R-16 - Polski Serwis Naukowy

R-16 (NATO: SS-7 Saddler) — radziecki międzykontynentalny pocisk balistyczny (ICBM). Pierwszy udany lot rakiety odbył się 2 lutego 1961. Pierwszy pocisk wszedł do służby 1 listopada 1961. Rakiety zakończyły służbę w 1976. Największa liczba pocisków, 202 sztuki, było czynnych w 1965.

Katastrofa w Bajkonurze była wypadkiem na platformie startowej, która wydarzyła się 24 października 1960, w Kosmodromie Bajkonur podczas prac ZSRR nad R-16 rakietowym pociskiem balistycznym międzykontynentalnego zasięgu. Podczas przygotowywania prototypu do lotu próbnego, rakieta wybuchła na platformie startowej, kiedy silniki drugiego stopnia przedwcześnie odpaliły, zabijając wielu wojskowych, inżynierów i techników pracujących nad projektem. Oficjalnie na skutek incydentu zginęły 92 osoby (74 wojskowych i 18 cywili). Pomimo rozmiarów katastrofy, fakty na jej temat przez wiele lat skrywano w tajemnicy i nie ujrzały światła dziennego do lat 90-tych XX wieku. Marszałek Artylerii Mitrofan Niedielin ze Strategicznych Wojsk Rakietowych Związku Radzieckiego, dowodzący programem rozwoju rakiety R-16, był jednym z tragicznie zmarłych na skutek incydentu.

Awaria rakiety tego typu była przyczyną, Katastrofy w Bajkonurze, 24 października 1960, w której zginęło ok. 122 osób.

R-16 jest określany jako pocisk pierwszej generacji, prezentujący duży postęp wobec pocisku R-7, tzw., generacji zerowej. Był jednak bardzo podatny na rażenie rakietami ówczesnego przeciwnika ZSRR, czyli Stanów Zjednoczonych. Pociski były gromadzone w zwykłych hangarach, podatnych również na normalne bomby i rakiety. Wytoczenie rakiety, jej zatankowanie i przygotowanie do startu zajmowało około 3 godzin. Pocisk mógł pozostawać zatankowanym jedynie przez kilka dni, z powodu bardzo korozyjnych własności kwasu azotowego, jednego ze składników paliwa. Przed wystrzeleniem rakiety, konieczne było też rozpędzenie żyroskopów układu naprowadzania, co zajmowało dodatkowe 20 minut.

Od 1963, rakiety R-16, w wariancie R-16U, były umieszczane w silosach, po trzy silosy w jednym ośrodku startowym. Zbudowano około 69 silosów.

W czasie kryzysu kubańskiego, Rosjanie dysponowali około 50 rakietami R-16, chociaż do lotu było gotowych jedynie około 20 sztuk.

Źródła

The Kremlin's Nuclear Sword, Steven J. Zaloga, Smithsonian Institution Press, Washington and London, 2002