Puebla – stan w środkowo-wschodnim Meksyku. Graniczy ze stanami: Veracruz (na wschodzie); Hidalgo, México, Tlaxcala i Morelos (na zachodzie) oraz z Guerrero i Oaxacą (na południu).

Podział administracyjny

Puebla dzieli się na 217 gmin (hiszp. municipios).

 Zapoznaj się również z: Lista gmin w stanie Puebla.

Historia

Znaleziska archeologiczne wskazują na obecność człowieka na tym terenie ok. 6000 p.n.e., były to stałe osiedla, których mieszkańcy zajmowali się uprawą roli. Od 1000 p.n.e. swój wpływ na ten rejon wywiera cywilizacja Olmeków. Ok. 300 n.e. istniała tutaj kultura Teotihuacán (głównie w Choluli). W północnej części Puebli rozwinęła sie cywilizacja Totonaków. Ok. 900 n.e. Mistekowie opanowują Cholulę. W XII w. przybywa tu grupa Toltecko-Cziczimecka, która opuściła swoją wcześniejszą siedzibę w Tuli. Od XIV w. regionem żądzą niepodzielnie Aztekowie.

W 1519 do Meksyku przybywa ekspedycja Hernána Cortésa. Hiszpanie zajmują Huejotzingo i Cholulę a miejscową ludność pacyfikują. Ok. 1520 konkwistadorzy opanowują większość ważnych osad w regionie. Po upadku Imperium Azteków Hiszpanie opanowują resztę terytorium Puebli. W 1524 konkwistadorzy otrzymują duże nadania ziemi, którą biorą w posiadanie w ramach tzw. systemu encomienda. Encomiendy opierały się na niewolniczej pracy Indian, którzy pracowali przy uprawie roli albo w kopalniach. Pod koniec XVI w. rozwija się hodowla bydła, uprawa trzciny cukrowej i produkcja jedwabiu. Od 1524 franciszkanie prowadzą intensywną akcję nawracania Indian na katolicyzm.

Na początku XVII w. Puebla była głównym ośrodkiem włókienniczym w Nowym Świecie. W 1640 do Puebli przybywa pierwsza prasa drukarska, sam region staje się głównym ośrodkiem rolniczym, rzemieślniczym i handlowym Nowej Hiszpanii. Dramatycznie spadła liczba ludności indiańskiej, która nie wytrzymuje niewolniczej pracy w kopalniach i na roli a dodatkowo nie jest odporna na europejskie choroby.

W 1811 do Puebli dociera ruch niepodległościowy (na którego czele stał Jose Morelos), ale powstańcy nie zdołali pokonać silnego oporu stawianego przez oddziały rojalistów. Do 1821 r. żadna ze stron nie zdobyła dominującej pozycji, dopiero armia poprowadzona przez Agustína de Iturbide zdołała pokonać wojska kolonialne i opanować Pueblę. W 1821 Puebla staje się częścią niepodległego Meksyku.

Praktycznie do 1867 Puebla była miejscem ciągłych walk o władzę nad krajem. Poszczególni pretendenci musieli opanować Pueblę aby rządzić Meksykiem, ze względu na jej strategiczne położenie w centrum kraju. 5 maja 1862 miała tu miejsce wygrana przez Meksykanów Bitwa pod Pueblą, gdzie pokonano armię francuską. Starcie to miało duże znaczenie moralne dla młodego narodu, który do tej pory ponosił same klęski (m.in. przegrana wojna ze Stanami Zjednoczonymi w 1848) i jest do dzisiaj obchodzone jako jedno ze świąt narodowych. Ostatecznie po pokonaniu interwencyjnych wojsk francuskich w 1867 Benito Juarez jako przywódca stronnictwa liberałów zaprowadza długo oczekiwany okres pokoju.

Po śmierci Juareza władzę przejmuje Porfirio Diaz, który w czasie swoje dyktatorskich rządów promuje program rozwoju gospodarczego, głównie dzięki kapitałowi zagranicznemu. Z polityki tej skorzystała także Puebla, która swój rozwój zawdzięczała rolnictwu, hodowli bydła oraz włókiennictwu. Dodatkowo wybudowane zostały liczne połączenia kolejowe i drogowe co ułatwiło wymianę handlową.

W 1910 rozpoczyna się rewolucja meksykańska. Na terenie Puebli znowu toczyły się zacięte walki. Chłopi również powstali przeciwko niesprawiedliwej strukturze własności, ich walkę koordynował słynny przywódca – Emiliano Zapata. Po wyjaśnieniu sytuacji politycznej w kraju chłopi zostali spacyfikowani a ich żądania zostały spełnione dopiero w latach 30. przez Lazaro Cardenasa.

Po rewolucji Puebla w dalszym ciągu pozostawała rolniczym stanem a jej wiejscy mieszkańcy w dużej części cierpieli ubóstwo. Wiejskie obszary tylko w niewielkiej części korzystały z owoców wzrostu gospodarczego.

czytaj dalej: [2], [3]