Rata - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rzeki. Zapoznaj się również z: wieś na Ukrainie.

Rata (ukr. Рата - Rata) – rzeka w południowo-wschodniej Polsce i na zachodniej Ukrainie, w dorzeczu Wisły. Długość - 76 km, powierzchnia zlewni - 1.820 km², z tego 70 km² (3,8%) w Polsce.

Rzeka o długości ok. 76 km. Odcinek żródliskowy znajduje się w Polsce, na terenie województwa podkarpackiego, w okolicach miejscowości Werchrata, w powiecie lubaczowskim. Następnie w okolicach wsi Prusie Rata wpływa na terytorium Ukrainy i przepływa przez obwód lwowski. Rata przepływa przez południową część Roztocza, przez miejscowości Rawa Ruska, Mosty Wielkie i uchodzi do Bugu w okolicach wsi Parchacz, koło Czerwonogrodu na wysokości 190 m n.p.m.

Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Warunki hydrologiczne

Rzeka powstaje z połączenia trzech strumieni, około 2 km na wschód od wsi Werchrata w Polsce na wysokości ok. 278 m n.p.m. Płynie w kierunku wschodnim, przepływając przez Werchratę. Na północ od stacji kolejowej Werchrata rzeka przyjmuje dopływ Dziewięcierz, przez niektórych uważany za jeden z odcinków źródliskowych Raty. Dziewięcież ma swoje źródła na granicy polsko-ukraińskiej, ok. 3 km na wschód od wsi Dziewięcierz. Po połączeniu obu potoków Rata płynie na wschód, przepływa przez miasteczka Rawa Ruska i w miejscowości Mosty Wielkie skręca na północ po czym wpada do Bugu we wsi Parchacz, na południe od Czerwonogrodu. Rzeka posiada zasilanie śnieżno – deszczowe. W charakterystyce zlewni wyraźna jest asymetria i dominacja dopływów prawych, spływających z Roztocza. Do ważniejszych dopływów zaliczyć trzeba:

Roztocze (343.2) – kraina geograficzna łącząca Wyżynę Lubelską z Podolem, wyraźnie wypiętrzony wał wzniesień, szerokości 12-32 km i długości około 180 km, przebiegający z północnego zachodu, od Kraśnika, na południowy wschód do Lwowa. Roztocze oddziela Wyżynę Lubelską i Wyżynę Wołyńską od Kotliny Sandomierskiej i Kotliny Naddniestrzańskiej.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

lewe: Błotnia (uchodzi w Sielecu Bełskim)

prawe: Żełdec (w Borowym), Świnica (w ok. Mostów Wielkich), Biła Rika i Moszczanka (w Butynach), Tylica (w ok. Potylicza), Dziewięcierz (w Werchracie)

Budowa geologiczna

W górnym biegu rzeki Rata przepływa w większości przez obszar zalesiony, tworząc bardzo malownicze krajobrazy. Jest uważana za jedną z najpiękniejszych polskich rzek. Od miejscowości Rawa Ruska rzeka przepływa przez obszar bezleśny, a wody rzeki rozlewają się szeroko w dolinie, tworząc liczne obszary podmokłe. W dnie doliny, szczególnie pomiędzy Rawą Ruską a Mostami Wielkimi, dominują utwory nieprzepuszczalne (m.in. gliny), co sprawia, że rozwinęły się tutaj gleby bagienne i torfowiska.Rata to jedna z najczystszych rzek Europy.

Województwo podkarpackie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem dawnego województwa rzeszowskiego sprzed 1975 roku (za wyjątkiem powiatu gorlickiego), tj. województw przemyskiego i rzeszowskiego, oraz części krośnieńskiego, tarnobrzeskiego i tarnowskiego.

Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek wodny płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek wodny o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².

Znaczenie gospodarcze

W Środkowym biegu rzeki, w częściowo zmeliorowanej dolinie rzecznej dominują łąki. Najprawdopodobniej z nazwą rzeki należy wiązać etymologię nazwy wsi Werchrata (pierwotnie "Wierzchrata", "Wichrata"), tłumaczonej jako "wzgórza nad Ratą".

Linki zewnętrzne

Rata w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX (Poźajście – Ruksze) z 1888 r.