Reżim polityczny - Polski Serwis Naukowy

Reżim polityczny – ogół metod, którymi posługuje się władza państwowa w stosunkach z ludnością, a także zasady, jakimi się ona kieruje w tych stosunkach.

Stanowi istotny element składowy formy państwa. W jego skład wchodzą też metody działania partii politycznych, ich stosunki z władzą państwową, zasady funkcjonowania innych ważnych organizacji społecznych.

Biorąc pod uwagę stosunki władzy państwowej i społeczeństwa w procesie rządzenia wyróżnia się trzy zasadnicze reżimy: reżim demokratyczny, reżim totalitarny, reżim autorytarny.

System polityczny - ogół organów państwowych, partii politycznych oraz organizacji i grup społecznych (formalnych i nieformalnych), uczestniczących w działaniach politycznych w ramach danego państwa oraz ogół generalnych zasad i norm regulujących wzajemne stosunki między nimi.

Władza - możliwość wywierania przez jednostkę bądź grupę rzeczywistego wpływu na istotne okoliczności życia przez ukierunkowywanie własnego postępowania (władza nad sobą - indywidualna) lub postępowania innych osób (władza nad innymi - społeczna). Władza społeczna jest zdolnością ukierunkowywania zachowań innych ludzi niezależnie od tego, czy jest to zgodne z ich interesem i wolą. Tam, gdzie przeważa zgodność interesów i woli współzależnych osobników, zbędne są stosunki władcze.

W politologii pojęcie reżimu politycznego nie jest wartościujące, służy jedynie określeniu zasad, reguł gry politycznej i zależności pomiędzy podmiotami polityki. Czasem jest utożsamiane z systemem politycznym. W istocie obejmuje ono wszystkie instrumenty regulujące stosunki w państwie.

Autorytaryzm – system rządów bezpartyjnych, opartych na autorytecie charyzmatycznego przywódcy, a często także na armii. Szczególnie rozpowszechniony w Europie w pierwszej połowie XX wieku, powstawał najczęściej wskutek nieefektywnego funkcjonowania systemów demokratycznych lub ich kompromitacji w oczach społeczeństwa. W przeciwieństwie do systemów totalitarnych, nie opiera się na uniwersalnej ideologii ani na masowym terrorze, lecz ogranicza się jedynie do represjonowania tych, którzy otwarcie go krytykują i dążą do jego obalenia.

Politologia albo nauki polityczne (ang. political science, franc. sciences politiques) to jedna z nauk społecznych, zajmująca się polityką rozumianą jako całokształt działalności związanej ze sprawowaniem władzy politycznej, jej funkcją i rolą w życiu społecznym, teorią jej organizacji, funkcjami i charakterem państwa i międzynarodowych organizacji politycznych.

Przypisy

Maurice Duverger, Institutions politiques et droit constitutionnel 1 - Les grands systemes politiques, Paryż 1978, strona 27, za: Eugeniusz Zieliński, Nauka o państwie i polityce, Elipsa, Warszawa 2006, strona 126.
O cechach reżimu politycznego i jego rodzajach na podstawie: Eugeniusz Zieliński, Nauka o państwie i polityce, Elipsa, Warszawa 2006, strona 126.

Bibliografia

Antoszewski Andrzej, Reżim polityczny, w: Jabłoński A., Sobkowiak L. (red.), Studia z teorii polityki, Wrocław 1998.
Szmulik Bogumił, Żmigrodzki Marek, Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Lublin 2002.
Zieliński Eugeniusz, Nauka o państwie i polityce, Warszawa 2001.