Pułk KOP "Sarny" - Polski Serwis Naukowy

Sarny na mapie województwa poleskiego

Pułk KOP "Sarny" - oddział piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza.

Pułk sformowany został w 1930 roku, w składzie Brygady KOP "Polesie".

Pułk w osłonie granicy

Organizacja pułku w 1931

Dowództwo Pułku KOP "Sarny" w Sarnach

2 Batalion Graniczny → Batalion KOP "Bereźne"

18 Batalion Graniczny → Batalion KOP "Rokitno"

5 Szwadron KOP → Szwadron KOP "Żurno"

17 Szwadron KOP → Szwadron KOP "Rokitno"

Dla potrzeb pułku rekruta szkolił I batalion piechoty 2 ppleg ze Staszowa.

Na mapach: 53°28′20″N 22°39′06″E / 53.47222, 22.65167 Twierdza Osowiec – rosyjska twierdza z drugiej połowy XIX wieku, położona na terenie osady Osowiec-Twierdza należącej do gminy Goniądz w powiecie monieckim, znana z 6,5-miesięcznej obrony podczas I wojny światowej. Nigdy nie została zdobyta – stąd jej późniejsze obiegowe określanie „rosyjskie Verdun”.

Mobilizacja – przejście sił zbrojnych państwa z etatu pokojowego na organizację stanu wojennego, przekształcenie gospodarki pokojowej w gospodarkę wojenną oraz dostosowanie administracji państwowej dla potrzeb wojny.

Pułk w kampanii wrześniowej

W pierwszej dekadzie września 1939, w II rzucie mobilizacji powszechnej Pułk KOP "Sarny" wystawił 97 Pułk Piechoty (Rezerwowy) dla 38 Dywizji Piechoty. Dotychczasowy dowódca Pułku KOP "Sarny", płk dypl. Jerzy Płachta-Płatowicz objął dowództwo 97 pp (rez.). Nowym dowódcą Pułku KOP "Sarny" wyznaczony został ppłk Nikodem Sulik, dotychczasowy dowódca Batalionu Specjalnego "Sarny".

Województwo poleskie – . Po pożarze miasta w sierpniu 1921 stolicę przeniesiono do . W 1921 województwo składało się z 10 powiatów, 17 miast i 113 gmin i zajmowało powierzchnię 42.280 km². Województwo istniało do 1939.

Batalion forteczny "Sarny" został utworzony z dniem 1 listopada 1937 roku rozkazem Ministra Spraw Wojskowych. Jednostka została sformowana na potrzeby budowanych umocnień odcinka Sarny, mających strzec wschodniej granicy II Rzeczypospolitej. Do czasu utworzenia dowództwa wojsk fortecznych baon wchodził w skład Pułku KOP "Sarny".

Z jego szeregów rekrutowały się załogi polskich fortyfikacji frontu przeciwhitlerowskiego. Np. mjr Antoni Korpal dowódca batalionu fortecznego "Osowiec" oraz legendarny kpt. Władysław Raginis walczyli w pasie obronnym "SGO Narew" gen. bryg. Czesława Młota - Fijałkowskiego.

Pułk KOP "Sarny" wysłał również część wojska w celu obsadzenia Obszaru Warownego "Śląsk". Pozostałość obsadziła granicę polsko-sowiecką w rejonie Korca (2 bataliony graniczne "Rokitno" i "Bereźne" oraz 2 bataliony forteczne "Sarny" i "Małyńsk", które to obsadziły silny odcinek umocniony "Polesie").

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).

Od 17 września 1939 pododdziały pułku walczyły z sowieckim agresorem. 19 i 20 września batalion KOP "Sarny" stawił silny opór sowieckiej 60 Dywizji Strzeleckiej. Załogi polskich schronów walczyły często w sposób bohaterski "do ostatniego naboju", mimo że większość wyszkolonych do walki w fortyfikacjach oddziałów zostało wysłanych na zachód, a załogi schronów bojowych składały sie głównie z rezerwistów. Oddziały te spełniły jednak swe zadanie opóźnienia wroga, dając czas na koncentracje wojsk KOP, ponosząc przy tym jednak wysokie straty np. straty w plutonie fortecznym obsadzający sektor "Berducha" wyniosły 50 procent w zabitych. Po wycofaniu się z linii umocnień pułk dołączył do tzw. Grupy KOP gen. Wilhelma Orlika-Rückemanna i wziął udział w bitwach stoczonych pod Szackiem i Wytycznem.

Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski ps. "Gryf", "Wujek", "Ordon", "Zan", "Zawisza", "Kiliński", "Kmicic" (ur. 27 grudnia 1898 w Warszawie , zm. 18 października 1944 w Częstochowie) – major kawalerii Wojska Polskiego II RP oraz pułkownik i komendant główny Narodowych Sił Zbrojnych.

Czesław Młot-Fijałkowski (ur. 14 kwietnia 1892 Okalewie, zm. 17 kwietnia 1944 w Murnau am Staffelsee) – polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w wojnie z bolszewikami oraz podczas I i II wojny światowej.

Kadra pułku

Dowódcy:

ppłk dypl. Tadeusz Lubicz-Niezabitowski (od 1930)

ppłk dypl. Jerzy Płachta-Płatowicz († 18 IX 1939 Janów)

ppłk Nikodem Sulik (1939)

Oficerowie:

rtm. Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski

kpt. Władysław Raginis

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939

dowódca – ppłk Nikodem Sulik

Batalion KOP "Rokitno" – mjr Maciej Wojciechowski

Batalion KOP "Bereźne" – mjr Antoni Żurowski

Szwadron KOP "Bystrzyce" – rtm. Wiktor Jakubowski

Batalion Specjalny "Sarny" – mjr Bronisław Brzozowski

Batalion Specjalny "Małyńsk" – mjr Lucjan Frankowski

Stacja Gołębi Pocztowych – Sarny

Przypisy

Stanisław Wyrzycki, "2 Pułk Piechoty Legionów" s.18-19

Bibliografia

dr Jerzy Prochwicz, "Walki oddziałów KOP na obszarach północno-wschodniej Polski", Białoruskie Zeszyty Historyczne nr 13, Białystok 2000.

dr Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz, "Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939", wyd. Barwa i Broń, Warszawa 2003, ISBN 83-900217-9-4 (formalnie błędny numer ISBN).

Stanisław Wyrzycki, "2 Pułk Piechoty Legionów", Wydawnictwo Ajaks, Warszawa 2000, ISBN 83-85621-05-9.