Różanka - Wrocław - Polski Serwis Naukowy

Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa różanka.

Różanka (niem. Rosenthal, po II wojnie światowej także Różan i Rogozin – jedna z ulic osiedla nazywa się do dziś Zaułkiem Rogozińskim) – osiedle Wrocławia w dzielnicy Psie Pole. Osiedle położone jest między Odrą od południa, ulicą Żmigrodzką od północy, obornicko-poznańską linią kolejową od zachodu oraz ulicą Bałtycką od wschodu. Na zachodnim skraju osiedla znajduje się zabytkowy cmentarz Osobowicki, największa nekropolia Wrocławia. W skład osiedla wchodzi – na zachodzie, pomiędzy ulicą Bałtycką a cmentarzem – skupisko domów jednorodzinnych i niewielkich budynków wielorodzinnych (okolice ul. Czeskiej i Morawskiej, w dużej części jest to zabudowa z I połowy XX wieku) oraz bloki z wielkiej płyty przy Chorwackiej, Bezpiecznej i Jugosłowiańskiej, oznaczane na współczesnych planach miasta nazwą Ligota. W celu ułatwienia komunikacji i wymiany informacji pomiędzy mieszkańcami, uruchomiono forum dyskusyjne Różanka-Wrocław

Sołtys (niem. Schultheiß od śrdw. łac. scultetus) – osoba będąca przedstawicielem lokalnej społeczności, przeważnie wiejskiej. Jego rola począwszy od średniowiecza ulegała poważnym zmianom i od 1990 roku w Polsce jest organem wykonawczym sołectwa.

Nekropola również nekropolia lub nekropol (gr. miasto umarłych) - starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz, lub też inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.

Historia osiedla

W 1264 książę Henryk III sprzedał ziemię koło Rosinthal, w kolejnym dokumencie z 1322 r. użyto nazwy Rosenthal. Później stale występowała ta sama nazwa, choć różnie zapisywana. Wskazuje to, że bardzo wcześnie zostali tu osiedleni Niemcy i przyjęła się powszechnie przez nich używana nazwa.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Ligota (niem. Sternsiedlung Rosenthal, także Elgot lub Lgot) - osiedle Wrocławia w dzielnicy Psie Pole, część osiedla Różanka. Obszar starorzecza Odry, od XIII wieku wykorzystywany jako miejskie pastwiska. Pierwotnie nazwą tą określano okolicę położoną pomiędzy ulicą dzisiejszą ulicą Obornicką i zlokalizowanymi tam koszarami a cmentarzem Osobowickim, m.in. w otoczeniu znajdującego się tam jeziora Ligockiego oraz małe osiedle domów jednorodzinnych wybudowane na początku XX wieku na południe od tego jeziora. Tereny tutejsze przyłączono do miasta w roku 1928, na planie z 1936 między dzisiejszą ulicą Jugosłowiańską a Obornicką, w rejonie Bezpiecznej zaznaczona jest cukrownia. Plan z 1948 lokalizuje Ligotę właśnie w tym miejscu. Na późniejszych mapach (m.in. z 1957 i 1979) Ligota zaznaczana jest nieco dalej na północny wschód, w czworoboku ulic Obornickiej, Paprotnej, Żmigrodzkiej i Ligockiej. Cały ten kwartał zajmowały wówczas i nadal zajmują bazy transportowe, magazyny, warsztaty i niewielkie zakłady przemysłowe i rzemieślnicze. Uchwała rady miasta Wrocławia z roku 2004 wyłącza jednak z Ligoty ten teren, przypisując tę nazwę tylko obszarowi – również o przeważającej zabudowie przemysłowej – znajdujący się nieco dalej na północ, wzdłuż ulicy Irysowej, od północy graniczący z Lipą Piotrowską i Widawą.

W 1353 wieś miała 21,5 łana, z czego po trzy mieli Franczko z Kłodzka i sołtys, cztery Bertold z Raciborza. W 1795 było tu 376 mieszkańców, dwór, folwark, szkoła, karczma, wiatrak i 42 domy.

W pierwszej połowie XIX wieku Różanka należała do ładniejszych osad podwrocławskich.

W 1845 było 576 mieszkańców, w tym 9 rzemieślników i 3 kupców. Był tu folwark, cukrownia, wiatrak, cegielnia, szkoła i karczma. Część ziem Różanki, na których urządzono później cmentarz Osobowicki została włączona do Wrocławia już w roku 1808, a w 1909 – wąski pas w okolicy Polinke Weg (ul. Na Polance) koło budowanej w tym czasie śluzy Różanka, natomiast sama osada została włączona w 1928.

Wrocławski węzeł kolejowy - węzeł łączący dziesięć różnych kierunków linii kolejowych normalnotorowych i jednej wąskotorowej zbiegających się we Wrocławiu. Współcześnie dziewięć linii normalnotorowych jest czynnych, ale tylko siedem obsługuje ruch pasażerski; linia wąskotorowa już od lat sześćdziesiątych jest we Wrocławiu zlikwidowana.

Poświętne (niem. Lilienthal) - osiedle w północnej części Wrocławia, w dzielnicy Psie Pole. Na północy i wschodzie graniczy wzdłuż ul. Polanowickiej i Kamieńskiego z Polanowicami, od południa (wzdłuż linii kolejowej) z Karłowicami, od wschodu wzdłuż ul. Żmigrodzkiej z osiedlem Ligota

Po zamknięciu w 1967 przebiegającej przez Różankę Wąskotorowej Kolejki Wrocławsko – Trzebnicko – Prusickiej, w latach 70. i 80. rozpoczęła się szybka zabudowa tego terenu w technologii wielkopłytowej. Wytyczono nową ulicę – Bałtycką – łączącą most Osobowicki ze skrzyżowaniem Żmigrodzkiej i Kamieńskiego; w miejsce zlikwidowanej wąskotorówki poprowadzono przez Różankę linie tramwajowe od mostu Osobowickiego oraz od mostu Trzebnickiego w kierunku Poświętnego.

Łan (łac. laneus, cs. lán, niem. Lahn lub Hube, w dialekcie szwabskim również hueb, huebm, hufe) - dawna jednostka podziału pól wspólnoty w średniowiecznej Europie Zachodniej. Jednostka ta służyła pomiarom powierzchni i długości ziemi przeznaczonej pod zasiewy, zgodnie z przywilejem nadanym osadnikowi przez głowę panującą z przeznaczeniem do uprawy. W Polsce i w Czechach od XIII wieku była to jednostka miernicza dla określania rozmiarów podstawy uposażenia chłopa osadzonego na wsi na prawie niemieckim.

Kłodzko (niem. Glatz, czes. Kladsko) – miasto w województwie dolnośląskim, będące siedzibą dwóch gmin – miejskiej i wiejskiej – oraz powiatu o tej samej nazwie. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.

Przy ul. Bałkańskiej w latach 1990-1993 wybudowano kościół Matki Bożej Bolesnej wg projektu arch. R. Żmidzińskiego. 24 grudnia 1992 została odprawiona pierwsza pasterka w tym kościele a w marcu 1993 została erygowana parafia pw. Matki Bożej Bolesnej.

Obecnie Różanka została włączona do obrębu administracyjnego Karłowice-Różanka, liczącego 35,1 tys mieszkańców. W roku 2007 zakończono przebudowę do drogi dwujezdniowej dotychczasowego "wąskiego gardła" na trasie wylotowej z Wrocławia w kierunku Poznania, ulicy Żmigrodzkiej.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Przypisy

jej stacja początkowa znajdowała się pierwotnie przy pl. Staszica na Ołbinie (w 1950 odcinek miejski skrócono, urządzając stację końcową na miejscu stacji towarowej przy moście Osobowickim, między ulicami Na Polance a Pieszą), a stacja Wrocław-Różanka – przy ul. Żmigrodzkiej róg Ligockiej, naprzeciw fabryki "Wrozamet"
wg Encyklopedii Wrocławia, Wrocław 2000, ISBN 83-7023-749-5, str. 393 – budowa w latach 1990-1997 – błąd; zakończenie budowy w 1993 potwierdza strona Archidiecezji Wrocławskiej
obejmująca ulice: Bałkańską, Bezpieczną, Bułgarską, Chorwacką, Czeską, Jugosłowiańską, Lutycką, Łużycką, Morawską, Obodrzycką, Osobowicką (nr 13-47), Serbską i Słowacką (źródło)
na półtorakilometrowym odcinku między Bałtycką a Paprotną

Linki zewnętrzne

granice wrocławskich osiedli – załącznik do uchwały nr XXXI/2280/04 Rady Miejskiej Wrocławia 9 grudnia 2004 (Karłowice – Różanka str. 41)