Dom zakonny redemptorystów na Bielanach w Toruniu

Redemptoryści, Congregatio Sanctissimi Redemptoris, Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela – zgromadzenie zakonne założone przez świętego Alfonsa Liguori w 1732. Główny cel redemptorystów to niesienie pomocy religijnej ludziom ubogim duchowo i materialnie, m.in. przez misje ludowe i zagraniczne oraz rekolekcje. Skrót nazwy zakonu, z języka łacińskiego, to CSsR (Congregatio Sanctissimi Redemptoris). Obecnie redemptoryści posługują w 78 krajach świata.

Historia redemptorystów

Zgromadzenie Najświętszego odkupiciela zostało założone w 1732 w Scala koło Neapolu przez Alfonsa Marię de Liguori. Kongregacja powstała w wyniku biedy i nędzy duchowej oraz materialnej, jaką zaobserwował wśród ludności neapolitańskiej, zwłaszcza u górskich pasterzy. Św. Alfons opracował w tym samym roku specjalny schemat misji ludowych. Zgromadzenie otrzymało w 1749 zatwierdzenie papieskie od Benedykta XIV. Nowa wspólnota w samym Neapolu, szybko się rozwijała. Kolejne klasztory powstawały w Królestwie Neapolitańskim i Państwie Kościelnym.

W 1787 redemptoryści pojawili się w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Pierwsze placówki zakładał Klemens Maria Hofbauer. Od swojego głównego klasztoru w Warszawie przy kościele św. Benona redemptoryści na ziemiach polskich zwani byli wówczas benonitami. W 1808 pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Królestwa Prus przeciwko wojskom napoleońskim zostali z Księstwa Warszawskiego wydaleni.

Na ziemie polskie powrócili na początku XX wieku. 7 września 1903 roku dziewięciu kleryków rozpoczęło rok akademicki, inaugurując tym samym polskie studia filozoficzno-teologiczne Zgromadzenia Najświętszego Odkupiciela. Domem studiów i nowicjatu stał się klasztor w Mościskach, w którym 13 września 1903 roku odczytano dekrety nominacyjne dla prefekta kleryków i profesorów. W tak zwanej Wiceprowincji Polskiej Redemptorystów istniały wówczas dwa studentaty: w Tuchowie i Mościskach, które w 1906 zostały przeniesione do Maksymówki. Od 1975 roku Domem nowicjackim jest klasztor w Lubaszowej k. Tuchowa.

W 1909 roku powstała Prowincja Warszawska zakonu i składały się na nią 4 klasztory: w Mościskach, Tuchowie, Krakowie i Maksymówce oraz hospicjum w Warszawie. Obecnie Prowincja warszawska skupia 21 klasztorów. Należą do niej także współbracia pracujący na terenach byłego ZSRR: w Grodnie, Porzeczu, Repli, Wołpie, Ejsmontach i Brzostowicy na Białorusi, w Truskawcu i Mościskach na Ukrainie, w Orenburgu i Kemerowie w Rosji oraz w Pietropawłowsku i Uralsku w Kazachstanie. Polscy redemptoryści prowadzą seminarium dwuobrządkowe w Tuchowie (rzymskokatolickie i greckokatolickie). Zgromadzenie działa także w rycie syromalabarskim, bizantyjskim i koptyjskim.

Dzisiaj stanowią jedno z największych zgromadzeń zakonnych w Polsce. Obecnym prowincjałem jest o. dr Janusz Sok. Do najbardziej znanych dzieł zakonu w Polsce należy Radio Maryja założone przez o. Tadeusza Rydzyka. Redemptoryści współtworzą także TV Trwam i Wyższą Szkołę Kultury Społecznej i Medialnej.

Redemptoryści mają także własne wydawnictwo „Homo Dei”. Istnieje ono od 31 marca 1993. Specjalizuje się w szeroko rozumianej literaturze religijnej, kierując ją do szerokiego grona odbiorców ze szczególnym uwzględnieniem duchowieństwa.

W Polsce redemptoryści prowadzą wiele parafii i kościołów filialnych: w Bielsku-Białej, Gliwicach, Paczkowie, Bardzie Śląskim, we Wrocławiu, w Głogowie, Szczecinie, Gdyni, Szczecinku, Elblągu, Braniewie, Toruniu, Warszawie, Osuchowej, Lublinie, Zamościu, Skarżysku-Kamiennej, Krakowie, Tuchowie, Lubaszowej i Łomnicy-Zdroju. Zgromadzenie posiada także kilka domów rekolekcyjnych i kaplic: w Lubaszowej, Wojakowej, Łomnicy-Zdroju, Brzegach, Rowach i Kościelisku.

Zakon prowadzi m.in. rekolekcje parafialne, rodzinne, powołaniowe, dla osób duchownych, dla osób zakonnych, rekolekcje zamknięte w domach rekolekcyjnych. Zgromadzenie prowadzi misje w wielu krajach świata, m.in. w Rosji, Kazachstanie, na Białorusi, Litwie, Ukrainie, w Niemczech, Czechach, Austrii, Brazylii, Kolumbii, Wietnamie, Singapurze, na Wyspach Kanaryjskich, Wyspach Karaibskich, Filipinach, w Kamerunie, a także w niewielkich rejonach USA i Kanady.

Habit

Habit redemptorystów to sutanna używana w XVII i XVIII w. przez księży diecezjalnych i niektóre zakony. Jest to czarny strój z lnianą lub plastikową koloratką nakładaną na kołnierz oraz pas przypominający o chrześcijańskiej ascezie i różaniec, który odzwierciedla miłość do Matki Boga. W krajach afrykańskich stosowany jest biały habit.

Charyzmat i reguła życia

Św. Alfons Maria de Liguori - założyciel redemptorystów

Redemptoryści starają się wprowadzić w czyn polecenie Jezusa Chrystusa "Miłujcie się wzajemnie jak Ja was umiłowałem" (J 15,12). Głównym celem zgromadzenia jest głoszenie Obfitego Odkupienia wszystkim ludziom, szczególnie biednym i ubogim, nie tyle materialnie, co duchowo. Ich posługa wyraża się poprzez prowadzenie misji parafialnych i zagranicznych, rekolekcji, parafii oraz pracę, jako kapelani szpitali i ośrodków opieki zdrowotnej. Redemptoryści uczą katechezy, w krajach, w których to możliwe w szkołach, a w innych przy klasztorach.

Struktura Zgromadzenia

Generał Zgromadzenia sprawujący zwierzchnictwo nad całą wspólnotą redemptorystów wybierany jest przez wszystkich członków wspólnoty (będących w pełni władz umysłowych) w demokratycznym głosowaniu na sześcioletnią kadencję, którą po ponownym wyborze może sprawować przez kolejne sześć lat. Prowincjał Warszawskiej Prowincji Redemptorystów wybierany jest w głosowaniu podczas kapituły prowincjalnej na czteroletnią kadencję, która może być ponawiana przez następne dwie. Natomiast proboszczowie i wikarzy wybierani są przez zarząd prowincjalny na czele z prowincjałem na okres czterech lat. Przełożeni wspólnot mianowani są na czteroletni okres i mogą sprawować tą funkcję jeszcze przez dwie kadencje.

O. Janusz Sok – prowincjał Warszawskiej Prowincji Zgromadzenia Redemptorystów (od 2011)

Kapłani redemptoryści, jak to jest w większości zgromadzeń i zakonów, nie przyjmują godności, takich, jak: kanonik, dziekan, prałat, czy infułat. Hierarchami kościelnymi (biskupami i kardynałami) mogą być mianowani przez papieża tylko i wyłącznie na terytorium misyjnym poza granicami kraju, z którego pochodzą.

W zgromadzeniu władzę zwalniania ze ślubów czasowych ma ojciec generał. Na przykład w Polsce, po nowicjacie, składa się pierwsze śluby zakonne, które co roku się ponawia, aż do ślubów wieczystych. Z obowiązku przestrzegania złożonych ślubów wieczystych zwolnić może tylko papież pod niezwykle restrykcyjnymi warunkami zawartymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego (np. przysięga pod przymusem, zatajenie małżeństwa, wystąpienie choroby umysłowej). Istnieje możliwość inkardynacji księdza (ojca) redemptorysty do diecezji przez Ojca Świętego, co jednak nie zwalnia, go z obowiązku przestrzegania ślubów, lecz wtedy w sprawach jurysdykcyjnych podlega pod biskupa miejsca, a nie jak dotąd pod prowincjała zgromadzenia. Może się to stać tylko i wyłącznie wtedy, gdy u duchownego występują mocne symptomy niezdolności do życia we wspólnocie zakonnej lub długotrwałe przebywanie poza nią.