Radków - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w województwie dolnośląskim, powiat kłodzki . Zapoznaj się również z: lista miejscowości noszących tę nazwę.

Radków (niem. Wünschelburg) – miasto i siedziba gminy miejsko-wiejskiej Radków, w powiecie kłodzkim (województwo dolnośląskie), położone u podnóża Szczelińców na ziemi kłodzkiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego.

Ochota Magdaleńska (niem. Magdalenens Lust) to piaskowcowa baszta skalna, w północno-wschodniej krawędzi środkowego piętra Gór Stołowych, wznosząca się ponad Szosą Stu Zakrętów.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Dane ogólne

Radków – widok na miasto z Ochoty Magdaleńskiej

Powierzchnia: 15,07 km²

Według danych z 30 czerwca 2008 miasto liczyło 2410 mieszkańców.

Ośrodek turystyczny; kamieniołom i zakłady kamieniarskie, drobny przemysł. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 387, na odcinku Radków – Kudowa zwana Szosą Stu Zakrętów. W latach 1903-1999 dochodziła tu linia kolejowa ze Ścinawki Średniej, obecnie tory rozebrane są na całym tym odcinku.

Młynarstwo to przerób ziarna zbóż na mąkę, kaszę i inne produkty spożywcze metodami prymitywnymi oraz przemysłowymi w zakładach młynarskich (młyny zbożowe, kaszarnie).

Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie kraju, obejmując znaczną część historycznego Śląska (Dolny Śląsk) i wschodnie Łużyce.

W odległości około 2 km na zachód od miasta, tuż przy granicy z Czechami, u podnóża grzbietu Guzowata, na Potoku Czerwonogórskim (czes. Červenohorský Potok) wybudowano zaporę, tworząc w ten sposób sztuczny zalew (długości niespełna kilometra i około trzystu metrów szerokości), nad którym wybudowane są domki kempingowe i restauracja. Potok Czerwonogórski zaraz po opuszczeniu przepustów zalewu wpada do przepływającego przez Radków potoku Pośna, a ten jest dopływem rzeki Ścinawki.

Ścinawka (czes. Stěnava, niem. Steine, również Stynau, Steinwasser lub Steinau) jest rzeką w Sudetach Środkowych i lewym dopływem Nysy Kłodzkiej. Długość Ścinawki wynosi 62 km, powierzchni dorzecza 594 km². Płynie w Czechach i w Polsce (w województwie dolnośląskim). Jest to jedyna rzeka w Sudetach, której górny i dolny bieg znajduje się w Polsce, a środkowy w Czechach.

Kudowa-Zdrój (niem. Bad Kudowa, czes. Lázně Kudova lub Lázně Chudoba) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim. W latach 1976-1991 miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Kudowa-Zdrój. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 10 137 mieszkańców. W miejscowości działa klub piłkarski Włókniarz.

Historia

Ratusz i zachodnia pierzeja rynku

Radków wzmiankowany był już w 1290 jako Wünschelburg, a prawa miejskie uzyskał ok. 1320. Miasto było ośrodkiem produkcji rzemieślniczej, świadczą o tym występujące tutaj w XIV w. ławy chlebowe, mięsne i obuwnicze. W Radkowie było też młynarstwo, piwowarstwo i sukiennictwo. Na przełomie XIV i XV w. ustalił się ostatecznie kształt Radkowa, który niewiele się zmienił do dzisiaj. W tym czasie wybudowano mury obronne wokół miasta, a w latach 1571-1580 kościół św. Doroty. W 1545 w mieście wybuchł groźny pożar, który strawił większą część Radkowa. Wojny w XVII i XVIII w. spowodowały upadek znaczenia miasta.

Szczeliniec Wielki (na pierwszych mapach po 1945 Strzaskany, niem. Große Heuscheuer, czes. Velká Hejšovina) – najwyższy szczyt (919 m n.p.m.) w Górach Stołowych na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych. Należy on do Korony Gór Polski i jest jedną z największych atrakcji turystycznych Sudetów, z rezerwatem krajobrazowym i tarasami widokowymi z panoramą Sudetów.

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Ożywienie gospodarcze miasta nastąpiło dopiero pod koniec XIX w., kiedy uruchomiono warsztaty tkactwa lnianego. W 1895 r. uruchomiono pobór kamieni piaskowca, którego wydobycie zwielokrotniono już w 1903 po wybudowaniu linii kolejowej. W roku 1925 zaczęła działalność poczta, oraz niewielkie fabryczki przemysłu drzewnego, spożywczego, włókienniczego i metalowego.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Renesans lub odrodzenie – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).

W 1945 miasto zostało włączone do Polski i przyjęło obecną nazwę. Dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec.

Zabytki

renesansowy ratusz z 1545 r., przebudowany po 1738

kościół św. Doroty z XVI, XVIII w.

kościół poewangelicki – pomocniczy św. Andrzeja z 1905

wiele zabytkowych kamienic w rynku

pozostałości po murach miejskich

Urodzeni w Radkowie

Wolfgang Stumph (31.01.1946) – popularny aktor niemiecki

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona miasta Radkowa

Historyczne i współczesne obrazy miejscowości na stronie Dolny Śląsk na fotografii (Wratislaviae Amici)

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Przypisy

Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)