Psylotowe - Polski Serwis Naukowy

Psylotowe, psyloty (Psilotopsida) – grupa roślin o różnej randze w różnych systemach. Stanowi najstarszą linię rozwojową w obrębie kladu Monilophyta obejmującego współcześnie występujące rośliny zaliczane do skrzypów i paproci. Smith i in. (2006) przypisują psylotowym rangę klasy, bywają też one wyodrębniane dodatkowo w postaci monotypowej podgromady Psilotophytina. Do niedawna zaliczano tu tylko kilka gatunków współczesnych z rodzajów Psilotum i Tmesipteris. Po uwzględnieniu badań molekularnych w filogenetyce tej grupy, zaliczono tu także nasięźrzałowce (Ophioglossales).

Myko-heterotrofy (skrót MHP od ang. myco-heterotrophic plants), dawniej rośliny saprofityczne – rośliny, które część lub wszystkie substancje pokarmowe pobierają z grzybów, na których pasożytują. Rośliny te zwykle nie przeprowadzają fotosyntezy i nie mają barwników fotosyntetycznych.

Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.

Morfologia

Poszczególne linie rozwojowe psylotowych, mimo nielicznej reprezentacji we współczesnej florze są znacznie zróżnicowane morfologicznie. Pokolenie płciowe – gametofit przypomina nieco kłącze – rozwija się jako twór podziemny, wydłużony i zaokrąglony. Jest myko-heterotrofem i ma wyraźnie zredukowany charakter (posiada np. zdolność do podjęcia fotosyntezy przy umożliwieniu dostępu światła oraz zredukowane tkanki przewodzące. Pokolenie bezpłciowe, czyli sporofity są roślinami bylinowymi o podziemnym kłączu i różnie ukształtowanym pędzie nadziemnym. Kłącze pozbawione jest korzeni lub są one słabo rozwinięte, organy podziemne są przerośnięte strzępkami grzybni (mikoryza). Łodyga wzniesiona jest nierozgałęziona lub rozgałęzia się dichotomicznie. Liście są drobne, łuskowate (psylotowce) lub pojedyncze, choć podzielone (nasięźrzałowce). Zarodnie są duże (do kilku mm średnicy), dochodzą do nich wiązki przewodzące. Zawierają bardzo liczne, jednakowe zarodniki.

Psylofity (Psilophyta Heintze) – gromada roślin kopalnych, najpierwotniejszych, pionierskich roślin lądowych. Pojawiły się w ludlowie a wymarły w dewonie. Najprawdopodobniej od psylofitów wywodzą się paprotniki.

Mikoryza - występujące powszechnie zjawisko, polegające na współżyciu korzeni lub innych organów, a nawet nasion roślin naczyniowych z grzybami (dotyczy około 85% gatunków roślin wyższych z całego świata). Tego typu symbioza daje obu gatunkom wzajemne korzyści, polegające na obustronnej wymianie substancji odżywczych – rośliny mają lepszy dostęp do wody i rozpuszczonych w niej soli mineralnych, ale także do substancji regulujących ich wzrost i rozwój, które produkuje grzyb, ten zaś korzysta z produktu fotosyntezy roślin - glukozy. Odkrycia mikoryzy dokonał w roku 1880 polski botanik, Franciszek Kamieński[potrzebne źródło].

Systematyka

Pozycja systematyczna psylotowych w obrębie roślin telomowych Podział psylotowych

Klasa: psylotowe (Psilotopsida)

Rząd: psylotowce (Psilotales Prantl, Lehrb. Bot., ed. 5: 183. 5 Jan 1884)

Rodzina: psylotowate (Psilotaceae J. W. Griff. & Henfr., Microgr. Dict.: 540. 1 Nov 1855)

Rodzaj: Psilotum

Rodzaj: Tmesipteris

Rząd: nasięźrzałowce (Ophioglossales Link, Hort. Berol. 2: 151. Jul-Dec 1833)

Rodzina: nasięźrzałowate (Ophioglossaceae Martinov, Tekhno-Bot. Slovar: 438. 3 Aug 1820)

Rodzaj: Botrychium – podejźrzon

Rodzaj: Ophioglossum – nasięźrzał

Rodzaj: Helminthostachys

Rodzaj: Mankyua

Zobacz też

psylofity

Przypisy

↑ Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns (ang.). Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-11].
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 83-01-13945-2.
Reveal J. L.: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme (ang.). 2007. [dostęp 10 października 2008].
Pryer, Kathleen M., Eric Schuettpelz, Paul G. Wolf, Harald Schneider, Alan R. Smith and Raymond Cranfill: Phylogeny and evolution of ferns (monilophytes) with a focus on the early leptosporangiate divergences (ang.). American Journal of Botany 91:1582-1598, 2004. [dostęp 2009-03-20].