Rasa człowieka - Polski Serwis Naukowy

Mapa kategorii rasowych z 1870 roku (Huxley). W opinii Huxleya: Xanthochroi i Melanochroi często absurdalnie klasyfikuje się wspólnie jako rasę "kaukaską". Legenda zachowuje oryginalne nazewnictwo "ras" Huxleya (ze współczesnymi wyjaśnieniami w nawiasach):

1: Bushmen (Buszmeni)

UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.

Rasizm, dyskryminacja rasowa (z . Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w ).

2: Negroid

3: Negrito

4: Melanochroi (rasa śródziemnomorska)

5: Australoid (Aborygeni australijscy)

6: Xanthochroi (biali)

7: Polynesian (Polinezyjczycy)

Zambo (również pejoratywnie sambo, słowo prawdopodobnie pochodzenia afrykańskiego, z kongijskiego (?) nzambu - "małpa"), osoba pochodząca od rodziców należących do rasy żółtej i czarnej. Początkowo słowem tym określano potomków Indian Ameryki Północnej i Południowej oraz murzyńskich niewolników (patrz też niewolnictwo w USA), jak również - rzadziej - potomków mulatów i przedstawicieli rasy czarnej.

Populacja biologiczna — zespół organizmów jednego gatunku żyjących równocześnie w określonym środowisku i wzajemnie na siebie wpływających, zdolnych do wydawania płodnego potomstwa. Nie jest to jednak suma osobników jednego gatunku, a zupełnie nowa całość.

8: Mongoloid A

8: Mongoloid B

8: Mongoloid C (Indianie)

9: Esquimaux (Inuit)

Mapa Etonograficzna w Meyers Konversations-Lexikon (lata 1885-90) pokazująca rasy kaukaskie (Aryjczycy, Chamici, Semici), rasy mongolskie (północna mongolska, chińska i indochińska, japońska i koreańska, tybetańska, malajska, polinezyjska, maoryjska, mikronezyjska, eskimoska, Indian amerykańskich) oraz negroidalna (afrykańska, hotentocka, melanezyjska/papuańska, "Negrito", australijskich aborygenów, drawidyjska i syngaleska)

Rasa człowieka (również odmiana człowieka) - termin, który zwykle odnosi się do kategoryzacji populacji ludzkich na grupy w zależności od cech dziedzicznych. Najszerzej używane podziały opierają się na zewnętrznych, rzucających się w oczy cechach takich jak: kolor skóry, kształt czaszki lub twarzy, wzrost, kształt i kolor włosów; kolor oczu, oraz na samoidentyfikacji.

Poniższy podział ras ludzkich opiera się na XVIII-wiecznej koncepcji Blumenbacha. Podział ten wraz z wyróżnionymi antropologicznymi cechami ras budzi wiele zastrzeżeń.

Thomas Henry Huxley (ur. 4 maja 1825 w Ealing w Middlesex, zm. 29 czerwca 1895 w Eastbourne w Sussex) - angielski zoolog, paleontolog, filozof i fizjolog, z wykształcenia lekarz, członek Royal Society, w latach 1883-1885 jego prezes, profesor Royal School of Mines i Royal College of Surgeons

Cztery rasy świata wg starożytnych Egipcjan: Libijczyk, Nubijczyk, Azjata oraz Egipcjanin (na podstawie malowidła na murze grobu faraona Seti I)

Tradycyjnie i najprościej, ludzi dzieliło się (lub dzieli) (za Cuvierem) na następujące kategorie rasowe:

biała rasa człowieka

czarna rasa człowieka

żółta rasa człowieka

mieszańcy (np. kreole, metysi, mulaci, zambo)

Inne klasyfikacje wyróżniały pięć: kaukazoidzi, mongoloidzi, negroidzi, kapoidzi oraz australoidzi (Carleton Coon). Niektóre inne klasyfikacje wyróżniały większą liczbę ras geograficznych (np.Egon Freiherr von Eickstedt, N.N.Czeboksarow, W.W.Bunak). Najbardziej szczegółowego podziału ras geograficznych dokonał Renato Biasutti.

Khoikhoi lub KhoeKhoe, transkrypcja tubylczego określenia "ludzie-ludzie", czyli "prawdziwi ludzie", dawniej Hotentoci) - grupa etniczna rdzennych mieszkańców południowej i przestarzałą.

Poniższy podział ras ludzkich opiera się na XVIII-wiecznej koncepcji Blumenbacha. Podział ten wraz z wyróżnionymi antropologicznymi cechami ras budzi wiele zastrzeżeń.

Pojęcie rasy ludzkiej jest współcześnie kontrowersyjne. W roku 1985 przeprowadzono badanie, mające na celu sprawdzenie, ilu amerykańskich antropologów uznaje istnienie ras ludzkich. Na pytanie: "Istnieją biologicznie rasy gatunku Homo sapiens", przecząco (a więc odrzucając pojęcie rasy) odpowiedziało:

Syngalezi - to naród zamieszkujący głównie południe Sri Lanki. Posługują się językiem syngaleskim z rodziny języków indoaryjskich - przybyli na Lankę z północy subkontynentu indyjskiego. Główną religią jest buddyzm. Północ Sri Lanki zamieszkują pozostający w konflikcie z syngaleską większością Tamilowie, wyznający hinduizm i mówiący językiem z rodziny drawidyjskiej.

Odziedziczalność, wskaźnik odziedziczalności - miara statystyczna, która oznacza proporcję wariancji fenotypowej wyjaśnianej zmiennością genetyczną. Dotyczy ona jedynie populacji, dla której została obliczona, nie może być uogólniana na jednostki czy inne środowiska. Wysoki poziom odziedziczalności danej cechy nie wyklucza jej modyfikowalności, ani nie oznacza, że ujawnia się ona w momencie narodzin.

41% antropologów fizycznych

53% antropologów kulturowych

Podobne badanie w 1999 roku dało następujący wynik:

69% antropologów fizycznych

80% antropologów kulturowych

W Polsce w roku 2001, pojęcie rasy odrzucone zostało przez 25% antropologów.

Badania genetyczne ostatnich lat (projekt poznania ludzkiego genomu) nie wykazują, żeby pojęcie rasy (lub przynależności etnicznej) miało uzasadnienie genetyczne.

Zobacz też

rasa (podgatunek w zoologii)

rasa a inteligencja

rasizm

typologia antropologiczna

polska szkoła antropologiczna

SLC24A5

Linki zewnętrzne

Oficjalne wypowiedzi i standardy

"The Race Question" ("Zagadnienie Rasy"), UNESCO, 1950

Definition of Race ("Definicja Rasy"), US Census Bureau

American Association of Physical Anthropologists' Statement on Biological Aspects of Race ("Wypowiedź na Temat Biologicznych Aspektów Rasy" Amerykańskiego Towarzystwa Antropologów Fizycznych)

"Standards for Maintaining, Collecting, and Presenting Federal Data on Race and Ethnicity" ("Norma o Zabezpieczaniu, Zbieraniu i Prezentacji Danych Federalnych na Temat Rasy i Przynależności Etnicznej"), Departament Zasobów Wewnętrznych USA, Federal Register, 1997

American Anthropological Association's Statement on Race (Pozycja Amerykańskiego Towarzystwa Antropologicznego na Temat Rasy) oraz "RACE: Are we so different?" ("Rasa: Czy my jesteśmy tacy różni?"), program edukacji publicznej przedstawiony przez tą organizację

Przypisy

Huxley, T. H. "On the Geographical Distribution of the Chief Modifications of Mankind" (1870) Journal of the Ethnological Society of London.
Aneks do "Słownika terminów biologicznych PWN", Wydawnictwo Naukowe PWN, SA, http://aneksy.pwn.pl/biologia/1473944_1.html, dostęp 2011-01-06
Mały słownik antropologiczny, Wiedza Powszechna, Warszawa 1976
Lieberman, Hampton, Littlefield, and Hallead 1992 "Race in Biology and Anthropology: A Study of College Texts and Professors", Journal of Research in Science Teaching 29:301-321. Badanie przeprowadzono na próbie 1200 osób
Leonard Lieberman, "How “Caucasoids” Got Such Big Crania and Why They Shrank", Current Anthropology, Vol. 42, No.1, February 2001 ssc.uwo.ca (pdf).
"'Race'—Still an Issue for Physical Anthropology? Results of Polish Studies Seen in the Light of the U.S. Findings" by Katarzyna A. Kaszycka. American Anthropologist March 2003, Vol. 105, No. 1, pp. 116-124.
Human Genome Project Information: "Minorities, Race, and Genomics".