Pszów - Polski Serwis Naukowy

Pszów (niem. Pschow) – miasto w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim.

Do 1954 roku Pszów był siedzibą gminy Pszów. Według podziału administracyjnego Polski w latach 1975-1998 Pszów należał do województwa katowickiego, najpierw jako dzielnica Wodzisławia Śląskiego, a od 30 grudnia 1994 roku jako samodzielne miasto.

Geografia

Dzielnice

Administracyjnie w obrębie miasta Pszowa została wydzielona jedna dzielnica:

Biedronka – sieć sklepów dyskontowych należących do spółki akcyjnej Jeronimo Martins Dystrybucja, której właścicielem jest portugalskie konsorcjum Jerónimo Martins. Pod względem ilości sklepów jest to największa w Polsce sieć handlowa. Biedronka posiada 1500 (dane na 02.05.2010 r) sklepów i zatrudnia 27 tys. pracowników (dane z 2009). Jej hasłem jest: "codziennie niskie ceny". W pierwszym półroczu 2007 odnotowano wzrost obrotów o 32,4% w stosunku do roku 2006.
Osiedle Tadeusza Kościuszki w Pszowie – (pot. Familoki) jedno z czterech osiedl miejscowości Pszów (przy osiedlu Alojzego Biernackiego, osiedlu Grunwaldzkim i przy osiedlu Józefa Tytki). Granice osiedle wyznaczają ulice: Henryka Rodakowskiego (od zachodu), Władysława Andersa (od wschodu) i Karola Miarki (od południa). Panuje tu budowa bloków mieszkalnych o różnej ilości pięter. Teren na którym znajduje się osiedle jest pagórkowate. Na mapach: 50°02′50.75″N 18°23′07.84″E / 50.0474306, 18.3855111

Krzyżkowice.

Dodatkowo można wyróżnić nazwy własne dla niektórych części Pszowa:

Pszowskie Doły,

Kalwaria,

Stara Maszyna,

Kozłowina,

Wrzosy.

W Pszowie są cztery osiedla:

Osiedle Józefa Tytki,

Osiedle Grunwaldzkie,

Osiedle Tadeusza Kościuszki,

Osiedle Alojzego Biernackiego.

Położenie

Miasto położone jest na najwyższym wzniesieniu Płaskowyżu Rybnickiego (311 m n.p.m.), w bliskim położeniu takich miast jak: Rybnik, Wodzisław Śląski, Racibórz, Radlin, Rydułtowy, Jastrzębie-Zdrój, Żory.

Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.
Choltice to miasteczko w regionie Pardubice w Czechach. Ma około 930 mieszkańców. Wioski Ledeč i Podhorky są częściami administracyjnymi gminy Choltice.

W Pszowie swoje źródła mają niewielka struga Sumina oraz rzeka Nacyna, dopływy Rudy.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 Pszów ma obszar 20,42 km², w tym:

użytki rolne: 62%

użytki leśne: 14%

Miasto stanowi 7,12% powierzchni powiatu wodzisławskiego.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

Targ - sprzedaż i kupno towarów odbywające się na wydzielonej przestrzeni, w określonym czasie oraz związane pewną tradycją lub formalnymi zasadami handlowymi. Miejsce gdzie odbywa się targ nazywane jest targowiskiem lub również targiem.
Zbigniew Kicka (ur. 9 kwietnia 1950 w Polanicy-Zdroju) – Pięściarz wagi półśredniej (172 cm, 67 kg), trener boksu. Pierwszy medalista mistrzostw świata w boksie (Hawana 1974 – medal brązowy), olimpijczyk z Montrealu (1976). Stoczył w sumie 320 walk (277 zwycięstw, 6 remisów, 37 porażek)

Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1237,92 zł.

Historia

Zaskakująca wzmianka źródłowa pojawiła się w roku 973 dotycząca granic biskupstwa praskiego podająca nazwę plemienia Psouane. Wzmiankę tę niekiedy stara się powiązać z Pszowem. Niepodlegająca dyskusji wzmianka miejscowości Pschow pochodzi z roku 1265.

Kalendarium wydarzeń w Pszowie

1265 r. – występuje po raz pierwszy nazwa miejscowości w formie „Psov”, 20 stycznia Pszów uzyskuje lokację jako wieś książęca na prawie niemieckim, pierwszym wolnym sołtysem został Richulf;

1293 r. – został wybudowany pierwszy drewniany kościółek pod wezwaniem Świętego Krzyża;

ok. 1350 r. – wybudowano murowany kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych;

ok. 1380 r. – rycerz Czetrycz dzierżawił dobra pszowskie;

1506 r. – Pszów przeszedł na własność dzierżawcy Bartłomieja Zdara z Chobolic;

ok. 1544 r. – właścicielem Pszowa został Wacław Siedlicki z Choltic, właściciel ten starał się wprowadzić luteranizm;

1628 r. – umowny koniec reformacji w Pszowie – powrót katolicyzmu;

1667 r. – Anna Wilkowa, mieszkanka Pszowa, została skazana na śmierć przez spalenie na stosie w Raciborzu jako czarownica;

1682 r. – dziedzicem Pszowa został baron Krzysztof Welczek;

1692 r. – pierwsza wzmianka potwierdzająca istnienie szkoły w Pszowie;

1696 r. – najstarsza wiadomość o karczmie w Pszowie;

1719 r. – właścicielem Pszowa został Jan Bernard Welczek z Wielkiego Dębieńska;

1722 r. – sprowadzono kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej;

1743 – 1746 r. – budowa późnobarokowego kościoła pod wezwaniem Narodzenia Matki Boskiej, rozwój ruchu pielgrzymkowego;

ok. 1769 r. – wieś stała się własnością Jana Karola Lichnowskiego;

1788 r. – Pszów został sprzedany hr. Wilhelmowi Adolfowi Lichnowskiemu;

1802 – 1803 r. – eksploatacja gipsu szklanego, produkcja wapna oraz potażu;

1803 r. – dziedzicem Pszowa został Gustaw de Wrochem;

1805 – 1807 r. – wybudowano pierwsze murowane probostwo;

1806 r. – w Zawadzie odkryto źródła siarczane;

1810 r. – został założony folwark „Wrzosy”;

1811 r. – wybuch powstania chłopskiego w Pszowie, rozebrano drewniany kościółek Świętego Krzyża oraz zlikwidowano przyległy cmentarz;

1812 – 1815 r. – w wojnie prusko-francuskiej z Pszowa zginęło 10 osób;

1830 r. – wybudowano drogę prowadzącą z Wodzisławia przez Pszów, Krzyżkowice, Rzuchów do Raciborza;

1832 r. – na rynku pszowskim postawiono figurę św. Jana Chrzciciela, wybudowano piec wapienniczy oraz parowy młyn do mielenia wapna, wydano pierwsze zezwolenie na eksploatację węgla dla Augustyna Ferdynanda Fritza;

1843 r. – rozpoczęto eksploatację węgla pod nazwą „kopalni »Anna«”;

1847 r. – rozpoczęto budowę pierwszej wieży na kościele;

1848 r. – powstała samodzielna gmina Pszowskie Doły;

1850 r. – zakończono budowę drugiej wieży na kościele;

1855 r. – rozwój kopalni Anna – drążenie szybu „Jan”;

1856 r. – wielki pożar strawił 21 domów i 22 stodoły;

1858 r. – rozpoczęto budowę Drogi Krzyżowej oraz kaplicy pod wezwaniem Świętego Krzyża w obrębie kościelnego placu;

1860 r. – właścicielem Pszowa został Ferdynand Jan Wit zwany Von Doeringiem, poświęcono miejsce pod nowy cmentarz (obecnie ulica Paderewskiego);

1861 r. – wybudowano nową szkołę w Pszowie, ukazała się pierwsza monografia wsi w opracowaniu ks. Pawła Skwary i Augusta Wolczyka;

1865 r. – wybudowano Zakład zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia Św. Karola Boromeusza;

1867 r. – wieś została zakupiona przez Fryderyka Węgierskiego;

1872 r. – powstał pierwszy Urząd Pocztowy;

1882 r. – wybudowano pierwszą w Polsce napowierzchniową kolejkę liniową łączącą kopalnię „Anna” ze stacją kolejową w Czernicy;

1885 r. – wybudowano drogę prowadzącą z Czernicy prez Rydułtowy, Łapacz, Pszów do Wodzisławia;

1901 r. – rozpoczęto budowę drogi łączącej Pszowskie Doły z Syrynią;

1904 r. – hr. Jan Węgierski sprzedał majątek Pszów i Kokoszyce Bankowi Polskiemu w Poznaniu;

1905 r. – rozpoczęto budowę osiedla patronackiego kopalni „ANNA” tzw. „Familoki”;

1907 r. – powstała Ochotnicza Straż Pożarna w Pszowie;

1910 r. – został wybudowany Dom Gminny (obecny Urząd Miasta);

1911 r. – rozpoczęto budowę kanalizacji w Pszowie (deszczówka);

1914 r. – została wybudowana linia kolejowa z kopalni „Anna” do Olzy;

1915 r. – poświęcono nowe miejsce na cmentarz na tzw. „Przymiarkach”;

1922 r. – wraz z częścią Górnego Śląska, Pszów został włączony do Polski;

1923 r. – zniesiono obszar dworski w Pszowie;

1924 r. – została założona pierwsza apteka, powstał Klub Sportowy „Unia”;

1927 r. – gmina Pszowskie Doły z powrotem została przyłączona do Pszowa;

1929 r. – ukończono budowę i poświęcono Wielką Kalwarię Pszowską, oddano do użytku nową szkołę podstawową (obecnie Szkoła Podstawowa nr 1);

1929 r. – powstała Ochotnicza Straż Pożarna w Krzyżkowicach;

1932 r. – wybudowano obecne probostwo;

1934 r. – poświęcono nowo wybudowany kościół pod wezwaniem Serca Jezusowego w Krzyżkowicach;

1935 r. – został wybudowany obecny stadion sportowy;

1939 r. – ukazała się kronika Konstantego Kowola;

1945 r. – odbudowano budynki zniszczone podczas działań drugiej wojny światowej, przystąpiono do regulacji ulic i placów;

1950 r. – został oddana do użytku nowo wybudowana szkoła zawodowa pod nazwą Szkoła Przemysłowa Górnicza;

1954 r. – Pszów otrzymał prawa miejskie;

1967 r. – rozpoczął działalność Dom Kultury;

1975 r. – terytorium Pszowa włączono do Wodzisławia Śląskiego;

1994 r. – Pszów uzyskał ponownie prawa miejskie (30 grudnia);

1997 r. – kościół NNMP został odznaczony tytułem i godnością Bazyliki Mniejszej;

2001 r. – otwarcie sztucznego lodowiska;

2003 r. – oddano do użytku miejską oczyszczalnię ścieków;

2007 r. – obchody 100-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Pszowie.

Komunikacja

Tranzyt

Droga wojewódzka nr 933 (Wodzisław Śląski – Pszów – Rzuchów).

Na północ od granicy miejscowości znajduje się droga wojewódzka nr 935, która łączy się na ulicy Pszowskiej w Rzuchowie z drogą wojewódzką nr 933.

Komunikacja miejska

Komunikacja miejska w Pszowie jest obsługiwana przez Międzygminny Związek Komunikacji z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju (linie: 201, 202, 204, 205, 206, 209, 213), Zarząd Transportu Zbiorowego w Rybniku (linia 10), Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. (linia 14) oraz PKS Rybnik oraz PKS Racibórz.

PKS Rybnik – rybnickie przedsiębiorstwo komunikacji samochodowej. Jest drugim co do wielkości przewoźnikiem rybnickiej komunikacji miejskiej. Siedziba znajduje się w Rybniku przy ulicy Jankowickiej 7. W końcu lat 90. XX wieku połączony z PKSem Wodzisław Śląski.
Nacyna - rzeka, dopływ Rudy o długości ok. 14 km. Źródło rzeki znajduje się w Pszowie. Jedna z najbardziej zasolonych rzek w Polsce[potrzebne źródło]. Ze względu na zanieczyszczenia nie wpada ale przepływa pod (w rurze) Zalewem Rybnickim.

Handel

Miasto posiada własne targowisko miejskie.

Supermarkety

Biedronka,

Euro Park (dom handlowy) a w nim: Spar, Stobud i Pepco,

Hotele

Gościniec Pszowski (dawniej Hotel Miejski), ul. Romualda Traugutta;

Hotel Sportowy, ul. Ignacego Jana Kraszewskiego 90.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)