Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Wiek diamentów
W Australii Zachodniej odkryto diamenty sprzed czterech miliardów lat. Dzięki Temu odkryciu poszerzy się wiedza współczesnej nauki na temat wczesnego kształtowania się skorupy ziemskiej. Diamenty z tak odległej...
 
Babyboom: najlepszy wiek na pierwsze dziecko zdaniem kobiet
W latach 90. średni wiek, w którym kobiety rodziły pierwsze dziecko wynosił 20-24 lata. Ostatnie dane GUS (Rocznika Demograficznego 2009 GUS) pokazują, że najwięcej urodzeń w 2008 r. było wśród kobiet w wieku 25-29 lat - 151 894 żywe urodzenia. Znacznie więce...
 
Widowisko ,,Światło i Dźwięk" na malborskim zamku obchodzi 30-lecie istnienia
Pierwszy spektakl ,,Światło i Dźwięk" w Muzeum Zamkowym w Malborku odbył się 1 lipca 1980 roku. Początkowo widowiska odbywały się tylko podczas dwóch letnich miesięcy, ale ze względu na wielkie zainteresowanie przedłużono sezon, który trwa obecnie od połowy kwietnia do połowy ...
 
Święto pi-ęknej liczby Pi na Uniwersytecie Śląskim
Liczba Pi swoje święto obchodzi 3.14, czyli 14 marca. Z tej okazji Uniwersytet Śląski organizuje - w dniach 11-13 marca - festiwal nauk ścisłych i przyrodniczych na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii. Uczelnia przygotowała wiele ciekawych warsztató...
 
O edukacji ekologicznej w Śląskim Ogrodzie Botanicznym
Śląski Ogród Botaniczny podsumowuje swój projekt edukacyjny dla dorosłych "Akademia Edukacji Na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju". Z tej okazji 8 czerwca organizuje w Katowicach konferencję pt. "Edukacja dla zrównoważonego rozwoju a postawy pr...

Reklama:


Radzyń Chełmiński

Czy wiesz że...?
Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967 w Poznaniu, zm. 17 czerwca 1025) – książę Polski od 992 roku, pierwszy koronowany władca Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 był także księciem Czech jako Bolesław IV.

Gmina Radzyń Chełmiński (1934-54 gmina Radzyn) – gmina miejsko-wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie toruńskim.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Radzyń Chełmiński (niem. Rehden, dawn. Radzyn) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Radzyń Chełmiński. Położone jest na Pojezierzu Chełmińskim, 15 km na wschód od Grudziądza, przy drodze do Wąbrzeźna. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. toruńskiego.

Sołectwo – współcześnie w Polsce jest to jednostka pomocnicza gminy, charakterystyczna dla obszarów wiejskich. Obszar, zakres działania sołectwa i jego organów określa rada gminy w statucie sołectwa.

Samochodzik i templariusze – polski serial telewizyjny dla młodzieży, zrealizowany w 1971 roku na podstawie powieści Zbigniewa Nienackiego Pan Samochodzik i templariusze.

Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 1946 mieszkańców.

Historia

Już w XI wieku istniał tu gród pruski, zdobyty przez Bolesława Chrobrego w 1015 roku. Zdobyty przez Krzyżaków w roku 1231. W państwie zakonnym był siedzibą komtura. Prawa miejskie (chełmińskie) otrzymał w 1234 roku. W roku 1440 wszedł w skład Związku Pruskiego. W roku 1466 znalazł się w granicach Polski i został siedzibą starosty niegrodowego. W latach 1772-1920 pod zaborem pruskim.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Zabytki

  • Zamek krzyżacki (w ruinie), gotycki, ceglany zbudowany między końcem wieku XIII i latami 30. XIV wieku.
  • Gotycki kościół parafialny pw. św. Anny, wzniesiony w pierwszej połowie XIV w. Mury prezbiterium podwyższono na przełomie XV/XVI w., wtedy też wzniesiono szczyt wsch. Mury nawy podwyższono po pożarze w 1571 r., dodając szczyt zach. i kaplicę Dąbrowskich. Po kolejnym pożarze w 1615 r. odbudowany w latach 1640-1680, restaurowany w końcu XIX i pod koniec XX w. Gotycki, jednonawowy, z prostokątnym prezbiterium i wieżą dobudowaną od strony płd. Spośród wyposażenia wnętrza wyróżnia się obraz Bartłomieja Strobla Koronacja Matki Boskiej z 1643 r. Za prace jego warsztatu uważane są malowidła na stropie prezbiterium. Dekoracja stropu nawy pochodzi z około 1680 r. Wyposażenie wnętrza jest przeważnie barokowe.
  • Pozostałości dawnego grodziska pruskiego z VI w., od XIX w. cmentarz ewangelicki (obecnie zdewastowany)
  • Dwór "Na Zielonym Wzgórzu", drewniany konstrukcji zrębowej z przełomu XVIII i XIX w., na starszych piwnicach, w otoczeniu parku
  • Zabudowa miejska – domy drewniano-murowane i murowane z końca XVIII – początku XX w. (m.in. pl. Towarzystwa Jaszczurczego 12, 16 i 32)
  • Drewniany dom z 1838 r. przy ul. Waryńskiego
  • Na cmentarzu na południowy zachód od miasta gotycka kaplica św. Jerzego (dawniej szpitalna) z około 1340 r., przebudowana w XV w., odnowiona w 1851 r.
  • Radzyń Chełmiński – zabytki
    Ruiny zamku krzyżackiego
    Ruiny zamku krzyżackiego
     

    Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 11, Województwo bydgoskie, pod red. Tadeusza Chrzanowskiego i Mariana Korneckiego, z. 19, Powiat wąbrzeski, Warszawa, Instytut Sztuki PAN, 1967
  • Diecezja toruńska. Historia i teraźniejszość, pod red. Stanisława Kardasza, t. 14, Dekanat radzyński, Toruń, Wydaw. Diecezjalne w Toruniu, 1997, ISBN 83-86471-07-7
  • Ryszard Boguwolski, Lothar Hyss, Zamki krzyżackie powiatu grudziądzkiego = Burgen des Deutschen Ordens im Kreis Graudenz, Grudziądz, Muzeum w Grudziądzu, 2004, ISBN 83-88076-13-2
  • Filmy realizowane w Radzyniu Chełmińskim

  • Samochodzik i templariusze – serial telewizyjny, rok produkcji 1971, premiera 1972, reżyseria Hubert Drapella
  • Sołectwo Radzyń Chełmiński

    Radzyń Chełmiński jest siedzibą sołectwa Radzyń Chełmiński, obejmującego oprócz obszaru miasta również wieś Rozental. Sołtysem jest Józef Klimek.

    Tadeusz Chrzanowski (ur. 14 maja 1926 w Krakowie, zm. 24 grudnia 2006 w Krakowie) – profesor, historyk sztuki, literat, fotograf, tłumacz poezji, publicysta (m.in. paryskiej "Kultury" i "Tygodnika Powszechnego"), wykładowca Politechniki Krakowskiej i Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, przewodniczący Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa, członek krajowy korespondent PAU.

    Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

    Przypisy

    Zobacz też

  • Synagoga w Radzyniu Chełmińskim
  • Cmentarz żydowski w Radzyniu Chełmińskim
  • Dekanat Radzyń Chełmiński
  • Parafia św. Anny w Radzyniu Chełmińskim
  • Linki zewnętrzne

  • Radzyń Chełmiński w Toruńskim Serwisie Turystycznym
  • Mapy: EmapiGoogle MapsTargeoZumi
  • Zdjęcia satelitarne: Google MapsWikimapiaZumi
  • Związek Pruski (niem. Preußischer Bund lub Bund vor Gewalt) – to organizacja powstała 14 marca 1440 r. w Kwidzynie jako konfederacja szlachty i miast pruskich skierowana przeciw Krzyżakom. Powstał w oparciu o Związek Jaszczurczy (Towarzystwo Jaszczurcze). Dążył do uzyskania wpływu na rządy w państwie krzyżackim i przywilejów stanowych, podobnych do posiadanych przez szlachtę i mieszczaństwo w krajach sąsiednich. Sprzeciwiał się dotychczasowemu monopolowi Zakonu Krzyżackiego w życiu politycznym i gospodarczym. Główną rolę odgrywały w nim Chełmno, Gdańsk i Toruń oraz średniozamożne rycerstwo ziemi chełmińskiej, Pomorza Gdańskiego, Powiśla i Warmii. Do przywódców Z.P. należeli m.in.: Gabriel, Jan i Ścibor Bażyńscy, Jan Cegenberg.

    Parafia św. Anny w Radzyniu Chełmińskim – parafia rzymskokatolicka w diecezji toruńskiej, w Dekanacie Radzyńskim, z siedzibą w Radzyniu Chełmińskim





    Czy wiesz że...? beta

    Ziemia chełmińska (niem. Kulmerland) – kraina historyczna i region geograficzny, do których początkowo zaliczano obszar leżący w łuku Wisły pomiędzy jej prawym, wschodnim brzegiem a Drwęcą na południu i Osą aż do jej ujścia na północy. Dwa główne i najstarsze (prawa miejskie 1233 r.) miasta ziemi chełmińskiej to Chełmno – od którego pochodzi nazwa regionu i Toruń, położone nad Wisłą.
    Powiat grudziądzki – powiat w Polsce (w północno-wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Grudziądz. Największym miastem w powiecie jest Łasin.
    Wąbrzeźno (niem. Frideck lub Briesen) – miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie wąbrzeskim. Miasto położone jest pomiędzy trzema jeziorami: Zamkowym, Sicieńskim i Frydek, na Pojezierzu Chełmińskim, w centralnym punkcie historycznej ziemi chełmińskiej, 31 km na południe od Grudziądza i 43 km na północny wschód od Torunia. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa toruńskiego.
    Zamek krzyżacki w Radzyniu Chełmińskim (niem. Rheden) – czteroskrzydłowy krzyżacki zamek komturski, wzniesiony nad brzegiem Jeziora Zamkowego na północ od miasta Radzyń Chełmiński. Obecnie w stanie trwałej ruiny.
    Województwo kujawsko-pomorskie - jedno z 16 województw leżące w północnej części Polski centralnej. Zostało utworzone w 1999 z dawnych województw: bydgoskiego, włocławskiego i toruńskiego. W pierwotnym projekcie sejmowym region ten miał się stać częścią wielkiego województwa pomorskiego, na skutek protestów mieszkańców zrezygnowano jednak z tych planów. Siedzibą wojewody i urzędu wojewódzkiego jest Bydgoszcz. Siedzibą zarządu województwa, sejmiku wojewódzkiego i urzędu marszałkowskiego jest Toruń. [2]
    Prawa miejskie - zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).
    Starostwo — jednostka podziału administracyjnego funkcjonująca w Polsce i na Litwie. W Polsce starostwa funkcjonowały od XIV wieku. Starostwa ustanawiane były na dobrach ziemskich należących do króla (królewszczyzna), nadawane były szlachcicom dożywotnio.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.