Psałterz floriański - Polski Serwis Naukowy

Karta z Psałterza floriańskiego

Psałterz floriański – psałterz pochodzący z końca XIV wieku. Bywa także zwany Psałterzem Jadwigi; jego nazwa pochodzi od miejscowości w Austrii – Sankt Florian. Obecnie znajduje się w Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Jest to dzieło trójjęzyczne (łacina, polski, niemiecki) zapisane na 296 pergaminowych kartach. Został odkryty w 1827 roku, a nabyty przez Polskę w 1931. Pierwsze wydanie miało miejsce w 1834 w Wiedniu staraniem polskiego wydawcy Stanisława Jana Borkowskiego, wydanie całości w języku polskim przypada na rok 1939 (Lwów).

Wawel – wzgórze na Pomoście Krakowskim, w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły; wysokość 228 m n.p.m., antropogeniczne; historyczna dzielnica Krakowa, na wzgórzu zabytkowe zespoły budowlane.

Klasztor Sankt Florian – klasztor barokowy, położony w Górnej Austrii, w pobliżu Linzu. Założony w 1071 przez benedyktynów, z czasem przejęty przez kanoników regularnych reguły św. Augustyna w miejscu przechowywania relikwii św. Floriana. U stóp klasztoru powstało później małe miasteczko. W opactwie pochowana jest m.in. polska królowa Katarzyna Habsburżanka.

Z genezą tego dzieła wiąże się wiele zagadek. Liczne miniatury i inicjały wskazują, iż był przeznaczony dla kogoś z rodziny królewskiej. Najprawdopodobniej dla kobiety z rodu Andegawenów, Małgorzaty, Marii lub Jadwigi. Przyjmuje się, że był sporządzony na potrzeby królowej Jadwigi.

Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty. Stolicą regionu jest Kraków.

Kłodzko (niem. Glatz, czes. Kladsko) – miasto w województwie dolnośląskim, będące siedzibą dwóch gmin – miejskiej i wiejskiej – oraz powiatu o tej samej nazwie. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.

Błędną jest teza, jakoby powstał on w Kłodzku u kanoników regularnych. Jest on z całą pewnością tworem skryptorium na Wawelu, o czym świadczą m.in. liczne dialektyzmy właściwe dla środkowej Małopolski (końcówki fleksyjne, forma 'fała', formy 'stać' oraz 'bać się', morfem 'ow' po twardych i miękkich spółgłoskach). Jako pierwszy udowodnił to Witold Taszycki w roku 1949.

Psalm (gr. ψαλμός psalmós, pochodzi od psallein i oznacza śpiew przy akompaniamencie instrumentu strunowego zwanego psalterion) – liryczny utwór modlitewny, rodzaj pieśni religijnej, o podniosłym charakterze, którego adresatem jest zazwyczaj Bóg, rzadziej człowiek. Ze względu na treść wyróżnia się psalmy: dziękczynne, błagalne, pokutne, prorocze, pochwalne, patriotyczne, żałobne.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Tekst składa się z trzech części:

pierwsza, psalmy 1-101

druga, psalmy 102-106

trzecia, psalmy 107-150

Część pierwsza powstawała w końcu wieku XIV, a reszta w XV wieku.

Psałterz jest zabytkiem pisowni złożonej I stopnia (najlepsza w części pierwszej, w częściach kolejnych niekonsekwencja w pisowni). W częściach II i III występują liczne wpływy czeskie, co wskazuje, iż wzorcem było poza tekstem łacińskim również tłumaczenie na język czeski.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Benedykt XVI (łac. Benedictus XVI, wł. Joseph Ratzinger ?/i, ur. 16 kwietnia 1927 w Marktl am Inn) - 1977-2005 niemiecki kardynał, 1981-2005 prefekt Kongregacji Nauki Wiary, 2002-2005 dziekan Kolegium Kardynalskiego, 19 kwietnia 2005 wybrany 265. (wg innej rachuby 266.) papieżem.

18 maja 2009 roku podczas wizyty w Watykanie prezydent Lech Kaczyński podarował faksymile "Psałterza Floriańskiego" papieżowi Benedyktowi XVI

Wydania Psałterza floriańskiego

Psałterz Królowej Małgorzaty, pierwszej małżonki Ludwika I, króla polskiego i węgierskiego, córki króla czeskiego i cesarza Karola IV. Najstarszy dotąd znany pomnik piśmiennictwa polskiego. Wydany staraniem Stanisława hr. Dunina Borkowskiego, Wiedeń (1834);

Psalterii Florianensis partem polonicam ad fidem codicis recensuit apparatu critico, indice locupletissimo instruxit Vladislaus Nehring, Poznań (1883);

Psałterz Floriański, łacińsko-polsko-niemiecki. Rękopis Biblioteki Narodowej w Warszawie, wydany staraniem Ludwika Bernackiego, Lwów (1939) – reprint ze zmienionym wstępem – Łódź (2000).

Linki zewnętrzne

Skan oryginału Psałterza floriańskiego w Cyfrowej Bibliotece Narodowej

Przypisy

"http://wyborcza.pl/1,91446,6622114,Benedykt_XVI_przyjal_prezydenta_Lecha_Kaczynskiego.html"