Psychodeliki (rzadko: psychedeliki) – grupa substancji psychoaktywnych (obejmująca także dysocjanty i delirianty), wywołujących zmiany percepcji, świadomości, sposobu myślenia oraz sposobu odczuwania emocji.

Psychodeliki od innych substancji psychoaktywnych, jak stymulanty czy depresanty, odróżnia to, że nie wpływają bezpośrednio na znane nam stany umysłu, ale indukują doświadczenia zdecydowanie różne od zwykłego stanu umysłu. Doświadczenia te często są porównywane do odmiennych stanów świadomości, takich jak trans, medytacja czy marzenie senne.

Efekty działania

Tym, czego psychodeliki z reguły nie powodują – wbrew powszechnie używanej, błędnej nazwie halucynogeny – są halucynacje. Halucynacje są omamami opartymi na rzeczywistości, przedstawiają rzeczywiste, ziemskie obrazy w nierealnej formie, jak na przykład nieistniejące przedmioty, osoby czy zwierzęta. Efekty wizualne spowodowane przez psychodeliki są opisywane jako modyfikacje percepcji nie udające rzeczywistości. Człowiek znajdujący się pod wpływem substancji psychodelicznej zdaje sobie sprawę z tego, że ukazują mu się iluzje, jak na przykład kolorowe wzory, plamy czy fraktale. Są one tak odrealnione, że nie mylą się z rzeczywistością. Jedynie niektóre, mniej popularne psychodeliki – jak dimetylotryptamina czy atropina – mogą powodować halucynacje przypominające rzeczywiste obrazy.

Historia

Psychodeliki, dysocjanty i delirianty mają długą historię medycznego i religijnego użycia na całym świecie. Są używane przez szamanów do rytualnego uzdrawiania, ceremonii inicjacji, a także w rytuałach religijnych przez organizacje takie jak Rdzenny Kościół Amerykański. Psychodeliki używane w praktykach religijnych określane są mianem enteogenów.

Od połowy XX wieku psychodeliki zaczęły stopniowo zyskiwać popularność na zachodzie. Poza próbami przeprowadzanymi na osobach cierpiących na zaburzenia psychiczne, sprawdzano też ich przydatność jako broni chemicznej, a także serum prawdy – z niewielkimi sukcesami.

Najpopularniejszym i jednocześnie najbardziej napiętnowanym zastosowaniem psychodelików jest poszukiwanie doświadczeń religijnych, a także poszukiwanie inspiracji i rozwój psychiczno-duchowy. Szczyt popularności psychodelików przypada na lata 60 XX wieku gdy były niezwykle istotnym elementem kontrkultury, powiązanym z kulturą hippisowską i powszechnie panującą atmosferą buntu i konfliktu pokoleń. Pomimo prohibicji rekreacyjne użycie psychodelików nadal jest powszechnym zjawiskiem. Istnieją organizacje finansujące badania, mające udowodnić niską szkodliwość używania psychodelików i propagujące ich używanie oraz legalizację.

Wielu twórców próbowało eksperymentować ze środkami psychodelicznymi, wychodząc z przekonania, że w ten sposób będą mogli głębiej odczuwać, lepiej poznać własne wnętrze i w ten sposób lepiej tworzyć. Po tego typu środki sięgali Ken Kesey, Stanisław Ignacy Witkiewicz czy Aldous Huxley.