Recydywa - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy pojęcia prawnego. Zapoznaj się również z: artykuł o zespole bluesrockowym Recydywa.

Recydywa (powrót do przestępstwa) – słowo to wywodzi się z języka łacińskiego, od słów: recidivus co oznacza – powrotny, powtórny, od recidere - popadać w coś na nowo, wracać.

Społeczeństwo to podstawowe pojęcie socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowane. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadające wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa, plemienia czy narodu.

Przestępstwo o charakterze terrorystycznym – wg Kodeksu karnego z 1997 roku jest to czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 5 lat. Jest popełniony w celu:

W słowniku Władysława Kopalińskiego czytamy zaś, że recydywa to przestępstwo dokonane przez osobę już raz (albo więcej razy) karaną, co właściwie w prosty sposób tłumaczy ten termin. Jednak pojęcie to jest szersze, niż mogłoby się po tych pierwszych definicjach wydawać, przede wszystkim termin ten jest wieloznaczny. Bywa on używany w różnych zakresach i aspektach oraz dla różnych celów naukowych czy praktycznych.

Kara pozbawienia wolności – jedna z najpowszechniejszych rodzajów kar polegający na przymusowym umieszczeniu skazanej osoby na określony czas w zamkniętym i strzeżonym zakładzie karnym. Oprócz konieczności przebywania w zakładzie karnym, dalsze dolegliwości dla osoby skazanej polegają na poddaniu jej rygorom regulaminu więziennego, ograniczeniom w dostępie do niej osób spoza zakładu karnego oraz w kontaktach z takimi osobami, ograniczeniom lub braku możliwości wyjścia na wolność w ramach przepustek oraz stosowaniu kar regulaminowych za przewinienia przeciw dyscyplinie.

Przestępstwo – intencjonalne popełnienie czynu zwykle uznawanego za społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowanego, zabronionego i zagrożonego karą na mocy prawa karnego.

W prawie karnym najprościej można by ją nazwać ponownym popadnięciem w sytuację zakazaną pod groźbą kary, a więc powrotem do przestępstwa. W ustawodawstwach historycznych, czy innych państw, spotykamy różne sposoby wyodrębnienia prawno-karnej recydywy. Podziały te mają na celu zastosowanie odpowiednich środków represyjnych i wychowawczych.

Kradzieżą z włamaniem (art. 279 § 1 kk) – zabór rzeczy ruchomej celem jej przywłaszczenia dokonany po uprzednim pokonaniu zabezpieczenia. W dawnym orzecznictwie i literaturze prawa karnego przyjmowano, że zabezpieczenie musi mieć fizyczny charakter. Obecnie coraz częściej spotykany jest pogląd, że włamaniem jest także pokonanie niematerialnego zabezpieczenia (np. złamanie kodu zamka szyfrowego). Nie jest istotne na ile zabezpieczenie jest w stanie spełnić swoją rolę. Włamanie ma miejsce zawsze, gdy sprawca usuwa sprawną przeszkodę (drzwi zamknięte na klucz, skobel, zamknięte okno, zasunięty zamek błyskawiczny w namiocie) umieszczoną przez właściciela i z której wynika jego wola zabezpieczenia rzeczy przed osobami postronnymi. Sposób pokonania zabezpieczenia jest nieistotny. Sprawca może posłużyć się także oryginalnym kluczem.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Rozróżniamy pojęcie recydywy w znaczeniu:

kryminologicznym

ogólnym

penitencjarnym

jurydycznym

W znaczeniu kryminologicznym o recydywie będziemy mówili, gdy będzie to występujące wielokrotnie w społeczeństwie zjawisko przestępczości powrotnej, zaś w przypadku jednostki jest to ponowne lub wielokrotne popełnianie przestępstw przez tę samą osobę (niezależnie od tego, czy została ona ukarana). Dla recydywy kryminologicznej pojmowanej jako zjawisko społeczne nie ma znaczenia, czy recydywista został za swoje przestępstwa skazany, czy już odbył karę za nie, i czy zostały w ogóle te przestępstwa wykryte – tzw. „ciemna liczba recydywy” - czyli jest ona niezależna od kryteriów formalnych, oprócz uznania czynu za przestępstwo przez ustawę. Z tych względów wielkość tego zjawiska nie jest znana, a statystyki uwzględniają tylko jego pewną część.

Rozbój to kradzież połączona z użyciem przemocy wobec osoby lub groźbą natychmiastowego jej użycia albo dokonana poprzez doprowadzenie człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności. Na równi z tym należy traktować sytuację, w której pokrzywdzony pod wpływem takiej groźby natychmiast wydaje przedmiot sprawcy.

Recydywa – polski zespół rockowy/ blues-rockowy założony we Wrocławiu w roku 1985 roku. Przez pierwsze dwa lata działalności zespół występował pod nazwą Recydywa Blues Band w składzie: Andrzej Pluszcz - gitara basowa, śpiew, Ireneusz "Pióro" Nowacki - perkusja i Aleksander Mrożek- gitara. W tym składzie w 1986 nagrano płytę live (Recidive In Concert) we wrocławskim klubie Rura. W połowie roku 1987 Mrożka zastąpił nowy gitarzysta - Krzysztof Mandziara, zespół zmienił brzmienie na znacznie ostrzejsze. W najtrwalszym składzie - Pluszcz/Mandziara/Nowacki, pod skróconą nazwą, jako Recydywa, zespół nagrał płytę "Równowaga strachu". Anglojęzyczna wersja nosiła tytuł "Deadly Games". Recydywa grała bardzo wiele koncertów w Polsce - zarówno w klubach, jak i na najważniejszych imprezach: w Jarocinie, w katowickim Spodku - i za granicą (Europa Zachodnia, Skandynawia, ZSRR). Zespół współpracował także z austriackim zespołem Freak Weber, w efekcie nagrano CD Freak Weber & Friends - "Live" (1992). Przed śmiercią Andrzeja Pluszcza w grudniu 2005 roku zespół grał krótko w składzie Andrzej Pluszcz (voc, bg), Aleksander Mrożek (g) i Kazimierz Marut (dr). Pod koniec roku 2006 zespół reaktywował się (w składzie Irek "Pióro" Nowacki, Krzysztof "Wojskowy" Mandziara oraz Paweł "Muzzy" Mikosz - nowy basista i wokalista), pod nazwą CrossRecydywa, nawiązując dodatkowo do wcześniejszego projektu muzycznego, w którym Mandziara i Nowacki brali udział (Cross). Pod koniec kwietnia 2007 roku Krzysztof Mandziara odszedł od zespołu i grupa zawiesiła działalność.

W znaczeniu ogólnym recydywa polega na uprzednim ukaraniu sprawcy za przestępstwo.

W ujęciu penitencjarnym pojęcie recydywy jest najszersze, bo zawiera w sobie nie tylko ponowne odbywanie kary pozbawienia wolności za przestępstwa podobne, ale również odbywanie tej kary po raz któryś, również za inne przestępstwa. Recydywa ta stale wzrasta, staje się zjawiskiem powszechnym, co łączy się bezpośrednio z ogólnoświatowym kryzysem kary pozbawienia wolności.

Pod ostatnim zaś pojęciem znajdujemy recydywę w znaczeniu prawnym. Będziemy nią nazywać tę jej część, która odpowiada ustawowym kryteriom. Warunkiem ogólnym recydywy jest uprzednie skazanie za przestępstwo, co różni ją od konstrukcji zbiegu przestępstw, jednak tradycyjnie w polskim systemie prawnym charakter jurydyczny ma wyłącznie recydywa specjalna, to znaczy taka, która obok powyższego warunku konstruuje jeszcze dodatkowe przesłanki odpowiedzialności. Obecnie obowiązujący kodeks karny wyróżnia dwa typy recydywy specjalnej:

podstawowa (jednokrotna, recydywa specjalna zwykła) - zachodzi gdy sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które już był skazany; uregulowana w art. 64 § k.k.;

wielokrotna (multirecydywa) - zachodzi gdy sprawca uprzednio skazany w warunkach recydywy prostej, który odbył łącznie co najmniej rok kary pozbawienia wolności, w ciągu 5 lat po odbyciu w całości lub części ostatniej kary popełnia ponownie umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia; uregulowana w art. 64 § 2.

Przepisy o wymiarze wobec multirecydywistów stosuje się także do sprawcy, który popełnił przestępstwo działając w zorganizowanej grupie lub związku mającym na celu popełnianie przestępstw, a także do sprawcy przestępstwa o charakterze terrorystycznym (art. 65)

Pozostałe przypadki ponownego skazania stanowią recydywę nieskodyfikowaną, która ma wpływ na wysokość kary orzeczonej wobec sprawcy jedynie w ramach sędziowskiego wymiaru kary.