Pyrrus (gr: Πύρρος, Pýrros; łac.: Pyrrhus) (ur. 319, zm. 272 p.n.e. w Argos) – król Epiru z dynastii Ajakidów w latach 307-302 p.n.e. i od 297 p.n.e. do swej śmierci, król Macedonii w latach 288-285 p.n.e., król Sycylii w latach 278-276 p.n.e. Syn króla Epiru Ajakidesa i królowej Ftii II. Znany z powiedzenia pyrrusowe zwycięstwo, które powstało od jego imienia z powodu zwycięskich bitew okupionych ogromnymi stratami wojennymi. Autor niezachowanych Pamiętników i licznych dzieł o sztuce wojennej.

Młodość

W r. 317 p.n.e. ojciec Ajakides, król Epiru, został wypędzony z kraju w wyniku rozruchów przez Lykiskosa, macedońskiego gubernatora Epiru. Gdy dochodziło do aresztowań i mordowania stronników króla, nieletni Pyrrus został zabrany przez Adroklejdesa i Angelosa z pomocą towarzyszy. Ci czując, że pościg ich dogania, oddali dziecko Androklejonowi, Hippiaszowi i Neandrowi, zaufanym i młodym ludziom, by szybko uciekali do miejscowości Megary. Dochodziła noc, gdy dotarli do rzeki, przez którą przeszli dzięki pomocy pewnych ludzi. Dalej udali się do Ilirii, do Glaukiasa, króla Taulantiów. Niebawem wrogowie zażądali chłopczyka, nawet za cenę dwustu talentów. Król nie zgodził się na ich żądania. W roku 313 p.n.e. ojciec odzyskał tron. Niezbyt długo rządził, bowiem pod Ojniadami (miasto w Akarnanii) został zraniony i niedługo potem zmarł w roku 312 p.n.e. Epiroci wezwali wówczas na tron Alketasa II, starszego brata zmarłego. Ten po pięciu latach został zamordowany przez Epirotów. Wówczas Glaukias zawierając przymierze z Epidamnos, Apollonią i Korkyrą osadził na tronie epirockim dwunastoletniego Pyrrusa w 307 p.n.e. Ten jednak niezbyt długo cieszył się władzą, bowiem został zdetronizowany przez Kassandra, króla Macedonii, na rzecz kuzyna Neoptolemosa II w roku 302 p.n.e.

Pokonany Pyrrus zbiegł do szwagra Demetriusza, syna Antygona I Jednookiego, bowiem jego siostra Dejdamia była trzecią żoną Antygonidy. Pyrrus z tego powodu znalazł się w jego obozie politycznym. Demetriusz przeszedł do Azji, by wesprzeć ojca przeciw sprzymierzonym królom. Gdy doszło do przegranej bitwy pod Ipsos, Pyrrus nie opuścił go czuwając nad powierzonymi sobie greckimi miastami. Po zawarciu układu Pyrrus, jako zakładnik, wyjechał do Egiptu, gdzie uzyskał przychylność króla Ptolemeusza I Sotera. Poślubił jego pasierbicę Antygonę, córkę Bereniki I z pierwszego małżeństwa z Filipem.

Ponowne rządy w Epirze

Neoptolemos II z powodu swego szorstkiego usposobienia zraził względem siebie swych poddanych, którzy postanowili utorować drogę dla powrotu Pyrrusa. Ten, gdy zmarł Kassander w 297 p.n.e., postanowił wrócić do Epiru z pomocą egipską. Kuzyn, będąc w trudnej sytuacji, zgodził się na kompromis. Polegał on na tym, żeby dwaj rywale podzielili się władzą między sobą. Ale taka sytuacja nie trwała długo, bowiem Neoptolemos postanowił pozbyć się rywala za pomocą trucizny podczas uroczystości świąt, w których mieli brać udział obaj królowie i wszyscy członkowie wielkich rodów arystokratycznych. Intryga ta jednak została przez niego odkryta, po czym kazał zamordować go podczas bankietu w 296 p.n.e.

Pyrrus, będąc samodzielnym władcą, dążył do budowy pozycji mocarstwowej Epiru. W 295 p.n.e. przeniósł stolicę królestwa do Ambrakii (ob. Arta). Zawarł przymierze z Agatoklesem, królem Syrakuz, poślubiając jego córkę Lanassę. Przyszły teść osobiście odeskortował swą córkę statkiem do Epiru do pana młodego. Pyrrus otrzymał dzięki małżeństwu wyspę Korkyrę.

W 294 p.n.e. Aleksander V Macedoński, wypędzony z Macedonii przez starszego brata Antypatra I, zwrócił się o pomoc do Demetriusza I Poliorketesa i Pyrrusa. Ponieważ dzięki mediacji Pyrrusa doszło do załagodzenia sporu między braćmi. Pyrrus za pomoc wojskową zażądał terenów Stymfai, Parauai (kraje w północnym i północno-wschodnim Epirze) oraz Ambracji, Akarnanii i Amfilochii (kraje w płd. stronie Epiru). Po otrzymaniu tych ziem, obsadził je swoimi załogami. To co wydarł Antypatrowi, to dał Aleksandrowi. Gdy Demetriusz I Poliorketes, mając nadzieję na zdobycie tronu macedońskiego, przybył na północ ze swą armią, jednak niepotrzebnie. Postanowił w tej sytuacji zabić Aleksandra oraz zająć jego tron macedoński.

Lanassa nie mogła przeboleć, że jej mąż był poligamistą. Z tego powodu w 291 p.n.e. opuściła go, udając się na Korkyrę. Zaoferowała tę wyspę, jako wiano królowi macedońskiemu Demetriuszowi I Poliorketesowi, jeżeli chciałby zostać jej nowym mężem. Ten zgadzając się na tę propozycję, przybył na Korkyrę, by po raz czwarty wejść w związek małżeński.