Rak jądra - Polski Serwis Naukowy

Guz jądra 7,4 x 5,5-cm o charakterze nasieniaka w preparacie z orchidektomii przeprowadzonej u 27-letniego mężczyzny.

Rak jądra – najczęstszy nowotwór złośliwy z grupy guzów litych w grupie młodych mężczyzn (pomiędzy 20 a 35 rokiem życia). Potoczne określenie "rak jądra" obejmuje całą grupę nowotworów, które można podzielić na nowotwory zarodkowe i niezarodkowe. Przeważającą większość guzów jądra (95-99%) stanowią nowotwory zarodkowe. Biorąc pod uwagę cechy kliniczne, można je podzielić na nasieniaki i nienasieniaki. Wszystkie nowotwory zarodkowe (z wyjątkiem dojrzałego potworniaka) cechują się dużą złośliwością histologiczną i agresywnym przebiegiem klinicznym. Są to jednocześnie jedne z niewielu nowotworów "litych" które można wyleczyć nawet w zaawansowanym stadium (z przerzutami odległymi). Szansę na wyleczenie pacjenci z guzami zarodkowymi zawdzięczają dużej wrażliwości tych nowotworów na chemioterapię i radioterapię.

Powrózek nasienny (łac. funiculus spermaticus) - struktura anatomiczna, pod którą rozumiemy wszystkie twory wchodzące i wychodzące z moszny. Powrózek biegnie w kanale pachwinowym, otoczony kolejno, od zewnątrz: powięzią nasienną zewnętrzną, powięzią mięśnia dźwigacza jądra, mięśniem dźwigaczem jądra, powięzią nasienną wewnętrzną. Zawiera nasieniowód, tętnice i żyłę nasieniowodu, tętnice i żyłę mięśnia dźwigacza jądra, tętnicę jądrową, splot żylny wiciowaty, gałąź płciową nerwu płciowo-udowego, sploty autonomiczne - nasieniowodowy wtórny i jądrowy, więzadło pochwowe (pozostałość górnej części wyrostka pochwowego otrzewnej) oraz przyjądrze.
α-fetoproteina (AFP) – białko płodowe, w warunkach fizjologicznych produkowane jedynie przez komórki płodowej wątroby oraz zarodkowego pęcherzyka żółtkowego. W życiu pozapłodowym alfa-fetoproteina pojawia się tylko w następujących sytuacjach:

Epidemiologia

Nowotwory złośliwe jądra stanowią ok. 1% wszystkich nowotworów złośliwych. W USA rozpoznaje się co roku ok. 8090 nowych przypadków, które są przyczyną około 380 zgonów rocznie, co daje śmiertelność na poziomie 4,7%. W Polsce w 2005 roku stwierdzono 860 nowych zachorowań i 128 zgonów, co daje odsetek zgonów poziomie ok. 14,9% (źródło: krajowy rejestr nowotworów ). Wynika stąd, że polski pacjent z rakiem jądra ma trzykrotnie wyższe ryzyko zgonu z powodu nowotworu, w porównaniu analogicznego chorego leczonego w USA. Występują dwa szczyty zachorowań. Pierwszy dotyczy mężczyzn w wieku 19-29 lat. Rak jądra jest najczęstszym nowotworem złośliwym w tej grupie wiekowej. Histologicznie guzy te mają najczęściej postać nienasieniaków, często o mieszanej budowie histologicznej (mixed germ cell tumor). Drugi szczyt dotyczy mężczyzn w wieku 60-75 lat, przy czym najczęściej rozpoznawanym w tej grupie wiekowej nowotworem jest nasieniak. Ryzyko zachorowania zależy też od rasy. Nowotwór rozwija się najczęściej u przedstawicieli rasy białej (3,8/100 000), najrzadziej u mężczyzn rasy afrykańskiej (0,9/100 000). Liczba nowych zachorowań na świecie stale rośnie, jest obecnie dwukrotnie wyższa niż przed 40 laty.

Gruczolakorak (łac. adenocarcinoma) - złośliwy nowotwór pochodzenia nabłonkowego. Wywodzi się z nabłonka gruczołów wydzielania zewnętrznego oraz z ich przewodów.
Rak zarodkowy, rak zarodkowy typu dorosłego (łac. carcinoma embryonale) – złośliwy nowotwór zarodkowy, zaliczany do nienasieniaków. Zbudowany z prymitywnych anaplastycznych komórek nabłonkowych, które przypominają swoim wyglądem wczesne komórki zarodkowe. Komórki te mogą tworzyć różnorodne struktury: gruczołowe, cewkowe, a nawet sferyczne twory przypominające wyglądem jedno-dwutygodniowe zarodki (tzw. ciałka embrionalne). Guz z dużą liczbą tego typu struktur bywa określany mianem polyembryoma. Czasem stwierdza się też cechy różnicowania w kierunku innych elementów zarodkowych lub pozazarodkowych (np. trofoblastu, pęcherzyka żółtkowego). Towarzyszą one polom litej tkanki, martwicy i krwotoków do guza.

Uznane czynniki ryzyka

rak jądra w wywiadzie (dwudziestokrotnie większe ryzyko drugiego nowotworu niż u zdrowej osoby)

rak jądra u ojca lub brata (sześciokrotny wzrost ryzyka)

wnętrostwo (niezstąpione jądro). Zabieg chirurgicznego sprowadzenia jądra do moszny (orchidopexia), nawet wykonany w bardzo młodym wieku nie eliminuje ryzyka zachorowania.

niepłodność – od 0,4 do 1,1% biopsji wykonanych u mężczyzn leczonych z powodu niepłodności, wykazuje wewnątrzprzewodową neoplazję komórek zarodkowych (Intratubular Germ Cell Neoplasia), która jest stanem przednowotworowym.

różne zespoły obojnactwa: dysgenezja gonad, obojnactwo prawdziwe, obojnactwo rzekome, zespół feminizujących jąder, aberracje chromosomalne {np. zespół Klinefeltera (47,XXY)}.

infekcja wirusem nabytego upośledzenia odporności (HIV)

Klasyfikacja histopatologiczna (wg WHO)

Nowotwory zarodkowe

Nowotwory zawierające jeden typ utkania histologicznego

Nasieniak klasyczny (Seminoma)

Nasieniak spermatocytarny (Seminoma spermatocyticum)

Rak zarodkowy (Carcinoma embryonale) – typ dorosłych

Guz pęcherzyka żółtkowego (Yolk Sac Tumor = Endodermal Sinus Tumor)

Nabłoniak kosmówkowy (Chorioncarcinoma)

Potworniak (Teratoma)

typ dojrzały (teratoma maturum)

typ niedojrzały (teratoma immaturum)

typ z przemianą złośliwą (teratoma with malignant transformation)

Nowotwory zawierające więcej niż jeden typ utkania histologicznego

rak zarodkowy i potworniak

nabłoniak kosmówkowy i jakikolwiek inny typ utkania

inne rodzaje guzów mieszanych

Nowotwory wywodzące się ze sznurów płciowych lub podścieliska

Nowotwory wywodzące się z komórek zrębowych

Guz z komórek Leydiga (Leydig’s cell tumor)

Inne guzy stromalne (androblastoma, guz z komórek Sertoliego, ziarniszczak)

Gonadoblastoma

Nowotwory zawierające elementy zarodkowe i elementy sznurów płciowych

Różne rzadkie nowotwory

gruczolakorak (wywodzący się z sieci jądra)

guzy z pozostałości nadnercza

guzy mezenchymalne

Nowotwory układu chłonnego lub krwiotwórczego

Nowotwory wtórne (przerzutowe)

Rak gruczołu sutkowego (łac. carcinoma mammae; potocznie: rak piersi) – najczęstszy nowotwór gruczołu sutkowego. Na świecie rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. W Polsce w 2002 roku stanowił blisko 13% rozpoznań nowotworów złośliwych u tej płci. Rak sutka występuje także u mężczyzn, jest jednak rzadki; zwykle jest też późno rozpoznawany. Od lat 70. notowano na całym świecie wzrost zachorowań na raka sutka, tendencja utrzymywała się do lat 90. Zjawisko to mogło być spowodowane zarówno zmianami w stylu życia kobiet w krajach zachodnich, jak i wzrostem wykrywalności raka.
Ultrasonografia, USG – nieinwazyjna, atraumatyczna metoda diagnostyczna, pozwalająca na uzyskanie obrazu przekroju badanego obiektu. Metoda ta wykorzystuje zjawisko rozchodzenia się, rozpraszania oraz odbicia fali ultradźwiękowej na granicy ośrodków, przy założeniu stałej prędkości fali w różnych tkankach równej 1540 m/s. W ultrasonografii medycznej wykorzystywane są częstotliwości z zakresu ok. 2-50 MHz. Fala ultradźwiękowa najczęściej generowana jest oraz przetwarzana w impulsy elektryczne przy użyciu zjawiska piezoelektrycznego (opisanego przez braci Curie na przełomie lat 1880-1881). Pierwsze doświadczenia nad wykorzystaniem ultrasonografii w diagnostyce prowadzone były w trakcie i zaraz po II wojnie światowej, a ultrasonografy wprowadzone zostały do szpitali na przełomie lat 60. i 70. XX wieku (jednym z pierwszych klinicznych zastosowań była diagnostyka płodu).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)