Pylnik - Polski Serwis Naukowy

Pylnik (theca) - element pręcika (stamen) kwiatu, znajduje się w główce pręcika (anthera). U roślin okrytonasiennych w każdym pręciku występują dwa pylniki (thecae) połączone łącznikiem (connectivum). W każdym pylniku znajdują się komory pyłkowe (archespor), wytwarzające liczne ziarna pyłku lub pyłkowiny (pollinium).

Kohezja - ogólna nazwa zjawiska stawiania oporu przez ciała fizyczne, poddawane rozdzielaniu na części. Jej miarą jest praca potrzebna do rozdzielenia określonego ciała na części, podzielona przez powierzchnię powstałą na skutek tego rozdzielenia.

Kwiat - organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.

Budowa:

Ściana zewnętrzna pylnika zbudowana jest z minimum czterech warstw komórek. Pierwszą jest zazwyczaj jednowarstwowa egzotecjum (epiderma, skórka). Pod nią znajduje się mechaniczna warstwa włóknista (endothecium), a dalej zanikająca w czasie dojrzewania pylnika warstwa pośrednia (przejściowa, tranzoteryczna), a w końcu warstwa wyściełająca tapetum, która otacza archespor - komórki macierzyste pyłku.

Wawrzynowate, laurowate (Lauraceae Juss.) – rodzina głównie drzew i krzewów należąca do rzędu wawrzynowców (Laurales). Należy tu około 30 rodzajów i około 3000 gatunków roślin tropikalnych i subtropikalnych. We florze Polski brak przedstawicieli tej rodziny.

Obrazkowate (Araceae Juss.) – rodzina roślin zielnych, rzadziej krzewów należąca do rzędu obrazkowców (wg systemu Reveala 1999) lub żabieńcowców (APweb 2001...). Rośliny tu należące występują głównie w lasach tropikalnych, ale także w klimacie umiarkowanym. Obejmuje ok. 3000 gatunków skupionych w 115 rodzajach (wartości te jednak różnią się w zależności od ujęcia systematycznego). Nazwą potoczną rośliny z tej rodziny jest w wielu językach słowo "aroid".

Endothecium odpowiedzialne jest za pękanie i otwieranie się woreczków pyłkowych za pomocą mechanizmu kohezyjnego. Komórki tej warstwy mają listewki zgrubień mocniejsze od strony zewnętrznej pylnika, a delikatniejsze od wewnątrz. Utrata wody powoduje, że komórki te zaczynają skręcać się z zewnątrz, co przez wzrost napięcia skutkuje rozerwaniem ściany pylnika i uwolnienie pyłku. Pęknięcie najczęściej ma miejsce na styku dwu sąsiadujących woreczków (patrz zdjęcie).

Pyłek kwiatowy, ziarna pyłku - męskie elementy rozrodcze występujące u roślin nasiennych wytwarzane w komorach pyłkowych pylników z tkanki archesporialnej. Pylniki są elementami pręcików. Nowo powstałe ziarno pyłku stanowi mikrosporę, a dojrzałe ziarno pyłku - gametofit męski. Służy ono do zapylania słupków kwiatowych.

Okrytonasienne, okrytozalążkowe (Magnoliophyta; . Okrytonasienne charakteryzują się zredukowanym gametofitem oraz brakiem rodni i plemni. Sporofity są pokaźne, a kwiat jest często obupłciowy. Części wytwarzające gamety to słupki i pręciki. Słupki powstają ze zrośniętych owocolistków. Pręciki zbudowane są z nitki i główki. W główce występują najczęściej 2 pylniki. W pylnikach powstają mikrozarodniki, z których następnie rozwijają się ziarna pyłku, które wytwarzają tzw. jądra plemnikowe (nieruchome plemniki).

Istnieją jednak wyjątki. U wrzosowatych (Ericaceae) pylniki otwierają się porami powstałymi przez rozpuszczenie tkanki. U obrazkowatych (Araceae) zgrubienia warstwy włóknistej zbudowane są odwrotnie, co powoduje, że woreczek kurczy się, a pyłek wypychany jest na zewnątrz z otworu. U wawrzynowatych (Lauraceae) warstwa włóknista tworzy się tylko w niektórych miejscach tworząc klapki, które w czasie wysychania otwierają się.
Tapetum odpowiedzialne jest za odżywianie komórek macierzystych pyłku, dlatego jego komórki bogate są w plazmę. Warstwa wydzielnicza może zachować charakter komórkowy, wówczas mówimy o tapetum sekrecyjnym. Jeżeli po rozpuszczeniu ścian komórkowych tapetum protoplasty izolowane wnikają pomiędzy młode ziarna pyłku to mówimy o tapetum ameboidalnym lub też łączącymi się w ośluźnię (peryplazmodium).

Archespor tworzą komórki macierzyste pyłku, a z nich przez podziały mejotyczne powstają po cztery ziarna pyłku.

Zobacz hasło pylnik w Wikisłowniku