Rada Zastępcza Tymczasowa - Polski Serwis Naukowy

Rada Zastępcza Tymczasowa Księstwa Mazowieckiego – organ władzy wykonawczej insurekcji warszawskiej (1794).

19 kwietnia 1794 po wyzwoleniu Warszawy od Rosjan i przystąpieniu do powstania kościuszkowskiego uznano Tadeusza Kościuszkę za Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej. Miał on wraz z Radą Najwyższą Narodową przejąć w późniejszym, dogodnym terminie władzę. Do tego czasu władzę w Warszawie i w okolicy miała pełnić Rada Zastępcza Tymczasowa.

Józef Rufin Wybicki herbu Rogala (ur. 29 września 1747 w Będominie koło Kościerzyny na Kaszubach, zm. 10 marca 1822 w Manieczkach koło Śremu) – polski pisarz i polityk, adwokat, autor słów do Mazurka Dąbrowskiego, senator-wojewoda Księstwa Warszawskiego od 1807 roku, senator-wojewoda Królestwa Polskiego od 1815 roku, prezes Sądu Najwyższego Królestwa Polskiego w latach 1817-1820, odznaczony Orderem Orła Białego (1807), Orderem Świętego Stanisława (1793), Legią Honorową (1807).

Franciszek Ksawery Makarowicz (ur. 1739 – zm. ok. 1817) – członek Rady Zastępczej Tymczasowej i sędzia Sądu Najwyższego Kryminalnego w powstaniu kościuszkowskim, burmistrz Lublina od 1779, wójt i ławnik miasta Starej Warszawy.

Jej przywódcami zostali:

Ignacy Wyssogota Zakrzewski - przewodniczący, prezydent miasta (od dnia 17 kwietnia)

Stanisław Mokronowski - komendant wojskowy Warszawy

Dzieliła się na wydziały kierowane przez radców:

Wydział Dyplomatyczny: Eliasz Aloe, Antoni Augustyn Deboli, Ksawery Działyński, Antoni Bazyli Dzieduszycki, Michał Kochanowski, Jan Nepomucen Małachowski, Tadeusz Mostowski, Michał Wulfers

Wydział Policyjny: Ignacy Wyssogota Zakrzewski

Wydział Skarbowy: Andrzej Ciemniewski, Franciszek Gautier, Jan Kiliński, Stanisław Ledóchowski, Piotr Potocki, Stanisław Rafałowicz, Szymon Kazimierz Szydłowski, Ignacy Zajączek

Wydział Wojskowy: Jan Nepomucen Horain, Franciszek Ksawery Makarowicz, Stanisław Mokronowski, Mikołaj Radziwiłł, Franciszek Tykiel, Józef Wasilewski, Klemens Węgierski, Józef Wybicki

Rada Zastępcza Tymczasowa sprawowała władzę w Warszawie do 27 maja 1794 roku, kiedy przekazała ją Radzie Najwyższej Narodowej.

Michał Ambroży Kochanowski herbu Korwin (ur. 1757 w Sandomierzu, zm. 18 lutego 1832 w Warszawie) – poseł na Sejm Czteroletni, członek władz powstania kościuszkowskiego, senator-kasztelan i senator-wojewoda Królestwa Polskiego, szambelan Stanisława Augusta od 1778.

Klemens Węgierski – szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, członek Wydziału Wojskowego Rady Zastępczej Tymczasowej, zastępca radcy Rady Najwyższej Narodowej i pułkownik milicji warszawskiej w powstaniu kościuszkowskim, członek sprzysiężenia w 1793.

Do Rady Najwyższej Narodowej wszedł Ignacy Zakrzewski jako radca Wydziału Żywności, inni (Kiliński, Wybicki) też się w niej znaleźli na mniej eksponowanych stanowiskach.

Bibliografia

Andrzej Grabski, Jan Wimmer i inni, Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1966.

Marian Kukiel: Zarys historii wojskowości w Polsce. London: Puls, 1993. ISBN 0907587992.

Andrzej Zahorski, Wypisy źródłowe do historii polskiej sztuki wojennej. Polska sztuka wojenna w okresie powstania kościuszkowskiego, Zeszyt dziesiąty, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1960.

Bolesław Twardowski: Wojsko Polskie Kościuszki w roku 1794. Poznań: Księgarnia Katolicka, 1894.