Rafael del Riego - Polski Serwis Naukowy

Generał Rafael del Riego y Nuñez (ur. 24 października 1785, zm. 7 listopada 1823) – hiszpański wojskowy i polityk liberalny.

Del Riego urodził się 24 października 1785 w Santa María de Tuñas w Asturii. Po studiach na Uniwersytecie w Oviedo w 1807 przeniósł się do Madrytu, gdzie wstąpił do armii. W 1808 podczas Hiszpańskiej Wojny o Niepodległość (wojny napoleońskie w Hiszpanii) został wzięty do niewoli przez Francuzów i osadzony w Escorialu, skąd jednak zbiegł i udał się w rodzinne strony.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Absolutyzm polityczny – to pogląd z dziedziny myśli politycznej, wg którego jest dobrze uzasadnione, by władza przysługująca jednemu człowiekowi lub grupie ludzi sprawujących ją w państwie przysługiwała im bez ograniczeń, przy czym ma się na myśli ograniczenia prawne, a czasem nawet moralne.

10 listopada wziął udział w bitwie pod Espinosa de los Monteros, w której ponownie dostał się do niewoli. W trzy dni później został wysłany do Francji, a następnie zwolniony. Podróżował po Anglii i krajach niemieckich, a w 1814 powrócił do Hiszpanii i ponownie wstąpił do wojska w stopniu podpułkownika.

Marszałek polny (czasem marszałek polowy) – najwyższy stopień wojskowy w wielu armiach lądowych świata. W Wielkiej Brytanii Field Marshal, w Niemczech Feldmarschall lub Generalfeldmarschall, w Rosji Фельдмаршал.

Ameryka Łacińska, Iberoameryka – termin obejmujący 20 krajów i 9 autonomii Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, w których mówi się językami romańskimi, tj. po hiszpańsku, portugalsku lub francusku.

Podczas absolutystycznego sześciolecia wstąpił w szeregi masonów i liberałów konspirujących przeciwko królowi Ferdynadowi VII. W 1819 w Andaluzji król sformował dywizję w sile 10 batalionów do walki z ruchami wyzwoleńczymi w Ameryce Łacińskiej. Riego objął komendę nad batalionem asturyjskim. Po dotarciu do portu w Kadyksie wraz z innymi dowódcami wszczął jednak 1 stycznia 1820 bunt i zażądał powrotu do konstytucji z 1812 roku. Oddział Riego rozpoczął marsz przez miasta Andaluzji z nadzieją wzniecenia antykrólewskiego powstania, jednak akcja spotkała się z obojętnością lokalnej ludności. Podobne powstanie jednak udało się wzniecić w Galicji i wkrótce objęło ono cały kraj. 7 marca 1820 pałac królewski w Madrycie został otoczony przez wojska gen. Ballesterosa, a 10 marca król zgodził się na przywrócenie konstytucji.

Liberalizm (z łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny według którego wolność jest nadrzędną wartością. Liberalizm odwołuje się do indywidualizmu, stawia wyżej prawa jednostki niż znaczenie wspólnoty, głosi nieskrępowaną (aczkolwiek w ramach prawa) działalność poszczególnych obywateli we wszystkich sferach życia zbiorowego.

Kortezy (hiszp. Cortes, katal. Corts) – stanowe zgromadzenia przedstawicielskie w średniowiecznych państwach Półwyspu Iberyjskiego. Wyłoniły się z rady królewskiej (curia regis), do której, oprócz przedstawicieli rycerstwa i duchowieństwa, od XII-XIII w. powoływano także delegatów miast. W Katalonii-Aragonie zebrały się po raz pierwszy w Lleidzie w roku 1214. W Kastylii XIV-XVI w. przekształciły się stopniowo w reprezentację 18 miast; od końca XV w. ich rola była ograniczana; w XVII w. zwoływane sporadycznie, w Portugalii po raz ostatni w 1698; w Hiszpanii od 1724 Kortezy wszystkich części państwa obradowały wspólnie, faktycznie pozbawione uprawnień.

Nowo utworzony rząd "progresistów" mianował Riego marszałkiem polnym, a następnie mianował go kapitanem generalnym Galicji. 8 stycznia 1821 objął dowództwo nad Aragonią i osiedlił się w Saragossie. 18 czerwca tego samego roku wziął ślub ze swą kuzynką Maríą Teresą del Riego y Bustillos. 4 września 1821 w wyniku nieudanego zamachu republikańskiego został niesłusznie oskarżony o republikanizm i uwięziony. Jednak jego popularność rosła, a jego aresztowanie spotkało się z demonstracjami w Madrycie domagającymi się jego uniewinnienia. W marcu 1822 został wybrany deputowanym do Kortezów ze swego rodzinnego okręgu, a następnie wypuszczony z więzienia.

Galicja - (gal.: Galiza hiszp.: Galicia) - wspólnota autonomiczna Hiszpanii. W szerszym znaczeniu – region geograficzny i kraina historyczna na Półwyspie Iberyjskim z ośrodkiem kulturalnym i administracyjnym w Santiago de Compostela.

Święte Przymierze – sojusz zawarty 26 września 1815 w Paryżu z inicjatywy cesarza Aleksandra I przez Rosję, Austrię w osobie Franciszka I i Prusy w osobie Fryderyka Wilhelma III. Przymierze było próbą stworzenia stałej federacji państw europejskich i oparcia jej na trwałych, chrześcijańskich podstawach. W latach 1816-1817 do Świętego Przymierza zaproszono wszystkie kraje europejskie z wyjątkiem Turcji, jako kraju niechrześcijańskiego. W 1818 do Świętego Przymierza przystąpiła Francja. Głównymi zasadami, którymi kierować się miały państwa Świętego Przymierza były:

W grudniu 1822 na kongresie w Weronie kraje Świętego Przymierza uznały republikańską Hiszpanię za zagrożenie dla nowego ładu europejskiego i wyznaczyły Francję do przywrócenia w Hiszpanii absolutyzmu. 7 kwietnia 1823 wojska francuskie przekroczyły granicę. Riego objął dowództwo nad 3. Armią i rozpoczął opór przeciwko najeźdźcom oraz lokalnym oddziałom lojalistycznym. Jednak 15 września w wyniku zdrady został we wsi Arquillos (Jaén) wzięty do niewoli i przewieziony do Madrytu, gdzie postawiono go przed sądem.

Jaén jest prowincją położoną na południu Hiszpanii, na obszarze wspólnoty autonomicznej Andaluzji. Graniczy na zachodzie z Kordową, na północy z Ciudad Real, na wschodzie z Albacete, a na południowym wschodzie z Grenadą. Jej stolicą jest miasto Jaén.

Saragossa (hiszp. Zaragoza) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, przy ujściu rzeki Huerva i Gallego do Ebro, 700 tysięcy mieszkańców (2010), piąte co do wielkości miasto Hiszpanii. Stolica regionu Aragonia i prowincji Saragossa. Ośrodek przemysłowy, handlowy, naukowy, kulturalny i turystyczny.

Pomimo ogłoszonej wcześniej całkowitej amnestii sąd królewski uznał, że Riego jako jeden z deputowanych głosujących za tymczasowym odsunięciem od władzy Ferdynanda VII dopuścił się zdrady i obrazy majestatu. 7 listopada 1823 Rafael del Riego został powieszony na placu la Cebada w Madrycie.

Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – ponadnarodowy ruch etyczny o swoistych strukturach organizacyjnych (m.in. trójkąty, loże, obediencje), który swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Kolorytu masonerii dodaje wielka liczba legend i spiskowych teorii na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.

Andaluzja (hiszp. Andalucía, z arab. Al-Andalus, pierwotnie od plemienia Wandalów) - najludniejsza i druga pod względem powierzchni wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii, obejmuje większą część regionu historycznego o tej samej nazwie oraz pasmo górskie na północy Sierra Morena. Graniczy na północy z Estremadurą i Kastylią-La Manchą, na wschodzie Murcją, a na zachodzie z Portugalią. Jest to region rolniczo-przemysłowy, z rozwiniętym górnictwem, uprawami oliwek, bawełny, dębu korkowego, cytrusów, palm daktylowych.

Pieśń poświęcona Riego została w 1931 roku zatwierdzona jako hymn państwowy Hiszpanii. Obecnie jego portret wisi w gmachu Kortezów.

Zobacz też

Wojny napoleońskie w Hiszpanii