Pierwszym naukowcem, który zbadał i skatalogował Równinę Dzbanów, była Madeleine Colani, archeolog z École française d'Extrême Orient. Miało to miejsce w latach trzydziestych XX wieku. Podczas badań Colani i jej zespół natrafili na jaskinię pełną szczątków ludzkich, w tym także częściowo spalonych, i prochów. Jej praca jest do dnia dzisiejszego uważana za podstawową na temat Płaskowyżu Urn, aczkolwiek w okresie późniejszym prace kontynuowali jej następcy.

Amerykańska bomba poważnie uszkodziła wspomnianą jaskinię, wykorzystywaną przez Pathet Lao jako punkt obronny – okoliczny teren do dziś nosi ślady wykopanych wówczas okopów i kraterów po bombach, a w ziemi tkwią miliony metalowych odłamków. Miejscowość Xieng Khouang została całkowicie zniszczona podczas walk pomiędzy armią północnowietnamską i Pathet Lao z jednej strony, a wspieranymi przez Amerykanów siłami antykomunistycznymi. W połowie lat siedemdziesiątych XX wieku wzniesiono nowe miasto, które znane jest w geografii jako Phonsavan.

Lokalizacja urn

Ponad 400 stanowisk archeologicznych znajduje się w centrum Płaskowyżu Xieng Khouang. Jednak identyczne urny znaleziono na obszarze od Płaskowyżu Khorat w Tajlandii na południu, aż po pasmo wzgórz Chaar w północnych Indiach, gdzie archeolodzy stwierdzili bez wątpienia, że były urnami grzebalnymi. Urny zdają się być umieszczane linearnie lub w znacznych skupiskach, jakby na szlaku handlowym z delty Mekongu po Indie.

Urny zostały w większości wykute ze skał osadowych, przeważnie z piaskowca, ale także z granitu, zlepieńców lub z wapienia koralowego. W kształcie są obłe lub okrągłe, a niektóre mają coś na kształt pokryw. Ważą do 13 ton, a ich wysokość waha się od jednego do trzech metrów.

Na płaskowyżu większość urn jest skupiona w grupach. Największa z nich, w pobliżu Phonsavan (stanowisko archeologiczne nr 1), składa się z ponad 250 urn różnej wielkości. W okolicy wykopalisk leżą w ziemi tysiące niewybuchów bomb i pocisków, głównie kasetowych, pozostałość po wojnie w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku. W rezultacie jedynie stanowiska nr 1, 2 i 3 są dostępne dla zwiedzających – pozostałe uznaje się za zbyt niebezpieczne.

Kości, brązowe i żelazne narzędzia oraz inne znaleziska odkryte przez Colani skłoniły ją do uznania, że były to urny grzebalne. Wyniki swych badań opublikowała w dwutomowym dziele, zatytułowanym Des Megalithes de Houte Laos. Jest ono do dziś uznawane za podstawowe źródło wiedzy o płaskowyżu.