Różowe teczki, różowe kartoteki – potoczna i dziennikarska nazwa materiałów pochodzących głównie z kartotek "Hiacynt" Milicji Obywatelskiej

Początek lat 90.

Plonem PRL-owskiej akcji "Hiacynt" było około 11 000 akt osobowych gejów, zgromadzonych w osobnym katalogu "Hiacynt" w archiwach Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej. O zniszczenie tych akt zwracały się do kolejnych Ministrów Spraw Wewnętrznych na początku lat 90. różne osoby i organizacje broniące praw człowieka, między innymi Marek Nowicki z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i stowarzyszenie Lambda (w 1993); na oficjalne zapytania o losy kartotek "Hiacynt" dostawali odpowiedź, że kartoteki już nie istnieją. Nie przedstawiono jednak protokołów zniszczenia.

1992/1993-1997

Wiadomo, że służby specjalne PRL-u wykorzystywały informacje o homoseksualności działaczy opozycji demokratycznej do zdyskredytowania ich (np. Jerzego Andrzejewskiego, w latach 70. działacza KOR-u, SB próbowała skompromitować, rozprowadzając rzekomo napisane przez niego wezwanie do władz w sprawie nadania osobom homoseksualnym pewnych uprawnień). W roku 1999 Jarosław Kaczyński poinformował opinię publiczną, że również służby specjalne III RP próbowały wykorzystywać plotki i sugestie na temat domniemanego homoseksualizmu polityków:

Kurski: Afera [ze sprawą inwigilacji prawicy] zaczęła się od komisyjnego otwarcia szafy Jana Lesiaka. Co w niej było? Kaczyński: (...) znaleziono ponad 500 dokumentów. (...) prokuraturze przekazano zaledwie 19 z nich. Kurski: (...) Co w nich jest? Kaczyński: Po pierwsze, jest dokument wyraźnie zalecający podjęcie szerokich działań przeciw PC (...) Drugi dokument: 21-punktowy spis zadań operacyjnych w stosunku do mnie i innych osób. Katalog wielu przedsięwzięć, które całkowicie nie mieszczą się w pragmatyce służb specjalnych, a których celem był[o] skompromitowanie polityków prawicy. (...) Jest (...) punkt: sprawdzić, czy Jarosław Kaczyński miał narzeczoną i dlaczego się z nią rozstał i czy nie jest homoseksualistą. Znalazło się to w późniejszych wypowiedziach Wałęsy, który zapraszał do Belwederu "Lecha z żoną i Jarka z mężem". Wałęsa wygłosił tę obelżywą opinię w ramach scenariusza, który był przygotowywany przez UOP – choć w ujawnionych dokumentach nie ma na to bezpośrednich dowodów.

8 października 2006 sąd odtajnił, a Polska Agencja Prasowa opublikowała część dokumentów dotyczących domniemanej inwigilacji prawicy w zespole prowadzonym przez Jana Lesiaka. Wśród dokumentów znajduje się notatka datowana 5 maja 1993:

6. Życie intymne, czy jest homoseksualistą, jeżeli tak, to z kim jest w parze, czy jest to związek trwały. 7. Dane kobiety, przez którą J.K. zrezygnował z małżeństwa, co teraz ona robi, czy jest zamężna, czy utrzymuje z nią sporadyczne kontakty, czy jest prawdą, że łączyło ich uczucie, czy tylko uzasadnienie dla inności seksualnej. (...)

9 października 2006 płk Lesiak powiedział, że podstawą wyżej wymienionych informacji był biały wywiad, nie zaś działalność operacyjna. Informacje miały być uzyskane "z jednej z redakcji", choć, jak powiedział płk Lesiak, "to jest ponad 13 lat temu i ja nie wiem [z której]". Lesiak podkreślił, że informacje te nie zostały włączone do oficjalnego dokumentu, w którym przedstawiona jest sylwetka Jarosława Kaczyńskiego (Załącznik nr 17 do pisma 0010/97). 10 października Lech Wałęsa przyznał, że miał tego typu sygnały, pojawiały się one jednak w życiu towarzyskim, a nie pochodziły z zespołu płk. Lesiaka.

1999

W połowie 1999 media ujawniły, że urzędujący w MSWiA politycy z rządu Jerzego Buzka (ówczesnym szefem ministerstwa był Janusz Tomaszewski) próbują gromadzić informacje o charakterze obyczajowym, m.in. o osobach sprawujących funkcje publiczne. Odpowiedzialnym za tę akcję był zaufany współpracownik Tomaszewskiego, wiceminister Krzysztof Bondaryk. Skupił on w swoim ręku dwa kluczowe wydziały MSWiA: powołane bezprawnie Krajowe Centrum Informacji Kryminalnej oraz Zespół ds. Współpracy z Biurem Rzecznika Interesu Publicznego (tzw. "zespół ds. lustracji"), przekazujący sędziemu Nizieńskiemu akta świadczące o współpracy lustrowanego z SB). Wedle mediów, a także niektórych posłów, jak Janusz Zemke (SLD) i Ludwik Dorn (PC), istniała obawa, że Bondaryk gromadzi w ten sposób zdeponowane w Centralnym Archiwum MSW materiały "obyczajowe", w tym dotyczące orientacji seksualnej, niepotrzebne ani w pracy Policji, ani w procedurze lustracyjnej, ale być może kompromitujące i dlatego przydatne w rozgrywkach politycznych.

Krzysztof Bondaryk zaprzeczył tym informacjom, podanym między innymi przez Jarosława Kurskiego z Gazety Wyborczej: Redaktor Kurski rozpisuje się szeroko o kartotece o kryptonimie "Hiacynt", będącej do dyspozycji MSWiA. Twierdzi, iż zawiera ona informacje dotyczące skłonności homoseksualnych osób m.in. z dawnej opozycji demokratycznej. Oświadczam stanowczo, iż resort spraw wewnętrznych i administracji nie dysponuje takim zbiorem danych. "Hiacynt" po prostu nie istnieje. Chyba że w wyobraźni autora artykułu.

Jednak anonimowy informator Kurskiego z MSWiA mówił:

MO zbierała (...) materiały na osoby o skłonnościach homoseksualnych, zwłaszcza ze środowisk demokratycznej opozycji. I to wszystko jest, choć wedle przepisów w większości powinno zostać zniszczone, gdyż część tej wiedzy jest niezgodna z prawem. Na oczyszczenie i posegregowanie tych akt nie ma jednak pieniędzy. Trzeba by kilkuset ludzi, którzy pracowaliby przy tym przez trzy lata.

W obronie Krzysztofa Bondaryka wystąpił Jan Maria Rokita, ówczesny szef Sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych:

To, że MSWiA gromadzi informacje z milicyjnych archiwaliów, jakieś kartoteki z operacji "Hiacynt", to piramidalne brednie. (...) Całą sprawę wyolbrzymiono, podobnie jak dobrą ideę powołania Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych. Pod wpływem tych plotek część ludzi uległa psychozie. Sugestia jest tak silna, że kiedy wygłosiłem taką opinię wobec jednego z poważnych polityków, odparł, że być może na mnie także Bondaryk i Tomaszewski mają jakiegoś haka.

Mimo to zespół ds. lustracji został rozwiązany, a 16 września 1999 premier Jerzy Buzek zdecydował się usunąć z ministerstwa Bondaryka. Delegowany z ramienia Unii Wolności Bogdan Borusewicz, pełniący wtedy obowiązki ministra (po dymisjonowanym tymczasem z innego powodu Tomaszewskim), oraz minister-koordynator ds. służb specjalnych Janusz Pałubicki stwierdzili, że nie potwierdziły się zarzuty wysuwane przez Kurskiego; przeciwnego zdania był inny członek Sejmowej Komisji ds. Służb Specjalnych, Zbigniew Siemiątkowski, który potwierdził, że "na biurko Bondaryka spływały również informacje niepotrzebne do lustracji". 24 września Sejmowa Komisja Spraw Wewnętrznych orzekła, że Bondaryk nie przekroczył prawa.

czytaj dalej: [2], [3]