnej podróży statek zostaje napadnięty, a Robinson, wraz z innymi, wzięty do niewoli mauretańskiej. Po dwóch latach ucieka, wraz ze swym towarzyszem Ksurym i płynie do Brazylii, gdzie staje się plantatorem. Podczas wyprawy po niewolników 30 września 1659 statek się rozbija i Robinson jest jedynym ocalałym. Trafia na bezludną wyspę, gdzie, jak się okaże, spędzi następne 28 lat. Powoli zagospodarowuje się tam, buduje dom, uprawia zboże, oswaja kozy i papugę, wytwarza naczynia. W przetrwaniu pomagają mu znalezione przedmioty z innego rozbitego statku. Po latach na jego wyspę trafiają ludożercy, a Robinsonowi udaje się ocalić z ich rąk jedną z ofiar. Ocalałego krajowca nazywa Piętaszek (Friday, od dnia tygodnia kiedy go spotkał). Robinson "cywilizuje" dzikusa, czyniąc go towarzyszem swojej niedoli. Uczy go języka angielskiego i nawraca na chrześcijaństwo. Po latach do wyspy przybija statek z piracką banderą, którym kierują zbuntowani marynarze. Robinson pomaga kapitanowi odzyskać panowanie nad statkiem i może wrócić do rodzinnej Anglii.

Akcję powieści autor umieścił na wyspie położonej u wybrzeży Wenezueli.

Pierwsze wydanie drugiej części powieści

Druga część powieści poświęcona jest podróżom Robinsona m.in. na Madagaskar, do Południowej Azji i na Syberię.

Odbiór powieści

Powieść o przygodach Robinsona Kruzoe do końca XIX wieku była najczęściej wydawaną, tłumaczoną i interpretowaną książką w historii. W sumie doczekała się ponad 700 rożnych edycji i adaptacji. Są to np. Robinson szwajcarski Johanna Davida Wyssa, Foe J. M. Coetzeego czy choćby Robinsonowie Kosmosu Františka Běhounka. W Polsce przygodami Robinsona inspirowali się Czesław Miłosz i Jerzy Andrzejewski, tytułując scenariusz filmu wg wspomnień Władysława Szpilmana - Robinson warszawski (z których później powstał film Pianista).

Jacques Offenbach w 1867 r. napisał operę Robinson Crusoé.

W XX wieku utwór był wielokrotnie ekranizowany, powstało także wiele dzieł luźno nawiązujących do książki, np. film Cast Away z 2000 r.

W Polsce powieść znana jest przede wszystkim w tłumaczeniu Władysława Ludwika Anczyca pod tytułem Przypadki Robinsona Crusoe lub Przypadki Robinsona Kruzoe oraz w skróconej wersji lekturowej w opracowaniu Stanisława Stampfla jako Robinson Kruzoe. Wg Daniela Defoe napisał Stanisław Stampf'l. Ukazały się Przypadki Robinsona Kruzoe będące tłumaczeniem dwóch części - tom I. przełożył Józef Birkenmajer, tom II - był anonimowym przekładem z XIX w. w opracowaniu Grzegorza Sinko.

W ostatnich latach opublikowano też kilka nowych tłumaczeń.

Linki zewnętrzne