Pyskowice - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w woj. śląskim. Zapoznaj się również z: inne znaczenia.

Pyskowice – Ratusz

Pyskowice – Rynek

Pyskowice – Rynek

Pyskowice - Kolumna Maryjna na rynku

Pyskowice - Zabytkowa fontanna na rynku

Pyskowice - Jeden z budynków znajdujących się przy rynku

Pyskowice - Kościół św. Mikołaja

Pyskowice - Groty skalne przy kościele św. Mikołaja

Kościół św. Stanisława

Pyskowice - Ewangelicki kościół św. Piotra i Pawła

Pyskowice - Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy

Pyskowice - Kościół Nawrócenia św. Pawła Apostoła

Pyskowice - Parafia Nawrócenia św. Pawła Apostoła

Pyskowice - Dowód wdzięczności Janowi Pawłowi II - parafia Nawrócenia św. Pawła Apostoła

Pyskowice - Krzyż Golgoty Wschodu przy parafii Nawrócenia św. Pawła Apostoła

Pyskowice - Budynek starego szpitala

Pyskowice - Skansen kolejowy

Pyskowice - Cmentarz żydowski

Pyskowice (niem. Peiskretscham) – miasto i gmina w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, na Górnym Śląsku.

Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.
Zawadzkie – miasto w woj. opolskim, w powiecie strzeleckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zawadzkie. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 19 067 mieszkańców.

Położenie

Miasto Pyskowice jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa śląskiego, i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), w północnej części powiatu gliwickiego na Wyżynie Katowickiej, nad rzeką Dramą.

Miasto sąsiaduje z miastem:

Tarnowskie Góry (śl.: Tarnowský Góry, niem.: Tarnowitz, czes.: Tarnovice, łac.: Montes Tarnovicenses) – gmina miejska na Górnym Śląsku, w południowo-zachodniej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) i zarazem największe polskie miasto stanowiące odrębną gminę, którym rządzi burmistrz, a nie prezydent miasta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.
Głuchołazy (dawniej Kozia Szyja, niem. Bad Ziegenhals, czes. Hlucholazy) - miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do dawnego woj. opolskiego.

Gliwice

oraz gminami:

Rudziniec, Toszek, Wielowieś (powiat gliwicki)

Zbrosławice (powiat tarnogórski)

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 30,89 km². Miasto stanowi 4,69% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 2002 Pyskowice ma obszar 31,14 km², w tym: użytki rolne 61%, użytki leśne 6%.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Droga krajowa nr 94 (DK94) – droga krajowa będąca bezpłatną trasą alternatywną dla autostrady A4. DK94 w znacznej części jest poprowadzona starą trasą DK4. Po całkowitym wybudowaniu autostrady A4 na odcinku Zgorzelec – Szarów dawna droga DK4 na odcinku od Zgorzelca do Targowiska w Małopolsce, nabrała znaczenia drugorzędnego i pełni funkcję trasy zapasowej; może okazać się przydatna w razie ewentualnego powstania wypadku lub innego źródła zaburzającego ruch na A4. Przebiega przez województwa: dolnośląskie, opolskie, śląskie oraz małopolskie.

Władze miasta

W Pyskowicach po zmianach ustrojowych rządzi burmistrz wspólnie z radą miejską. Kolejnymi burmistrzami miasta w III RP byli:

1990 - 1994 - Ryszard Drozd
1994 - 1998 - Alicja Wecel
1998 - 2002 - Jan Turkiewicz
2002 - 2006 - Wacław Kęska
2006 - 2010 - Wacław Kęska
2010 - 2011 - Wacław Kęska

Pochodzenie nazwy

W zapisach historycznych jako Piscovitz (początek XIV w.), Piskowicze (1495). Nazwa patronimiczna, pochodzi od nazwy osobowej o charakterze przezwiskowym Pysk.

Jan Piotr Chrząszcz (niem. Johannes Peter Chrząszcz) – urodzony 27 kwietnia 1857 w Mionowie, zmarł 26 lutego 1928 w Pyskowicach), Śląski kapłan, historyk regionalny.
Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Historia

Kalendarium:

1256 - pierwsze wzmianki o wsi;

1260 - prawdopodobne otrzymanie praw miejskich (jako miasto wzmiankowane w 1327);

1281-1355 - przynależność do księstwa bytomskiego;

1338 - miasto padło ofiarą zarazy;

1355 - własność książąt cieszyńskich;

1414 - własność książąt oświęcimskich;

1430 i 1433 - rabunek przez husytów (Biedrzych ze Strażnicy);

1455 - przynależność do księstwa toszeckiego;

1484 - własność króla czeskiego Władysława Jagiellończyka, który sprzedał je Janowi Sokołowskiemu;

1497 - odkupienie księstwa toszeckiego przez książąt opolskich;

1532 - własność margrabiego brandenburskiego Jerzego Hohenzollerna;

1558 - własność rodziny Redernów;

1581 - ścięcie burmistrza Tomasza Czecha na rozkaz Rederna;

1626 - rabunek miasta przez wojska duńskie Mansfelda;

1627 - pożar miasta;

1637 - własność rodziny Kolowrat-Liebsteinsky;

1638 - własność rodziny Collonów;

1680 - pożar miasta;

1707 - własność rodziny Peterswaldskich;

1718 - własność rodziny Kotulińskich;

1759 - własność rodziny Wehner - Posadowskich;

1791 - własność rodziny Eichendorfów;

1797 - własność rodziny Gaszyńskich;

1808 - upaństwowienie miast prywatnych;

1822 - pożar miasta;

1841 - własność rodziny Guradze;

1879 - wybudowanie linii kolejowej Opole-Bytom;

1890 - proboszczem został ks. dr Jan Piotr Chrząszcz (1857-1928);

1921 - podczas plebiscytu 2/3 ludności głosowało za przynależnością do Niemiec;

22 stycznia 1945 wkroczenie Armii Czerwonej do miasta.

Architektura

Pyskowice zasadniczo dzielą się na 2 części: Stare Pyskowice - tak zwana Stara Bana (południowa część miasta) i Nowe Pyskowice - tak zwane Osiedle (północna część miasta). Na dwie części Pyskowice dzieli rzeka Drama oraz równolegle do rzeki wybudowana obwodnica z Bytomia do Opola. Nowe Pyskowice poza starówką to budynki z lat pięćdziesiątych w stylu socrealistycznym i bloki z Wielkiej płyty (Osiedle Wieczorka). Na terenie Nowych Pyskowic znajduje się rynek z ratuszem i kamieniczkami stanowiące starówkę miasta. Stare Pyskowice to budynki z lat trzydziestych, stary dworzec kolejowy, osiedle z wielkiej płyty (Osiedle Traugutta) i dzielnica domków jednorodzinnych. W części Starych Pyskowic znajduje się również dzielnica Dzierżno niegdyś osobna wieś oraz dzielnica Zaolszany. Zabudowa obu dzielnic jest typowo wiejska z wieloma gospodarstwami rolnym. W dzielnicy Dzierżno znajdują się dwa sztuczne jeziora: Dzierżno Małe z wieloma ośrodkami rekreacyjnymi i Dzierżno Duże niezagospodarowane ze względu na zanieczyszczenie wody. W dzielnicy Zaolszany znajduje się zabytkowy cmentarz żydowski przy drodze nr 901.

Maria Stanisława Konopnicka z domu Wasiłowska, ps. Jan Sawa, Marko, Jan Waręż (ur. 23 maja 1842 w Suwałkach, zm. 8 października 1910 we Lwowie) – polska poetka i nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka, tłumaczka i działaczka na rzecz praw kobiet.
Wyżyna Katowicka (341.13) - wyżyna zajmująca centralną część Wyżyny Śląskiej. Od północy i północnego wschodu graniczy z Garbem Tarnogórskim, od południowego wschodu z Pagórami Jaworznickimi, od południowego zachodu z Płaskowyżem Rybnickim i od zachodu z Kotliną Raciborską.

Zabytki

Pyskowice zostały bardzo dobrze odbudowane po zniszczeniach wojny lub czasów powojennych. Najważniejsze zabytki usytuowane są w obrębie rynku, czyli starego miasta:

Stare Miasto – zachowany średniowieczny układ urbanistyczny starego miasta.

Domy mieszkalne w rynku i na starym mieście – zabytkowe budynki z XVIII i XIX wieku.

Fontanna – zabytkowa fontanna na rynku.

Ratusz miejski – obiekt z 1822 roku.

Kościół Świętego Mikołaja – kościół z XV wieku.

Kościół Świętego Stanisława – kościół cmentarny z 1865-1868 roku (złożony wniosek o wpisanie kościoła do rejestru zabytków)

Kościół Ewangelicko-Augsburski Apostołów Piotra i Pawła - kościół z 1879 roku

Droga krzyżowa – 14 stacji drogi krzyżowej z XVIII wieku

Synagoga – ruiny synagogi z 1822 roku

Cmentarz żydowski - kirkut z 1830 roku.

Skansen Kolejowy - skansen Towarzystwa Ochrony Zabytków Kolejnictwa.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym wspólnoty jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.
Bytom (niem. Beuthen in Oberschlesien skrót Beuthen O.S., czes. Bitom, łac. Bithomia, Bethania, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji śląskiej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)