Ratusz w Augustowie - Polski Serwis Naukowy

Ratusz w Augustowie − klasycystyczny ratusz istniejący w Augustowie w latach 1836-1944, zbudowany wg projektu Henryka Marconiego.

Dawniejsze ratusze

Pierwszy, drewniany ratusz został zbudowany na środku rynku w Augustowie przed 1570 rokiem. Była to prawdopodobnie budowla dwukondygnacyjna, mieściła się w niej sala sądowa, mieszkanie woźnego, zaś w piwnicy więzienie. Budynek został spalony w 1656 roku, w czasie potopu szwedzkiego. Odbudowano go prawdopodobnie w formie zbliżonej do pierwotnej. Na początku XIX wieku ratusz był w złym stanie technicznym i rozebrano go w roku 1819.

Henryk Marconi (ur. 7 stycznia 1792 w Rzymie, zm. 21 lutego 1863 w Warszawie) – polski architekt włoskiego pochodzenia, od 1822 w Polsce, jeden z najwybitniejszych i najbardziej płodnych polskich architektów pierwszej połowy XIX wieku.

Klasycyzm – w architekturze styl wzorujący się na formach architektonicznych starożytnego Rzymu i Grecji. Rozwinął się w połowie XVIII wieku jako reakcja na formalny przepych architektury baroku i rokoko.

W związku z powstaniem województwa augustowskiego i budową Kanału Augustowskiego w latach 20. i 30. XIX wieku planowana była gruntowna przebudowa miasta, w ramach której miał też powstać w środku zachodniej pierzei rynku nowy, okazały ratusz wg projektu Henryka Marconiego. Plany budynku nie zachowały się. Miał on mieć formę zbliżoną do ratusza w Brześciu Kujawskim. Po upadku powstania listopadowego plany rozbudowy Augustowa nie zostały zrealizowane.

Potop szwedzki – szwedzki najazd na Polskę w 1655 w czasie II wojny północnej (1655–1660). Formalnie zakończył go pokój w Oliwie zawarty w 1660. Wojna ta, prowadzona była nie tylko przez Szwecję, w czasie wojny zmieniały się zarówno sojusze, jak i siły obu stron. Była ona kontynuacją wcześniejszych wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą, miała także swoje korzenie w sporze o tron Szwecji zapoczątkowanym jeszcze przez króla Zygmunta III Wazę. Potop szwedzki pokazał słabość Rzeczypospolitej, gdyż szwedzkie sukcesy możliwe były m.in. dzięki współpracy samych Polaków, którymi kierowały różne motywy. Choć ostatecznie najeźdźcy zostali wyparci z kraju, to koszt zawartych układów był wysoki, a zniszczenia materialne i kulturowe są widoczne do dziś[potrzebne źródło].

Ratusz w Brześciu Kujawskim - budynek mieszczący się pośrodku rynku (Plac Władysława Łokietka). Został zbudowany w 1824 według projektu Henryka Marconiego w stylu klasycystycznym. Jest to budowla dwukondygnacyjna z kwadratową wieżyczką zegarową, zakończoną tarasem. Do ratusza wchodzi się przez portyk o czterech kolumnach w typie jońskim.

Ratusz z 1836 roku

Ostatecznie nowy, murowany ratusz ulokowano w południowej pierzei rynku. Powstał on wg innego projektu Marconiego, zmodyfikowanego przez budowniczego augustowskiego, Hipolita Kossutha. Budowla miała dwie kondygnacje, zwieńczone wieżą zegarową. Prace budowlane zrealizowali w latach 1835-1836 przedsiębiorcy Jaffe i Leyba Rozental. Koszt budowy wyniósł 54 tys. zł. W ratuszu mieściły się władze miejskie, kasa i areszt. Na piętrze znajdowało się mieszkanie policjanta, który był jednocześnie dozorcą budynku. Ratusz remontowano w latach 1845, 1868, 1871, 1912.

W roku 1944 ratusz został wysadzony przez Niemców, ale po wojnie nie został odbudowany - ruiny rozebrano w 1948. Obecnie w miejscu ratusza znajduje się pawilon handlowy oraz dworzec autobusowy.

Bibliografia

Jarosław Szlaszyński, Andrzej Makowski: Augustów. Monografia historyczna. Augustów: Urząd Miejski w Augustowie, 2007, s. 37, 175, 183-184. ISBN 978-83-925620-0-9.

Irena Batura, Wojciech Batura: Po Ziemi Augustowskiej. Przewodnik dla turysty i wczasowicza. Suwałki: Wydawnictwo "Hańcza", 1993, s. 32. ISBN 83-900828-3-7.

Studia i materiały do dziejów Pojezierza Augustowskiego. Białystok: Białostockie Towarzystwo Naukowe, 1967, s. 337-339, seria: Prace Białostockiego Towarzystwa Naukowego.