Rangi kardynalskie - Polski Serwis Naukowy

Według Prawa Kanonicznego wyróżnia się w kościele rzymskokatolickim trzy rangi czy stopnie kardynalskie (łac. ordines):

kardynał-biskup,

kardynał-prezbiter,

kardynał-diakon.

Są to stopnie honorowe. Ranga kardynałów określa kolejność wchodzenia do sali. Ewentualnie poszczególnym kardynałom przypadają specjalne zadania (patrz niżej).

Kardynałowie-biskupi

W kolejności starszeństwa są: kardynał-dziekan, kardynał-subdziekan, kardynałowie-biskupi diecezji podmiejskich, kardynałowie-biskupi będący patriarchami kościołów wschodnich (czyli z własnym tytułem). O honorowej randze wewnątrz tych grup (czyli biskupów z diecezjami podmiejskimi, patriarchów wschodnich kościołów z własnym tytułem) decyduje staż jako kardynała-biskupa, z tym, że dziekan i subdziekan są swobodnie wybierani przez kardynałów-biskupów ze swego grona, niezależnie od długości stażu. Obecnie jednak zarówno dziekan Angelo Sodano i subdziekan Roger Etchegaray są kardynałami-biskupami o stażu odpowiednio pierwszym i drugim pod względem długości. Do grona kardynałów-biskupów należą zwyczajowo, oprócz patriarchów, najwyżsi urzędnicy kurii watykańskiej, a więc Sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej i prefekci głównych kongregacji.

Konklawe (łac. cum clave, "pod kluczem", zamknięte pomieszczenie, pokój) – ogólne zgromadzenie kardynałów, zwoływane po 15, maksymalnie po 20 dniach od śmierci papieża (tyle czasu mają nieobecni kardynałowie na przybycie na spotkanie), poprzedzone okresem novemdiales.

Stanisław Kazimierz Nagy SCJ (ur. 30 września 1921 w Bieruniu Starym) – polski duchowny katolicki, sercanin, były arcybiskup tytularny Hólaru, kardynał-diakon, profesor teologii fundamentalnej, autor licznych publikacji naukowych.

Bycie kardynałem-biskupem jest związane z otrzymaniem:

Tytularnego biskupstwa podmiejskich diecezji tj. koło Rzymu — takich biskupstw jest siedem. Kardynałów-biskupów z tytularnym biskupstwem jest sześciu. Siódme — biskupstwo Ostii — otrzymuje dodatkowo dziekan kolegium kardynalskiego.

Kardynałowie-biskupi będący patriarchami kościołów wschodnich (jest ich obecnie czterech) nie mają własnego tytularnego biskupstwa spośród podmiejskich diecezji rzymskich ale pozostają z własnym tytułem.

Przewodniczący kolegium kardynalskiego jest nazywany dziekanem kolegium kardynalskiego. Godność ta jest związana z tytularnym biskupstwem Ostii i uprawnia do wyświęcenia biskupa Rzymu, w razie gdyby elekt nie posiadał sakry.

Sakra - święcenia duchowne w kościołach chrześcijańskich, najczęściej dotyczy święceń biskupich. Niegdyś sakrę nadawano nowo wybranym królom, w formie namaszczenia na stanowisko.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Zastępca kardynała-dziekana to subdziekan (wicedziekan).

Kardynałowie prezbiterzy

Kardynałowie prezbiterzy to najliczniejsza grupa w Kolegium kardynałów, obejmującą prawie wyłącznie arcybiskupów i biskupów diecezjalnych. Przewodniczącym tej grupy jest najstarszy stażem kardynał i jest nazywany protoprezbiterem.

Godność kardynała prezbitera jest związana z tytularną parafią rzymską.

Protodiakon (gr. proto - pierwszy, diakon - sługa) - w katolicyzmie najstarszy nominacją duchowny wśród kardynałów diakonów. Kardynał protodiakon jako pierwszy z balkonu Bazyliki św. Piotra ogłasza imię nowo wybranego papieża. On także przedstawia papieżowi arcybiskupów metropolitów podczas ceremonii wręczania paliuszy. Do 1963 roku kardynał-protodiakon koronował nowego papieża podczas inauguracji pontyfikatu.

In pectore (łac. w sercu). Stosowane w zwrocie Kardynał in pectore używanego na określenie kardynała, którego mianuje papież, jednak z ważnych powodów nie ujawnia jego nazwiska i zachowuje je "w sercu".

O honorowej randze kardynała prezbitera decyduje staż liczony od nominacji kardynalskiej, nawet, jeśli kardynał prezbiter był początkowo kardynałem diakonem.

Kardynałowie diakoni

Przewodniczącym tej grupy jest najstarszy stażem kardynał i jest nazywany protodiakonem. Po wyborze papieża to on ogłasza Habemus papam. Tytuł kardynała diakona otrzymują przede wszystkim wyżsi urzędnicy Kurii Watykańskiej i wybitni teolodzy, którzy nie kierowali diecezjami. Z Polski byli to Bolesław Filipiak i Stanisław Nagy. Tytuł ten otrzymują czasami emerytowani biskupi diecezjalni jako szczególną formę uhonorowania i uznania zasług, nie nabywając przy tym prawa udziału w konklawe.

Roger Marie Élie Etchegaray (ur. 25 września 1922 w Espelette), francuski duchowny katolicki, arcybiskup Marsylii, wysoki urzędnik Kurii Rzymskiej, kardynał.

Sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej – druga (nieformalnie) po papieżu osoba w hierarchii Stolicy Apostolskiej i utożsamiana zwyczajowo z funkcją "szefa rządu" Watykanu . Jest szefem Sekretariatu Stanu złożonego z dwóch sekcji: spraw ogólnych (służy papieżowi pomocą w sprawach codziennych) i stosunków z państwami (sprawy zagraniczne).

Godność kardynała diakona jest związana z tytularną starą diakonią rzymską.

Po określonym stażu (10 lat) jako kardynał diakon kardynał taki ma prawo zwrócić się do papieża z prośbą o przeniesienie do grupy prezbiterów. Zazwyczaj zachowują wtedy kościół tytularny czyli właściwie diakonię, ale papież przenosi ich pro hac vice do grupy kardynałów prezbiterów.

Prefekt (łac. praefectus - przełożony) – w Kościele katolickim, tytuł przewodniczących kongregacji watykańskich. Prefektem watykańskiej kongregacji mianuje papież jako najwyższy prawodawca i pasterz w Kościele katolickim.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Podobnie jak wśród kardynałów-biskupów i kardynałów prezbiterów o randze kardynała diakona decyduje jego staż.

Uwagi

Kardynał in pectore nie ma żadnych praw ani obowiązków do momentu ogłoszenia nominacji. Przede wszystkim nie może uczestniczyć w konklawe. Staż liczy mu się jednak, mimo że jego nazwisko nie zostało wymienione.

Z tytularnym kościołem kardynała łączy się dość osobliwy przywilej – prawo do pochówku w kościele tytularnym.