Radagajs - Polski Serwis Naukowy

Radagajs (zm. 23 sierpnia 406) – wódz gocki, stał na czele wielkiego najazdu na Italię w latach 405-406.

Przebieg najazdu

Radagais był prawdopodobnie Ostrogotem wyznania pogańskiego. Na przełomie IV i V wieku został przywódcą hordy składającej się z różnych plemion germańskich uciekających przed Hunami z terenów Wielkiej Niziny Węgierskiej. W roku 405 jego armia sforsowała rzekę Dunaj i najechała Cesarstwo zachodniorzymskie, kierując się w stronę Italii. Pojawienie się barbarzyńców na południe od Alp spowodowało panikę wśród Rzymian. Stylichon – naczelny dowódca armii, faktycznie rządzący państwem w imieniu cesarza Honoriusza od czasu jego koronacji, padł ofiarą oskarżeń o nieudolność. Chcąc ratować półwysep i swoje dobre imię zdecydował się na sprowadzenie z Galii legionów, które osłaniały granicę na Renie. Z ich pomocą udało mu się rozgromić armię Radagaisa i zmusić jej niedobitki do ucieczki za Dunaj. Wódz niefortunnej wyprawy poniósł śmierć. Wziętym do niewoli jeńcom Stylichon darował życie za cenę wstąpienia do armii zachodniorzymskiej.

Wandalowie – grupa plemion wschodniogermańskich, zamieszkująca przed Wielką wędrówką ludów Europę Środkową. W noc sylwestrową 406 roku wraz ze Swebami i Alanami przekroczyli zamarznięty Ren w pobliżu Moguncji, po czym przez trzy lata pustoszyli Galię. W trakcie dalszej wędrówki po Cesarstwie dotarli do Północnej Afryki, gdzie po zdobyciu Kartaginy założyli swoje własne państwo (429). Przetrwało ono sto lat i zostało ostatecznie podbite przez Cesarstwo Bizantyjskie w latach 533-534.

Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. "ludzie stepu") – jedno z plemion germańskich. W 378 r. n.e. Ostrogoci wspomogli Wizygotów w bitwie pod Adrianopolem, w wyniku której zginął cesarz rzymski Walens. Nowy cesarz zgodził się na zamieszkanie przez Ostrogotów Dacji i Mezji pod warunkiem, że nie będą nękać Konstantynopola.

Konsekwencje najazdu

Bezpośrednim następstwem najazdu Radagaisa było poważne osłabienie granicy rzymskiej na Renie, gdyż po ściągnięciu stamtąd galijskich legionów, pozostawiono obronę tylko sprzymierzonym Frankom, którzy okazali się niewystarczającą przeszkodą dla nowych najeźdźców. W efekcie tego 31 stycznia 406 roku doszło do przerwania granicy na Renie. Całą Galię zalali Wandalowie, Alanowie, i Swebowie (Swewowie) do których później dołączyli Burgundowie. Jednocześnie z Brytanii na kontynent przybył uzurpator Konstantyn III (407-411), którego poparła ludność Galii widząc w nim wybawcę przed barbarzyńcami.

Konstantyn III (zm. przed 18 września 411 roku) - żołnierz stacjonujący w Brytanii, wybrany cesarzem w 407 przez wojsko. Schwytany i zamordowany w 411 roku.

Swebowie (Swewowie) - związek plemion Germanów (tak opisuje ich Tacyt), który mógł zostać stworzony przez Ariowista w związku z jego wyprawą do Galii na pomoc Sekwanom.

Powyższe wydarzenia spowodowały, że rządca Cesarstwa zachodniego Stylichon, oskarżony o rzekome sprowadzenie barbarzyńców i planowanie uzurpacji, został stracony w 408 roku.

Bibliografia

Źródła historyczne:

Paweł Diakon, Historia rzymska, Historia Longobardów, przeł., wstępem i komentarzem opatrzył Ignacy Lewandowski, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1995.

Zosimos, Nowa historia, przeł. z języka greckiego Helena Cichocka, wstęp, bibliografia i komentarz Ewa Wipszycka, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1993, V 26.

Opracowania:

Peter Heather, Upadek Cesarstwa Rzymskiego, przeł. Janusz Szczepański, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2007, s. 230-231 i 240-242.

Marcin Pawlak, Konflikty Rzymian z barbarzyńcami nad Renem w latach 365-425, [w:] „Barbarzyńcy u bram imperium”, pod red. Stanisława Turleja, z serii: „mediterraneum” T. IV, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, Kraków 2007, s. 77-79.

Jerzy Strzelczyk, Goci – rzeczywistość a legenda, PIW, Warszawa 1984.

Herwig Wolfram, Historia Gotów, przeł. Renata Darda-Staab, Irena Dębek, Krystyna Berger, z serii: „Narody i Cywilizacje”, Dom Wydawniczy Bellona, Wydawnictwo MARABUT, Warszawa-Gdańsk 2003, s. 196-198.

Marek Wilczyński, Germanie w służbie zachodniorzymskiej w V w. n.e. Studium historyczno-prosopograficzne, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2001, s.115-161 i 333-387.