Pyritinol - Polski Serwis Naukowy

Pyritinol (syn. Pyrithioxinum, Pyritinolum) – organiczny związek chemiczny będący dimerem siarkowej pochodnej witaminy B6. Znajduje zastosowanie w leczeniu chorób układu nerwowego. Dostępny w postaci dichlorowodorku.

Dichlorowodorek pirytynolu został opatentowany jako lek nootropowy w 1961 roku przez firmę Merck KGaA i wprowadzony do lecznictwa w roku 1963 pod nazwą handlową Encephabol.

Działanie

Mechanizm działania farmakologicznego preparatu nie jest wyjaśniony. Wspomaga metabolizm niektórych grup komórek oun, powoduje wzrost stężenia serotoniny i wzrost aktywności transaminaz, dekarboksylaz oraz fosforylaz, pobudzając czynności mózgu. Ponadto lek wykazuje nieswoiste działanie przeciwzapalne.

Kresomózgowie (łac. telencephalon), inaczej mózg (łac. cerebrum) – część mózgowia obejmująca półkule mózgu, spoidła mózgu (w tym ciało modzelowate), blaszkę krańcową, jądra podstawne oraz węchomózgowie. Kresomózgowie nadzoruje większość czynności fizycznych i umysłowych. Różne obszary kresomózgowia są odpowiedzialne za rozmaite reakcje świadome.

Chlorowodorki - najczęściej chlorowodorki amin (chlorki amoniowe); sole zasady organicznej i kwasu solnego. Chlorowodorki amin są znacznie bardziej odporne na degradację (np. utlenianie) od neutralnych amin i często taka forma jest wykorzystywana do ich przechowywania i handlu. Ponadto chlorowodorki amin są znacznie lepiej rozpuszczalne w wodzie od wyjściowych amin, dzięki czemu leki zawierające ugrupowania aminowe w formie chlorowodorków są łatwo wchłaniane przez organizm pacjenta.

Działania uboczne

Może powodować nadpobudliwość nerwową, bezsenność i niepokój. Wymienione działania niepożądane pojawiają się bardzo rzadko i przemijają po zmniejszeniu dawki leku. Mogą występować interakcje z innymi lekami, m.in. z penicylaminą, solami złota, lewamizolem, tioproniną.

Zaburzenia depresyjne – zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się obniżeniem nastroju, obniżeniem napędu psychoruchowego, zaburzeniem rytmów okołodobowych i lękiem.

Sole złota – stosowane w medycynie określenie związków złota stosowanych jako preparaty lecznicze. W rzeczywistości nie wszystkie związki z tej grupy są prawdziwymi solami. Pierwszym, który zastosował je jako leki, był francuski internista Jacques Forestier. Obecnie sole złota są najstarszymi ze stosowanych jeszcze leków w chorobach reumatycznych: reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycowym zapaleniu stawów, toczniu, błoniastym zapaleniu kłębuszków nerkowych.

Wskazania

Dichlorowodorek pirytynolu jest stosowany pomocniczo głównie w leczeniu chorób układu nerwowego, m.in. miażdżycy, stanach poudarowych, przewlekłym wyczerpaniu psychicznym, zaburzeniach pamięci i uczenia się u dzieci oraz osób starszych, stanach przemęczenia przebiegających z ospałością, po urazach czaszki, w udarze mózgu, w łagodnych stanach depresyjnych, zaburzeniach pamięci i słuchu, w okresie rekonwalescencji po ciężkich chorobach neurologicznych oraz zabiegach operacyjnych na tkance mózgowej. Wykorzystywany jest także w leczeniu RZS oraz neuralgii nerwu trójdzielnego.

Interakcje (współdziałanie) - procesy wzajemnego oddziaływania na siebie dwóch, lub więcej, substancji wprowadzonych do organizmu. O interakcjach mówi się przede wszystkim w odniesieniu do leków. Leki mogą wchodzić w interakcje ze sobą nawzajem (jeśli podamy więcej niż jeden lek jednocześnie), z pożywieniem i innymi substancjami obecnymi w organizmie. Skutkiem interakcji może być wzmocnienie, osłabienie lub zmiana charakteru działania farmakologicznego leków.

Bezsenność (agrypnia, asomia; łac. insomnia) – zmniejszona ilość bądź jakość snu powstała w wyniku: braku uczucia wyspania pomimo dostatecznej długości snu; częstego oraz przedwczesnego budzenia się, trudności w zaśnięciu.

Przeciwwskazania: nadpobudliwość, bezsenność, stany lękowe, uczulenie na lek.

Dawkowanie

100–200 mg 2–3 razy dziennie. Lek podaje się rano i wczesnym popołudniem. Leczenie jest długotrwałe, najczęściej wielomiesięczne.

Preparaty

Polska

W Polsce preparat był obecny na rynku od 1969 roku pod nazwą Enerbol draż. 0,1 g x 50 szt i 60 szt., w późniejszych latach także jako Enerbol forte tabl. powl. 0,2 g x 50 szt. i x 60 szt, oraz przez kilkanaście lat jako Enerbol zawiesina 200 ml a 0,016 g / 5 ml. Preparaty Enerbol były produkowane do 2003 roku przez Pliva Kraków – obecnie ich produkcja nie jest kontynuowana.

Udar mózgu (dawniej także apopleksja, z gr. ἀποπληξία = "paraliż"; łac. apoplexia cerebri, insultus cerebri, ang. cerebro-vascular accident, CVA) – zespół objawów klinicznych związanych z nagłym wystąpieniem ogniskowego lub uogólnionego zaburzenia czynności mózgu, powstały w wyniku zaburzenia krążenia mózgowego i utrzymujący się ponad 24 godziny.

Neuralgia nerwu trójdzielnego (fr. Tic Douloureux, łac. neuralgia nervi trigemini) – nerwoból jednej lub więcej gałęzi nerwu trójdzielnego. Klasyczna neuralgia trójdzielna jest jednostronna i charakteryzuje się krótkotrwałymi, nagłymi napadami bólu w obrębie zakresu unerwienia jednej lub więcej gałązek nerwu, występującymi samoistnie lub po podrażnieniu tzw. stref spustowych (trigger points) poprzez ucisk, dotyk, podmuch wiatru, żucie, mycie zębów, mówienie.

Świat

Encephabol draż. 0,1 g x 50 szt. oraz x 100 szt.

Encephabol forte draż. 0,2 g x 50 szt. oraz x 100 szt. (producent: Merck KGaA)

Preparaty te są dostępne w Polsce wyłącznie w trybie importu docelowego.

Przypisy

Pyritinol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
Pyritinol (ang. • pol.) w katalogu produktów Sigma-Aldrich.

Bibliografia

Leksykon Leków, PZWL 1991 r, Tadeusz Lesław Chruściel, Kornel Gibiński

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Merck KGaA (Niemiecki Merck, Merck Darmstadt) założona w Niemczech firma farmaceutyczna i chemiczna z główną siedzibą zlokalizowaną w Darmstadt, uważana za najstarszą działającą firmę z tej branży.

Miażdżyca tętnic (łac. atheromatosis, atherosclerosis) (potoczna nazwa to "arterioskleroza") – przewlekła choroba, polegająca na zmianach zwyrodnieniowo-wytwórczych w błonie wewnętrznej i środkowej tętnic, głównie w aorcie, tętnicach wieńcowych i mózgowych, rzadziej w tętnicach kończyn. Miażdżyca jest najczęstszą przyczyną stwardnienia tętnic (łac. arteriosclerosis).