Quentin Crisp, właściwie Denis Charles Pratt (ur. 25 grudnia 1908 w Sutton, zm. 21 listopada 1999 w Manchesterze) – angielski pisarz i aktor.

Denis Pratt urodził się w Sutton (hrabstwo Surrey w Anglii), jako czwarte dziecko prawnika Spencera Pratta i guwernantki Marion Pratt. Nazwisko Crisp przybrał po opuszczeniu domu, będąc już ponad 30-letnim mężczyzną znanym ze swych szokujących i feministycznych eskapad po Londynie, które były powodem wielu homofobicznych ataków.
Z jego własnych wspomnień wyłania się postać bardzo feministyczna już od wczesnych lat dziecinnych, co często wiązało się z konfliktami w szkole i otoczeniu.

Po ukonczeniu szkoły średniej w 1926, Quentin podjął studia dziennikarskie w King's College w Londynie, których nie ukończył. Następnie podjął studia sztuk pięknych na Uniwersytecie Wetminster na Regent St. w Londynie. W tym samym okresie stał się bywalcem klubów, pubów i kawiarenek znanej dzielnicy Soho - centrum londyńskiej cyganerii artystycznej i tzw. półświatka stolicy. Był to też początek jego eksperymentów z transwestytyzmem. W tym samym okresie Crisp pracował przez sześć miesięcy jako męska prostytutka.
Jego wyzywający wygląd - używał jaskrawych kolorów makijażu, kolorował swoje długie włosy na ostry karmin, malował paznokcie dłoni i stóp - spotykały się z admiracją i zainteresowaniem części środowiska, na ogół jednak przynosiły niechęć lub wręcz przemoc ze strony innych.

Po wybuchu II wojny światowej Crisp usiłował zaciągnąć się w szeregi armii, ale został odrzucony ze względu na skłonności seksualne, które ówczesna wojskowa komisja lekarska określiła jako perwersyjne. W czasie Blitzkriegu cały czas pozostał w Londynie. W tym okresie znany był z paradowania wieczorami po ulicach w swoich wyzywających ubiorach, często podrywając młodych amerykańskich żołnierzy. Było to początkiem jego zachwytu amerykańskim stylem życia.
W tym okresie zamieszkał w małym mieszkanku na 129 Beaufort Street, gdzie spędził ponad 40 lat, do czasu emigracji do Stanów Zjednoczonych w 1981.

Quentin Crisp w portrecie Ella Guru

W latach 40. i 50. pracował jako model w pracowniach i studiach artystycznych Londynu. W tym samym okresie zaczął pisać i wydawać pierwsze książki. Ale prawdziwy rozgłos przyniosły mu dopiero opublikowane w 1968 autobiograficzne wspomnienia "The naked civil servant".
W przeciągu kilku lat stały się one podstawą szeregu wywiadów w prasie, telewizji i radio. W 1975 filmowa wersja książki (pod tym samym tytułem) została wyświetlona w telewizji brytyjskiej i amerykańskiej. Quentin Crisp otrzymał w tym filmie jedną z ważnych ról lektora opowieści i obok aktora Johna Hurta stał się szybko bardzo znaną i popularną postacią. Na bazie tej popularności Crisp zorganizował objazdowy show, w którym połączył własny monolog autobiograficzny z częścią poświęconą wymianie zdań i dyskusji z zebranymi widzami.
Po emigracji do Stanów Zjednoczonych zamieszkał na stałe w Nowym Jorku. Jego długie życie było do końca związane z oryginalnością osobowości, kontrowersyjnością stylu i wypowiedzi. Noworodzący się ruch równouprawnienia osób LGBT tak w Stanach Zjednoczonych, jak i w Wilekiej Brytanii i Europie kontynentalnej nie znalazł w nim gorącego orędownika i działacza. Quentin Crisp nie rozumiał potrzeb nowego pokolenia gejów i środowiska LGBT. Nie dążył do 'normalności' - chciał być i był jednostką oryginalną, jedyną.

Ostatnie dwie dekady życia były, pomimo jego podeszłego wieku, najbardziej aktywnymi artystycznie latami Crispa. Występował w wielu filmach, brał udział w niezliczonych programach telewizyjnych, prowadził rubryki dla periodyków socjalnych, w 1992 grał rolę Elżbiety I w filmie "Orlando", kontynuował pisanie kolejnych książek i swoich wspomnień ("Resident Alien").
Sting poświęcił mu jedną ze swoich najbardziej znanych piosenek "Englishman in New York". Quentin Crisp pojawił się w teledysku.

Zmarł w listopadzie 1999 w Szkocji podczas początku nowej brytyjskiej serii swojego showu-monologu. Zgodnie z jego życzeniem prochy przewieziono do Nowego Jorku.

Przypisy

Bibliografia

1. Archiwum Quentina Crispa (ang.)