Rainis - Polski Serwis Naukowy

Rainis, właśc. Jānis Pliekšāns (ur. 11 września 1865, zm. 12 września 1929) – łotewski pisarz, dramaturg i dziennikarz, tłumacz literatury rosyjskiej, niemieckiej i angielskiej, autor książek dla dzieci. Polityk socjaldemokratyczny, w latach 1926-1928 minister oświaty Łotwy. Wywarł znaczny wpływ na rozwój łotewskiego języka literackiego oraz literatury łotewskiej.

Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej, powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.

Kārlis Ulmanis (ur. 4 września 1877 w miejscowości Bērze niedaleko Dobele, zm. 20 września 1942 w radzieckim łagrze w okolicach Krasnowodzka) – łotewski polityk, premier i prezydent Łotwy, dyktator. Był pierwszą łotewską głową państwa w 1918 roku, później piastował tę funkcję w okresie 1936-40. Pełnił także urząd szefa rządu w latach 1918, 1919-21, 1925-26, 1931-32 i 1934-40.

Życiorys

Po ukończeniu gimnazjum w Rydze studiował prawo w Petersburgu (1884–1888), następnie pracował w zawodzie adwokata w Wilnie i Mitawie. Poświęcił się działalności dziennikarskiej: od 1891 do 1895 stał na czele redakcji pisma "Dienas Lapa", po czym znów wyjechał pracować jako adwokat, tym razem do Poniewieża. Wziął udział w wypadkach z 1905, po czym wyemigrował do Szwajcarii.

Język literacki oznacza język używany przez wykształcone grupy społeczeństwa, instytucje publiczne i państwowe oraz szkoły (szczególnie ponadpodstawowe) i uczelnie.

Język łotewski (łot. latviešu valoda) – język z grupy języków bałtyckich, którym posługuje się w sumie ok. 1,5 mln osób, głównie na Łotwie.

W niepodległej Łotwie został ministrem oświaty (1926–1928). W 1925 kandydował z ramienia socjaldemokracji w wyborach prezydenckich, jednak przegrał w I turze z Jānisem Čakstem i Kārlisem Ulmanisem.

Tłumaczył na język łotewski dzieła Puszkina, Goethego i Szekspira. Pisywał również dla dzieci, np. "Mušu ķēniņš" (wyd. 1923) czy "Suns un kaķe" (1928).

W 1897 ożenił się z Aspazją.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Dzieła

Pusideālists (Półidealista, 1901)

Tālas noskaņas zilā vakarā (Dalekie echa liliowego wieczoru, 1903)

Lauzstās priedes (Złamane sosny)

Kalna kāpejs (Wędrowiec)

Uguns un nakts (Ogień i noc, 1904)

Vētras sēja (Posiew burzy, 1905)

Klusā grāmata (Cicha książka, 1909)

Ave, sol! (1910)

Tie, kas neaizmirst (Ci, którzy nie zapominają, 1911)

Zelta zirgs (Złoty koń, 1911)

Indulis un Ārija (Indulis i Aria, 1911)

Gals un sākums (Koniec i początek, 1912)

Pūt, vējiņi! (Wiej, wietrzyku, 1913)

Spēlēju, dancoju (Tańcząc, śpiewając, 1915)

Krauklitis (Mały kruk, 1917)

Daugava (1919)

Jāzeps un viņa brāļi (Józef i jego bracia, 1919; wyd. pol. 1991)

Iļja Muromietis (Ilia Muromiec, 1923)

Lellīte Lolīte (1924)

Putniņš uz zara (1925)

Mīla stiprāka par nāvi (1927)

Kastaņola (1928)

Saulīte slimnīcā (1928)

Suns un kaķe (1928)

Bibliografia

Rainis Jānis, Aforyzmy, oprac. J. Kolbuszewski i S.F. Kolbuszewski, Warszawa 1969

Rainis Jānis, Czas słońca i inne wiersze, wybrali i przełożyli S.F. Kolbuszewski i J. Kolbuszewski, Warszawa 1969

Rainis Jānis, Józef i jego bracia, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław 1991

Linki zewnętrzne

Biografia Rainisa (łot.)