Real - moneta - Polski Serwis Naukowy

Srebrny real z 1768 roku

Real (l. mn.: hiszp. reales, port. reais) – dawna moneta (głównie srebrna) bita od XIV wieku w Hiszpanii, a następnie w Portugalii.

Początkowo hiszpański real zawierał ponad 3 gramy czystego srebra i stanowił równowartość 1/8 talara (XV/XVI w.).

Reale na świecie

Monety o tym nominale były emitowane w następujących państwach:

Azory (Açores) – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii, położony ok. 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego. Na przestrzeni 650 km rozciągają się trzy główne grupy wysp (grupa zachodnia: Flores i Corvo, grupa centralna: Faial, Pico, São Jorge, Graciosa i Terceira, grupa wschodnia: São Miguel i Santa Maria). Zróżnicowana rzeźba terenu ze stromymi, skalistymi wybrzeżami i jeziorami kraterowymi to świadectwo wulkanicznego pochodzenia wysp. Archipelag jest nadal obszarem aktywnym sejsmicznie.

Kostaryka (Costa Rica, Republika Kostaryki - República de Costa Rica) – państwo w Ameryce Środkowej nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy od północy z Nikaraguą na odcinku 309 km i od południa z Panamą - 330 km. Łączna długość wybrzeża karaibskiego i pacyficznego wynosi 1290 km.

Argentyna – do 1867 (w tym wiele emisji regionalnych)

Boliwia – do 1825

Brazylia – do 1942

Republika Środkowoamerykańska

Chile – do 1852

Dominikana – w 1844 i 1848

Kolumbia – do 1862

Kostaryka – do 1850

Ekwador – do 1862

Filipiny – do 1835

Gwatemala – do 1912

Honduras – do 1871

Hiszpania – do 1865

Meksyk – do 1897

Mozambik – do 1853

Paragwaj – w 1845

Peru – do 1861

Portugalia – do 1910,

Salwador – do 1909

Wenezuela – do 1863,

oraz na Azorach – do 1901 i w Indiach (jako terytoriach portugalskich) – do 1871

Waluta (jednostka monetarna) – nazwa pieniądza obowiązującego w danym państwie. Nazwę tę stosuje się przede wszystkim w kontekście wymiany międzynarodowej. Waluta jest wtedy środkiem rozliczeniowym (czyli miernikiem wartości) oraz środkiem regulowania płatności (należności i zobowiązań) w transakcjach międzynarodowych.

Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.

Brazylia

do 1822

Do 1822 wydawano monety kolonialne tej waluty (miedziane 10, 20, 37.5, 40, 75, 80 reis; srebrne 80, 160, 320, 640, 960 reis; złote 4000, 6400 reis).

1822-1833

W latach 1822-1833, po uzyskaniu niepodległości emitowano już własne monety (nominały i użyte metale nie uległy zmianom).

1833-1889

Po reformie walutowej z 1833 emitowano następujące monety:

Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią. Przez kilka wieków kolonia portugalska, w 1975 uzyskał niepodległość.

Ekwador (Republika Ekwadoru; hiszp. Ecuador, República del Ecuador) – państwo w Ameryce Południowej położone nad Oceanem Spokojnym, jedno z czterech powstałych w wyniku rozpadu Wielkiej Kolumbii w 1830 r. Sąsiaduje od północy z Kolumbią a od południa z Peru. W skład Ekwadoru wchodzą także położone na Oceanie Spokojnym Wyspy Galapagos. Nazwa pochodzi od hiszpańskiego słowa oznaczającego równik. Do Ekwadoru należą wyspy Galapagos, będące jego największą atrakcją turystyczną.

10 reis (brąz 1868-1870)

20 reis (brąz 1868-1870)

40 reis (brąz 1873-1880)

50 reis (miedzionikiel 1886-1888)

100 reis (srebro 1834-1848, miedzionikiel 1871-1889)

200 reis (srebro 1835-1869, miedzionikiel 1871-1889)

400 reis (srebro 1834-1848)

500 reis (srebro 1848-1889)

800 reis (srebro 1835-1846)

1000 reis (srebro 1849-1889)

1200 reis (srebro 1834-1847)

2000 reis (srebro 1851-1889)

5000 reis (złoto 1854-1859)

10000 reis (złoto 1833-1889)

20000 reis (złoto 1849-1889)

1889-1942

Po ustanowieniu republiki w 1889 wydawano następujące nominały:

Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

20 reis (brąz 1889-1912, miedzionikiel 1918-1935)

40 reis (brąz 1889-1912)

50 reis (miedzionikiel 1918-1935)

100 reis (miedzionikiel 1889-1942)

200 reis (miedzionikiel 1889-1942)

300 reis (miedzionikiel 1936-1942)

400 reis (srebro 1900, miedzionikiel 1901-1942)

500 reis (srebro 1889-1913, aluminium-brąz 1922-1939)

1000 reis (srebro 1889-1913, aluminium-brąz 1922-1939)

2000 reis (srebro 1891-1935, aluminium-brąz 1936-1939)

4000 reis (srebro 1900)

5000 reis (srebro 1936-1938)

10000 reis (złoto 1889-1922)

20000 reis (złoto 1889-1922)

1942-1994

W 1942 real został zastąpiony walutą o nazwie cruzeiro dzielącą się na 100 centavos.

Kolumbia (hiszp. Colombia, Republika Kolumbii – República de Colombia) – państwo w północno-zachodniej części Ameryki Południowej leżące nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym.

Srebro (Ag, łac. argentum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

od 1994

Od 1 lipca 1994 real jest ponownie jednostką monetarną Brazylii, dzieli się na 100 centavos.

Poprzednia waluta, cruzeiro real, została wymieniona w stosunku 1 nowy real = 2750 cruzeiro reales.

Hiszpania

XIX wiek

W pierwszej połowie XIX wieku srebrny real dzielił się na 34 maravedis (monety miedziane emitowane w nominałach 1, 2, 4, 8).

Wydawano monety 1/2, 1, 2, 4, 8 reales. 16 reales równało się jednemu złotemu escudo.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3 ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.

Jednocześnie emitowano monety o mniejszej wadze 1, 2, 4, 10, 20 reales w srebrze oraz 80, 160, 320 reales w złocie (monety te zwane są reales de vellón). 20 reales de vellón odpowiadało wagą monecie 8 reales de plata (wcześniejszych), a 80 reales de vellón odpowiadało 2 escudos.

od 1850

Po wprowadzeniu systemu dziesiętnego w 1850 real podzielono na 100 centimos. 1 real był monetą srebrną próby 900, ważącą 1.31 grama. Emitowano monety:

Dominikana (Republika Dominikańska) – drugie (po Kubie) co do wielkości państwo na Morzu Karaibskim. Zajmuje ok. 2/3 powierzchni wyspy Hispaniola, dzieląc ją z położonym po stronie zachodniej państwem Haiti.

Peru (Perú, Republika Peru – República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii i Argentynie oraz drugi największy kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.

5 centimos (miedź 1852-1864)

10 centimos (miedź 1850-1864)

20 centimos (miedź 1853)

25 centimos (miedź 1854-1864)

1/2 real (miedź 1848-1853)

1 real (srebro 1850-1864)

2 reales (srebro 1850-1864)

4 reales (srebro 1852-1864)

10 reales (srebro 1851-1865)

20 reales (srebro 1850-1864, złoto 1856-1863)

40 reales (złoto 1861-1864)

100 reales (złoto 1850-1864)

Wszystkie powyższe monety, z wyjątkiem niektórych wczesnych emisji miedzianych, przedstawiają na awersie królową Izabelę II.

Filipiny, Republika Filipin (z ang. Philippines, Republic of the Philippines, z fil. Pilipinas, Republika ng Pilipinas) – państwo w południowo-wschodniej Azji, położone na archipelagu na Oceanie Spokojnym.

Boliwia, Wielonarodowe Państwo Boliwia () – państwo na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie. Państwo nie posiada dostępu do morza.

1864-1869

W 1864 wprowadzono nową walutę – srebrne escudo, która została w 1869 zastąpiona pesetą.

1873 – ostatni hiszpański real

W 1873 wydano jeszcze lokalnie srebrną monetę o nominale 10 reales (legenda na rewersie: REVOLUCION / CANTONAL / DIEZ REALES).

Portugalia

XIX wiek

Na początku XIX wieku 6400 reis równało się złotej monecie zwanej peca, w 1826 zmieniono jej wartość na 7500 reis.

Język portugalski - język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą oraz Republikę Zielonego Przylądka. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.

Miedzionikle – stopy miedzi i niklu, które mogą zawierać także takie dodatki stopowe jak krzem, żelazo, aluminium lub mangan. Miedzionikle charakteryzują się dobrą wytrzymałością, żaroodpornością i odpornością na korozję. Miedzionikle posiadają dobre własności oporowe. Miedzionikle dostarczane są jako wyroby po obróbce plastycznej w postaci blach, drutów, prętów, taśm i rur. Składy miedzionikli specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87052.

Emitowano monety miedziane 3, 5, 10, 20, 40 reis; srebrne 50, 60, 80, 120, 200, 400 reis oraz złote 1000 reis, 1/2 escudo (800 reis), 1 escudo (1600 reis), 1/2 i 1 peca.

1836-1910

System dziesiętny został wprowadzony w 1836. Emitowano następujące nominały:

3 reis (miedź 1868-1875)

5 reis (miedź 1840-1879, brąz 1882-1910)

10 reis (miedź 1837-1874, brąz 1882-1892)

20 reis (miedź 1847-1874, brąz 1882-1892)

50 reis (srebro 1855-1893, miedzionikiel 1900)

100 reis (srebro 1838-1898 i 1909-1910, miedzionikiel 1900)

200 reis (srebro 1838-1909)

500 reis (srebro 1837-1910)

1000 reis (srebro 1837-1845 i 1898-1910, złoto 1851-1855)

2000 reis (złoto 1856-1888)

2500 reis (złoto 1838-1853)

5000 reis (złoto 1838-1889)

10000 reis (złoto 1878-1889).

od 1910

Po ustanowieniu republiki w 1910, wprowadzono escudo dzielące się na 100 centavos.

Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych. Wyjątkiem są stopy miedzi i cynku, które noszą nazwę mosiądzów. Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.

Moneta – przeważnie metalowy znak pieniężny, o określonej formie, opatrzony znakiem emitenta. Emitent gwarantował umowną wartość monety. Pierwotnie wartość ta zbliżona była do rynkowej wartości kruszców zawartych w monecie.