Rachunek bieżący - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rachunku bankowego. Zapoznaj się również z: rachunek bieżący bilansu płatniczego.

Rachunek bieżący - rodzaj rachunku bankowego przeznaczonego do gromadzenia środków pieniężnych oraz przeprowadzania rozliczeń pieniężnych przez jednostki gospodarcze oraz osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej.

Narodowy Bank Polski (NBP) – polski bank centralny z siedzibą w Warszawie. Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP.

Osoba fizyczna – prawne określenie człowieka w prawie cywilnym, od chwili urodzenia do chwili śmierci, w odróżnieniu od osób prawnych. Bycie osobą fizyczną pociąga za sobą zawsze posiadanie zdolności prawnej, czyli możliwość bycia podmiotem stosunków prawnych (praw i zobowiązań). Osoby fizyczne mają także zdolność do czynności prawnych, uzależnioną jednak od dalszych warunków. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się po osiągnięciu pełnoletności, ograniczoną zdolność do czynności prawnych od chwili ukończenia lat 13. Osoba fizyczna po ukończeniu 13 roku życia może zostać całkowicie pozbawiona zdolności do czynności prawnych, czyli zostać ubezwłasnowolniona całkowicie. Pełnoletni może zostać częściowo pozbawiony zdolności do czynności prawnych, czyli zostać ubezwłasnowolniony częściowo.

Rachunek bieżący jest prowadzony przez bank na podstawie umowy o prowadzenie rachunku bankowego i posiada swój unikalny numer. Rozliczenia - w zależności od szczegółowej oferty banku prowadzącego rachunek - mogą być dokonywane poleceniem przelewu (w formie papierowej lub elektronicznej), czekiem lub kartą płatniczą. Na rachunek bankowy (własny lub kontrahenta) można dokonywać wpłat gotówkowych, a z własnego - wypłat gotówkowych.

Czek – pisemne zlecenie bezwzględnego wypłacenia określonej kwoty, wydane bankowi przez posiadacza rachunku bankowego. Podstawą prawną funkcjonowania czeków w Polsce jest ustawa Prawo Czekowe z 1936 r.

Rachunek bieżący bilansu płatniczego, rachunek obrotów bieżących, nazywany w skrócie rachunkiem bieżącym (od ang. current account) jest składową bilansu płatniczego danego państwa.

Podmioty gospodarcze mają obowiązek posiadania rachunku bieżącego, a w przypadkach określonych przepisami również prowadzenia za jego pomocą bezgotówkowych rozliczeń z kontrahentami Z obowiązku takiego zwolnione są osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w formie karty podatkowej lub zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.

Polecenie przelewu - jedna z form pieniężnych rozliczeń bezgotówkowych. Polega na wydaniu bankowi dyspozycji przekazania określonej kwoty z rachunku bankowego płatnika na wskazany przez niego inny rachunek bankowy.

Karta podatkowa - opodatkowanie w tej formie wybrać mogą osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz spółki cywilne osób fizycznych, których działalność polega w szczególności na świadczeniu usług dla ludności, przy niewielkim zatrudnieniu. Podstawą opodatkowania jest indywidualna decyzja urzędu skarbowego wydana na wniosek podatnika.

Do rachunku bieżącego mogą być prowadzone rachunki pomocnicze.

Podmiotem prowadzącym obsługę centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa jest Narodowy Bank Polski.

Stan rachunku

Aktualny stan rachunku bieżącego może być opisany następującymi parametrami:

saldo księgowe - jest to ogólna suma wszystkich zaksięgowanych operacji uznaniowych, pomniejszona o sumę wszystkich zaksięgowanych operacji obciążeniowych. Od wysokości salda księgowego (dodatniego bądź ujemnego) bank nalicza odsetki, zgodnie z aktualną stopą oprocentowania.

odsetki zawieszone - jest to suma odsetek jakie bank naliczył od ostatniej kapitalizacji. Kwota ta nie wchodzi w skład salda księgowego, zostanie do niego dopisana dopiero w momencie następnej kapitalizacji.

limit kredytowy (inaczej: dopuszczalny debet, overdraft) - jest to kwota o jaką, zgodnie z umową, może zostać przekroczone saldo księgowe. Wysokość limitu uzależniona jest m.in. od zdolności kredytowej klienta. Bieżące wpływy na rachunek w pierwszej kolejności pokrywają wykorzystaną kwotę limitu kredytowego a następnie uzupełniają wkład własny klienta.

blokady i operacje nierozliczone - jest to ogólna kwota, jaka została zablokowana na rachunku - środki, które nie mogą zostać wypłacone. Blokady mogą powstawać wskutek operacji, na które bank udzielił autoryzacji ale ich jeszcze nie zaksięgował. Przykładem mogą być płatności dokonane kartami, które jeszcze nie zostały ostatecznie rozliczone. Ponadto bank może zakładać blokady na wniosek uprawnionego organu (np. zajęcia komornicze). Blokady mogą także służyć jako zabezpieczenie spłaty wierzytelności wobec banku lub osób trzecich. Także potwierdzenie czeku skutkuje założeniem blokady, która trwa przez określony czas lub do chwili realizacji czeku.

saldo dostępne (inaczej: saldo autoryzacyjne, dostępne środki) - jest to ogólna kwota postawiona do dyspozycji klienta. Wynika ona z salda księgowego, powiększonego o kwotę limitu kredytowego (o ile bank takowy udzielił) i pomniejszonego o ewentualne blokady. Niektóre systemy bankowe mogą do salda dostępnego uwzględnić jeszcze kwotę odsetek zawieszonych.

Przypisy

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z dnia 6 sierpnia 2004 r. Nr 173, poz. 1807 z późniejszymi zmianami)
Rozporządzenie ministra finansów z dnia 28 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad obsługi centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa, zakresu informacji dotyczących wykonania budżetu państwa oraz terminów ich udostępniania w ramach obsługi centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa (Dz. U. z dnia 31 grudnia 2004 r.)

Zobacz też

rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy

debet