Różany Potok - Polski Serwis Naukowy

Różany Potok w rejonie Kampusu Morasko - widoczny staw

Przedwiośnie w dolinie Różanego Potoku

Różany Potok (także Różany Strumień) – potok o długości około 5,5km na terenie północnego Poznania. Lewobrzeżny dopływ Warty. Tworzy południową granicę zespołu przyrodniczo-krajobrazowego w Morasku.

Potocznik wąskolistny (Berula erecta (Huds.) Coville syn. Berula angustifolia Mert. & W.D.J.Koch) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny selerowatych

Trzcina (Phragmites L.) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. W Polsce w środowisku naturalnym rośnie jeden tylko gatunek – trzcina pospolita (Phragmites australis). Gatunkiem typowym jest Phragmites australis L..

Przebieg

Wypływa z niewielkiego jeziorka Zimna Woda w rezerwacie Morasko. Płynie przede wszystkim przez pozostałości łęgów olszowych, wilgotne łąki i trzcinowiska. Na terenie Naramowic zbliża się do Różanego Potoku północna obwodnica kolejowa Poznania. Kilkaset metrów dalej strumień wpływa do Warty, wcześniej przechodząc przez stawy rybne przy ul. Rubież i Staw Młyński.

Kukułka szerokolistna (Dactylorhiza majalis) - gatunek byliny należący do rodziny storczykowatych. Inne nazwy zwyczajowe: stoplamek szerokolistny, storczyk szerokolistny. Występuje w Europie i Azji na obszarach o klimacie suboceanicznym, od niżu po położenia górskie. W Polsce roślina pospolita (ostatnio coraz rzadsza).

Potok, niewielki ciek wodny o wartkim nurcie, płynący w terenie o znacznych deniwelacjach, zwykle w korycie wyerodowanym w skałach. Charakteryzują go duże spadki zwierciadła wody i burzliwy prąd. W Polsce potokami nazywane są przeważnie cieki płynące w górach i na wyżynach. Cechą potoków górskich są spadki koryt od 5% do 30%, a potoków wysokogórskich nawet do 80% i więcej. Na wyżynach, potoki charakteryzują się spadkami od 5% do 10%. Zlewnia potoku zwykle nie przekracza 100 km². Podłoże w potokach wysokogórskich stanowią lite skały, niżej głazy, potem kamienie przemieszane ze żwirem, a jeszcze niżej żwir i wreszcie piasek i muł.

Strumień posiada tylko jeden mały dopływ (lewobrzeżny) – jest nim Potok Umultowski, wpływający przez bezimienne stawy przy Kampusie Morasko. Oprócz nich, na południe od Kampusu utworzono kolejne sztuczne zbiorniki wodne.

Toponimia

W 2006 roku Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych za nazwę cieku przedstawiła Różany Strumień, jednocześnie określając ciek jako potok. Powszechnie wykorzystywana jest nazwa Różany Potok, choć na niektórych mapach jest właśnie Różany Strumień. Etymologia nazwy nie jest znana.

Bagno – obszar o utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, porośnięty przez roślinność przystosowaną do specyficznych warunków związanych z dużym nawilgoceniem. Bagna bardzo często tworzą się w zagłębieniach terenu we wszystkich strefach klimatycznych świata. Największe przestrzenie zajmują jednak na obszarach pokrytych wieczną zmarzliną (Syberia, północna Kanada) i w strefie równikowej. Poza tym tworzą się w dolinach i deltach dużych rzek, na pojezierzach, na płaskich obszarach bezodpływowych, w nieckach krasowych, w odciętych zatokach morskich i nad brzegami mórz i oceanów. W bagnach w wyniku procesów utleniania związków organicznych tworzy się torf.

Las łęgowy – zbiorowisko leśne, występujące nad rzekami i potokami, w zasięgu wód powodziowych, które podczas zalewu nanoszą i osadzają żyzny muł. Najbardziej typową glebą dla lasów łęgowych jest holoceńska mada rzeczna. Siedliska niemal wszystkich łęgów związane są z wodami płynącymi. W drzewostanie łęgów występują m.in.: olsza, topola, wierzba, wiąz, jesion, dąb. Gatunkami występującymi we wszystkich zespołach łęgowych są: podagrycznik pospolity (Aegopodium podagraria), kostrzewa olbrzymia (Festuca gigantea), pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica), wiązówka błotna (Filipendula ulmaria) i bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea). Lasy łęgowe zaliczane są do roślinności azonalnej, nie związanej z określoną strefą roślinną (klimatyczną), ale ze specyfiką siedliska. Lasy te narażone są na wyniszczenia spowodowane m. in. pracami związanymi z regulacją koryt rzecznych oraz melioracjami wodnymi.

Przyroda

Brzegi strumienia porastają liczne zespoły lasu łęgowego, niegdyś znacznie bardziej powszechnego w tym rejonie. Oprócz tego występują wilgotne łąki, które ulegają zarastaniu przez wysokie ziołorośla z dominacją pokrzyw. W bardziej zabagnionych rejonach spotkać można zarośla turzycowe (głównie turzyca błotna) i trzcinowe. Z roślin w dolinie potoku napotkać można gatunki takie jak: rzeżucha gorzka, potocznik wąskolistny, pełnik europejski, osoka aloesowata (o egzotycznym wyglądzie) oraz storczyki: kukułka krwista i szerokolistna, tudzież kruszczyk błotny.

Na mapach: 52°27′58″N 16°55′44″E / 52.46611, 16.92889 Kampus Morasko – kampus Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu grupujący głównie wydziały ścisłe i przyrodnicze. Zlokalizowany jest w północnej części miasta. Dzieli się on na dwie części: zachodnią, położoną na Morasku (Huby Moraskie) oraz wschodnią na Umultowie (po dwóch stronach osiedla Różany Potok).

Turzyca (Carex L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (turzycowatych). Liczy 1100-2000 gatunków spotykanych na całym świecie, jednak głównie rozpowszechnionych w strefie klimatów umiarkowanych. W Polsce występuje ok. 100 gatunków.

Z fauny w dolinie bytują: łyski, kaczka krzyżówka i łabędź niemy.

Na terenie zlewni Różanego Potoku stwierdzono występowanie bobra europejskiego. Pierwsze rodziny osiedliły się tu już w połowie lat 80. XX w. W 2006 bobry nadal zasiedlały dolinę strumienia, mimo narastającej urbanizacji.

Dolny odcinek chroniony był jako użytek ekologiczny Różany Młyn.

Staw Młyński – dawny staw młyński, położony w północnej części Poznania, na terenie Naramowic, w rejonie ulicy Rubież, w bezpośredniej bliskości rzeki Warty i jej starorzecza. Jest to jeden z najmniejszych zbiorników wodnych miasta. Leży w północnym klinie zieleni. Zasilany przez Różany Potok. W pobliżu stawu przebiega północna obwodnica kolejowa Poznania.

Stawy przy Kampusie UAM Morasko – zespół dwóch bezimiennych stawów położonych w północnej części Poznania, na terenie Umultowa przy Kampusie Morasko Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w rejonie ulic Hub Moraskich i Umultowskiej. W pobliżu znajduje się osiedle Różany Potok.

Zobacz też

Osiedle Różany Potok, które wzięło nazwę do strumienia

Umultowo

Kampus Morasko

Jezioro Umultowskie

Lapidarium UAM w Poznaniu

Przypisy

Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 1: Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.

Bibliografia

Andrzej Bereszyński, Ewa Homan, Występowanie bobra europejskiego (Castor fiber Linnaeus, 1758) w Poznaniu, w: Nauka Przyroda Technologie – dział Zootechnika, Tom 1 , zeszyt 2, 2007, Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Poznaniu, ISSN 1897-7820 – źródło danych przyrodniczych
Sławomir Janyszek, Magdalena Szczepanik-Janyszek, Okolice Góry Moraskiej, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2002, ss.236-238, ISSN ISSN 0137-3552
Ryszard Gołdyn, Barbara Jankowska, Piotr Kowalczak, Maria Pułyk, Elżbieta Tybiszewska, Janusz Wiśniewski, Wody powierzchniowe Poznania, w: Środowisko naturalne miasta Poznania. Część I, Urząd Miejski w Poznaniu, Poznań, 1996, s.54, ISBN 83-906665-0-3
Poznań – plan miasta i okolic 1:20.000, Wydawnictwo Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2004, ISBN 83-87157-01-5
ANDRZEJ BERESZYŃSKI, EWA HOMAN: WYSTĘPOWANIE BOBRA EUROPEJSKIEGO (CASTOR FIBER LINNAEUS, 1758) W POZNANIU (pol.). Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, 2007 (tom 1, zeszyt 2). [dostęp 2011-03-19].