Quattrocento - Polski Serwis Naukowy

Masaccio, Grosz czynszowy (fragment), ok. 1426-27, kaplica Brancaccich

Quattrocento – w historii sztuki nazwa nadawana epoce w sztuce włoskiej w XV wieku.

Nazwa pochodzi od włoskiego słowa oznaczającego 400 co jest skrótem od 1400. Użył jej Giorgio Vasari - włoski historiograf, który podzielił dzieje sztuki włoskiej od Cimabuego do Michała Anioła na trzy okresy: trecento, quattrocento, cinquecento.

Quattrocento stanowiło wstęp do renesansu. Jest także określane mianem "wczesnego renesansu", który to termin powstał w XX w. w kręgu badaczy angielskich i niemieckich. Za początek tej epoki uznaje się 1401 r., kiedy to odbył się konkurs na drugie drzwi do Baptysterium we Florencji. Niektórzy historycy malarstwa jednak uważają, że jej prawdziwe rozpoczęcie nastąpiło w momencie pojawienia się twórczości Masaccia, czyli ok. 1420 r.

Zygmunt Władysław Waźbiński (ur. 30 stycznia 1933 w Żninie, zm. 7 maja 2009) - polski historyk sztuki, specjalizujący się w historii i teorii sztuki nowożytnej powszechnej.

Lorenzo Ghiberti, właśc. Lorenzo di Bartolo (ur. ok. 1378, zm. 1 grudnia 1455 we Florencji) – florencki rzeźbiarz, złotnik i architekt, a także teoretyk sztuki. Tworzył w okresie quattrocenta.

Ośrodki

Głównym ośrodkiem sztuki była Florencja, gdzie tworzył m.in. Masaccio. Rozkwit szkoły florenckiej przypadał na okres świetności rodu Medyceuszów, którzy zasłynęli jako mecenasi sztuki. Innymi fundatorami dzieł sztuki były rodziny Brancaccich, dla których pracowali Masaccio i Masolino, oraz Carduccich, dla których Andrea del Castagno stworzył cykl fresków. Na polu sztuki aktywne były również rodziny: Baccich, Lanfredinich, Tornabuonich, Sassettich, Strozzich.

Ferrara - miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, w prowincji Ferrara, ok. 50 km na NNW od Bolonii, nad rzeką Pad, która płynie 5 km na północ od centrum. Wg danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 130 461 osób, 322,9 os./km².

Sandro Botticelli wł. Alessandro di Mariano Filipepi (ur. 1 marca 1445 we Florencji w dzielnicy Santa Maria Novella[potrzebne źródło] – zm. 17 maja 1510 (jest to data pogrzebu), także we Florencji) – włoski malarz szkoły florenckiej, który tworzył we wczesnym (quattrocento) oraz dojrzałym okresie odrodzenia.

Sztuka florencka zainspirowała artystów z innych ośrodków, których rozkwit nastąpił w drugiej połowie XV w. W Wenecji tworzyli Carlo Crivelli i Vittore Carpaccio. Pracowały tam także dwie wielkie rodziny malarskie - Bellinich, reprezentująca monumentalny styl, oraz Vivarinich wierna stylowi ozdobnemu. Dzięki mecenatowi dworskiemu rozwijały się też inne szkoły, np. w Ferrarze pod rządami rodziny d'Este. W Mantui, która nie wytworzyła własnej szkoły malarskiej, ożywienie nastąpiło wraz ze sprowadzeniem Mantegni z Padwy, które dokonało się dzięki staraniom Gonzagów. Mediolan po objęciu władzy przez Francesca Sforzę (1450) na polu artystycznym zaczął rywalizować z Florencją. W Rzymie nie powstała w tym czasie rodzima szkoła, ale dzięki mecenatowi papieskiemu do miasta przybywali artyści z różnych ośrodków, zwłaszcza Umbrii i Toskanii.

Filippo Brunelleschi (ur. 1377, zm. 15 kwietnia 1446) – florencki rzeźbiarz, architekt i inżynier tworzący w epoce quattrocenta, jeden z pionierów renesansowej architektury.

Masaccio właśc. Tommaso di Ser Giovanni di Simone (ur. 21 grudnia 1401 w San Giovanni Valdarno, w prowincji Arezzo, zm. 1428 w Rzymie) – włoski malarz quattrocenta. Przypuszczalnie był synem notariusza.

Malarstwo

W XV w. rozwinęło się malarstwo ścienne (fresk), a także malarstwo tablicowe i sztalugowe. Dzieła przedstawiały w większości tematy religijne, jednak od połowy wieku coraz częściej poruszana była tematyka świecka - portrety, alegorie, personifikacje oraz cassone - malowidła na skrzyniach i meblach. Rozwój sztuki świeckiej związany był z upowszechnieniem humanizmu. Już w piętnastym wieku dokonano rozróżnienia tendencji stylistycznych w malarstwie na styl "ozdobny" i "prosty". Pierwszy wywodził się z tradycji trecenta i cechowały go dekoracyjność linii, płytka przestrzeń, czyste barwy i malowniczość. Styl "prosty" natomiast, zapoczątkowany przez Masaccia, koncentrował się na prawach geometrii i poszukiwaniu prawidłowej perspektywy.

Kaplica Brancaccich – kaplica wzniesiona przy kościele Santa Maria del Carmine we Florencji, dekorowana zespołem wczesnorenesansowych malowideł autorstwa Masolina, Masaccia i Filippina Lippiego.

Giuliano de Maiano (ok. 1432 - 1490), włoski architekt, rzeźbiarz, starszy brat Benedetta di Maiano. Urodził się w Maiano (aktualnie część Fiesole) w rodzinie kamieniarza, który pochodził z Florencji. Początkowy kształcony był na notariusza, ale jego talent rzeźbiarski przekonał ojca Giuliano. Jego pierwszą pracą było wykonanie intarsji do katedry we Florencji. Jako architekt zaangażowany był w budowę lub przebudowę m.in.:

Ważniejsi przedstawiciele quattrocento:

Masaccio

Sandro Botticelli

Perugino

Andrea del Verrocchio

Architektura

W architekturze włoskiej tego okresu rozwinął się typ budowli zwany pałacem miejskim (palazzo). Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.