Rebelia szyitów w Jemenie - Polski Serwis Naukowy

Rebelia szyitów w Jemenie rozpoczęła się w czerwcu 2004 roku, kiedy duchowny lider Zajdytów Hussajn Badreddin al-Huti wystąpił przeciwko jemeńskiemu rządowi. Większość trwających walk ma miejsce w północno-zachodniej prowincji Sada w Jemenie.

Jemeński rząd twierdził, iż ugrupowanie Al-Shabab al-Muminin dążyło do przewrotu i wdrożenia szyickiego prawa. Z kolei rebelianci mówili, że działają "w obronie ich społeczności przeciwko dyskryminacji i rządowej agresji". Jemeński rząd oskarżył Iran o finansowe wspieranie rebelii.

Hussajn Badreddin al-Huti zginął z rąk jemeńskiej armii we wrześniu 2004 roku. Na czele rebelii stanął wtedy jego syn Abdul Malik al-Huti. Władze Jemenu oskarżały też szyickich rebeliantów o zamiar wprowadzenia reżimu islamskiego z duchownymi na czele państwa.

Al-Kaida (albo Al-Qaeda, po arabsku القاعدة dosłownie baza) – sunnicka organizacja posługująca się metodami terrorystycznymi, stworzona w 1988 roku przez Abdallaha Azzama. Początkowo Al-Kaida miała na celu przeciwstawiać się radzieckiej napaści na Afganistan, przekształciła się w pansunnickie ugrupowanie, którego głównym celem stało się zwalczanie wpływów Izraela, USA i szeroko pojętego Zachodu w krajach muzułmańskich.
Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

16 czerwca 2007 doszło do kruchego rozejmu. W wyniku częstych ataków armia Jemenu wznowiła operację przeciwko rebeliantom 11 sierpnia 2009. Ofensywa otrzymała kryptonim Scorched Earth. W listopadzie 2009 wypierani z Sada rebelianci Huti, przeniknęli na teren Arabii Saudyjskiej, czego wynikiem było przyłączenie się tego kraju do walk z rebeliantami. Od grudnia 2009 amerykańskie myśliwce bombardowały pozycje szyickich bojowników w Sada.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Powstanie w Jemenie – antyrządowy ruch zbrojny o charakterze społeczno-politycznym w Jemenie przeciwko złej sytuacji materialnej, bezrobociu, korupcji, ograniczaniu swobód obywatelskich i długoletnim rządom prezydenta Alego Abdullaha Saliha. Rozpoczęły się 27 stycznia 2011 roku pod wpływem udanych rewolucji w Tunezji i Egipcie od demonstracji w stolicy kraju, Sanie.

27 stycznia 2010 Arabia Saudyjska zgodziła się na zawieszenie broni z szyickimi bojownikami, w wyniku czego rebelianci opuścili saudyjskie terytorium. Rząd w Rijadzie ogłosił jednocześnie zwycięstwo nad rebeliantami. Następnie bojownicy wystąpili z propozycją rozejmu w stosunku do rządu w Sanie. Jemen początkowo odrzucił ofertę Huti. Wtedy rebelianci na początku lutego przystąpili do natarcia, w wyniku czego rząd w Sanie przystał na zaproponowany układ, który zaczął obowiązywać 12 lutego 2010. Oficjalnie zakończenie konfliktu prezydent Jemenu Ali Abdullah Salih ogłosił 19 marca 2010.

Zatoka Adeńska (arab. خليج عدن, ang. Aden Bay) - obszar wodny (przez Międzynarodowe Biuro Hydrograficzne uznawany za morze) na Oceanie Indyjskim pomiędzy Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią w Afryce. Na północnym zachodzie łączy się z Morzem Czerwonym przez cieśninę Bab al-Mendab.
Wahhabizm to islamski ruch religijny i polityczny powstały w XVIII wieku na terenie Arabii. Opiera się na fundamentalizmie – tj. głosi powrót do źródeł: pierwotnej czystości islamu, prostoty i surowości obyczajów. Za podstawy wiary wahhabici uznają Koran i hadisy, interpretowane dosłownie. Ruch ten zwalczał mistycyzm muzułmański (sufizm), potępia kult świętych oraz świętych miejsc (z wyjątkiem Mekki i Medyny), podkreśla człowieczy aspekt natury Mahometa. Na poziomie polityki dąży do stworzenia harmonijnych stosunków między sprawiedliwym i łagodnym władcą a bezwzględnie posłusznym mu ludem.

Jednakże w lipcu 2010 wybuchły gwałtowne walki między rebeliantami, a prorządową plemienną milicją Ibn Aziz, którą wsparło wojsko narodowe.

27 lutego 2011 Abdul-Malik al-Huti ogłosił, iż popiera opozycjonistów, który wzniecili antyprezydenckie powstanie. Tym samym wypowiedział posłuszeństwo rządowi i złamał porozumienie pokojowe z roku poprzedniego. W marcu 2011 Huti zdobyli kontrolę nad prowincją Sada, pokonując prorządowe bojówki. Następnie szyici podjęli atak na prowincję Al-Dżauf, którą opanowali pod koniec lipca 2011. W listopadzie 2011 Huti zaatakowało prorządowych bojowników plemiennych w ataku na prowincji Hadżdża.

Al Jazeera English – nadająca 24 godziny na dobę telewizja informacyjna w języku angielskim. Powstała jako językowa wersja arabskiej telewizji Al Jazeera, początkowo miała rozpocząć nadawanie w czerwcu 2006, jednak jej start był przekładany aż do 15 listopada 2006 roku. Pierwotnie stacja miała nazywać się Al Jazeera International, jednak 14 listopada zapadała decyzja o zmianie jej nazwy.
Ali Abdullah Salih, علي عبد الله صالح (ur. 21 marca 1942) – jemeński polityk, prezydent Jemenu Północnego w latach 1978-1990, a następnie prezydent Jemenu od 1990 do 2012.

Pod koniec 2011 postępy Huti zostały zablokowane przez wybuch walk religijnych z radykalnymi salafistami. Od tej pory północny Jemen stał się areną konfliktu na tle religijnego.

Geneza

W 1962 proklamowano Jemeńską Republikę Arabską po obaleniu tysiącletniej monarchii Zajdyckiej. Spowodowało to wybuch kilkuletniej wojny domowej pomiędzy stroną republikańską a sponsorowanymi przez Arabię Saudyjską rojalistami. Sytuację załagodziło dopiero wycofanie się wojsk egipskich w 1967, co doprowadziło do uznania państwa przez Arabię Saudyjską w 1970.

BBC News Channel (do 20 kwietnia 2008 BBC News 24) – brytyjski kanał informacyjny, dostępny tylko w przekazie cyfrowym (naziemnym i satelitarnym) oraz w sieciach kablowych i właściwie tylko na terenie Wielkiej Brytanii. Jednak jego odbiór w Polsce jest możliwy.
Wikinews to wolnodostępny serwis informacyjny oparty na technologii Wiki. Oznacza to, że każdy jego użytkownik (zarówno zarejestrowany, jak i niezarejestrowany) może redagować jego zawartość, dodawać nowe artykuły i tworzyć materiały dziennikarskie. Celem tego obywatelskiego dziennikarstwa jest dbałość zarówno o przestrzeganie praw autorskich, pozwalanie na łatwiejsze udostępnianie treści, lecz także dbałość o wiarygodność.

W 1994 w Jemenie miała miejsce wojna domowa. Podczas konfliktu zajdyci - najmniejsza i najbardziej zbliżona do sunnizmu grupa szyitów - była uciskana przez wahhabitów. Wahhabici wspomagali rządowe wysiłki na rzecz walki z secesjonistycznym południem kraju.

W 2004 jemeński rząd wydał nakaz aresztowania Hussajana al-Huti'ego, duchowego lidera zajdyckiego ugrupowania Al-Shabab al-Muminin i byłego parlamentarzysty.

Jemen oficjalnie oskarżał irańskie władze o finansowanie szyickich bojówek Huti. Prowincja Sada - główna arena konfliktu - leży na północy kraju tuz przy granicy z Arabią Saudyjską.

Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (ang. UNDP, United Nations Development Programme), agenda ONZ powstała w 1966, która tworzy globalną sieć na rzecz rozwoju.
Operacja Eunavfor Atalanta – unijna misja antypiracka rozpoczęta 8 grudnia 2008 u wybrzeży Somalii. Priorytetem operacji jest ochrona statków na tamtejszych akwenach przed somalijskimi piratami. Jest to pierwsza operacja Unii Europejskiej na morzu. W skład misji wchodzi europejska flota powietrzno-morska: sześć okrętów wojennych oraz trzy samoloty z ośmiu krajów UE. Dowódcą misji został brytyjski wiceadmirał Phillip Jones, natomiast na kwaterę główną operacji wybrano Northwood, na brytyjskim wybrzeżu. Okręty unijne mogą używać ognia, lecz jeszcze nie jest rozstrzygnięta kwestia, co robić ze schwytanymi piratami.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)