Radosław Dzierżykraj-Stokalski - Polski Serwis Naukowy

Radosław Dzierżykraj-Stokalski (ur. w 1880 w Permie na Uralu, zm. 6 marca 1945 w obozie koncentracyjnym Mittelbau-Dora) – tytularny generał brygady Wojska Polskiego, major Armii Imperium Rosyjskiego.

Zakończył gimnazjum w Taganrogu, studia agronomiczne w Saratowie. Od 1901 elew Oficerskiej Szkoły Piechoty w Petersburgu. W 1904 mianowany na stopień oficerski w korpusie piechoty. Walczył w I wojnie światowej na froncie niemieckim. Kapitan z 1916. W 1917 ukończył kurs wojenny Nikołajewskoiej Akademii Sztabu Generalnego i został przydzielony do I Korpusu Polskiego na Wschodzie (w Rosji). Po kapitulacji Korpusu przeszedł do 4 Dywizji gen. L. Żeligowskiego, gdzie był szefem wydziału operacyjnego. Z 4 Dywizją przybył do Polski.

4 Dywizja Strzelców Polskich (4 DSP) – wielka jednostka piechoty Armii Polskiej we Francji, zorganizowana i działająca, od jesieni 1918 r. do lipca 1919 r., na obszarze południowej Rosji i Besarabii.

Mittelbau-Dora, Arbeitslager Dora, Konzentrationslager Mittelbau-Dora - niemiecki obóz koncentracyjny, założony w pobliżu Nordhausen (Turyngia, Niemcy). Obóz funkcjonował od sierpnia 1943 do końca wojny. Obóz został założony w celu dostarczenia niewolniczej siły roboczej dla pobliskiej olbrzymiej podziemnej fabryki zbrojeniowej Mittelwerk.

Od czerwca 1919 był zastępcą szefa sztabu Wojsk Wielkopolskich. Podpułkownik z 1919. W 1920 inspektor Armii Ochotniczej gen. J. Hallera w Kielcach. W 1921 zastępca szefa sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu X. W latach 1921-1922 był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. We wrześniu 1922 objął dowództwo 17 Pułku Piechoty, a w grudniu tego samego roku dowództwo 76 Pułku Piechoty. Pułkownik z 1923. W latach 1924-1926 był szefem sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie. W październiku 1926 wyznaczony został na stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej 20 Dywizji Piechoty w garnizonie Baranowicze. Od 5 listopada 1928 do lutego 1930 dowódca 17 Dywizji Piechoty w Gnieźnie. Z dniem 31 października 1930 przeniesiony został w stan spoczynku. Osiadł w Kowlu. W 1931 tytularny generał brygady.

Lucjan Żeligowski (ur. 17 października 1865 w Oszmianie, zm. 9 lipca 1947 w Londynie) – pułkownik piechoty Armii Imperium Rosyjskiego i generał broni Wojska Polskiego, znany z tzw. buntu Żeligowskiego, podczas którego zajął Wilno i jego okolice, proklamując powstanie tzw. Litwy Środkowej.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

W czasie okupacji działał w Narodowej Organizacji Wojskowej. Ostatni komendant Obwodu Warszawskiego. 8 czerwca 1944 wraz z 15 letnim pasierbem Jerzym Staniszewskim został aresztowany i osadzony na Pawiaku. Piotr został wkrótce rozstrzelany, a generał 30 lipca 1944 przewieziony do Groß-Rosen. W marcu 1945 przeniesiony został do obozu koncentracyjnego w Dora w górach Harzu. Tam zmarł w następstwie tortur i głodu.

Na mapach: 51°45′N 10°38′E / 51.75, 10.633 Harz – masyw górski w środkowych Niemczech (Dolna Saksonia, Saksonia-Anhalt i Turyngia), należący do Średniogórza Niemieckiego, najwyższy szczyt Brocken (1142 m n.p.m.).

Wyższa Szkoła Wojenna (W.S.Woj.) – wyższa szkoła wojskowa Sił Zbrojnych II RP szkoląca i dokształcająca oficerów sztabów. W latach 1923-1939 siedziba szkoły znajdowała się w Warszawie przy ul. Koszykowej 79.

Bibliografia

Zdzisław Nicman, Gen. Dzierżykraj-Stokalski ginie w obozie Dora, Polska Zbrojna

Henryk P. Kosk Generalicja polska t. 2; wyd. Oficyna Wydawnicza "Ajaks" Pruszków 2001