Referendarz sądowy - Polski Serwis Naukowy

Referendarz sądowy – stanowisko w sądach powszechnych i administracyjnych w Polsce; sądowy organ jurysdykcyjny posiadający w zakresie powierzonych czynności kompetencje sądu, wykonujący zadania z zakresu ochrony prawnej niebędącej wymiarem sprawiedliwości.

Pozycja ustrojowa

Powszechnie przyjmuje się, że instytucja referendarza sądowego jest wzorowana na podobnej instytucji funkcjonującej w Niemczech i Austrii: Rechtspfleger. Natomiast we Francji wyższy urzędnik sądowy nazywa się Greffier.

Referendarz posiada atrybut przypisany organom władzy sądowniczej, to jest niezależność w zakresie wydawania orzeczeń. Jest to cecha nawiązująca bezpośrednio do niezawisłości sędziowskiej. Referendarza nie obowiązują jednak zakazy wykonywania niektórych rodzajów działalności i pełnienia pewnych funkcji, np. prowadzenia działalności gospodarczej, członkostwa w partii politycznej, zasiadania w radach nadzorczych spółek, sprawowania mandatu radnego, pod warunkiem że nie koliduje to z powierzonymi obowiązkami i nie podważa zaufania do sądu.

Spółka (łac. societas) rodzaj działalności osób fizycznych lub prawnych oparty na umowie albo statucie, a mający zazwyczaj na celu prowadzenie działalności gospodarczej.
nakaz zapłaty - orzeczenie sądowe wydawane na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron wyłącznie na podstawie treści pozwu oraz załączonych do niego dokumentów.

Kompetencje

Referendarz sądowy jako organ procesowy został wyposażony w kompetencje w postępowaniu cywilnym i sądowoadministracyjnym w wypadkach wskazanych w ustawie. Wprowadzenie tej nowej instytucji odpowiada doświadczeniom państw zachodnioeuropejskich, a także rekomendacji nr R(86)12 Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie środków przeciwdziałania nadmiernemu obciążeniu sądów i jego zmniejszania, przyjętej w dniu 16 września 1986 na 399 posiedzeniu zastępców ministrów.

Komitet Ministrów Rady Europy jest jedynym organem decyzyjnym Rady Europy. Skupia ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich. Ważne decyzje podejmuje jednomyślnie, przyjęcie nowych członków zatwierdza większością 2/3 głosów, inne bezwzględną.
Radny – członek rady. Radnym może zostać każdy (jeżeli ukończył 18 lat i ma zaświadczenie o niekaralności). W Polsce najczęściej mianem radnych określa się członków wybieralnych organów samorządowych, np. rady gminy czy rady powiatu.

W praktyce w postępowaniu cywilnym referendarz:

prowadzi postępowanie wieczystoksięgowe;

rozpoznaje wnioski o wpis do rejestru zastawów i do Krajowego Rejestru Sądowego. W postępowaniu rejestrowym referendarz nie może prowadzić rozprawy (art. 509 kodeksu postępowania cywilnego);

rozpoznaje wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego;

wydaje nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym (art. 353 § 2 kpc), oraz wykonuje wszystkie czynności w elektronicznym postępowaniu upominawczym;

nadaje klauzulę wykonalności niektórym tytułom egzekucyjnym (art. 781 § 1 kpc);

wykonuje niektóre czynności w sprawach z zakresu prawa spadkowego, z wyłączeniem prowadzenia rozprawy, zabezpieczenia spadku oraz przesłuchania świadków testamentu ustnego(art. 509§ 3 kodeksu postępowania cywilnego).

Sąd Najwyższy w uchwale (sygn. III CZP 108/05) podjętej dla rozstrzygnięcia wątpliwości dotyczącej możliwości udzielenia zabezpieczenia przez referendarza w postępowaniu upominawczym stwierdził, że w postępowaniu tym referendarz nie jest uprawniony do rozpoznania wniosku o udzielenie zabezpieczenia, co oznacza, że wniosek taki musi rozpoznać sędzia pomimo tego, że sprawę w pierwszej instancji rozstrzyga referendarz sądowy.

Ustawa – akt prawny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej). W porządkach prawnych różnych państw występują ustawy: zasadnicze (konstytucje), organiczne i zwykłe.
Postępowanie upominawcze jest postępowaniem odrębnym uregulowanym w Kodeksie postępowania cywilnego, zmierzającym do szybkiego uzyskania tytułu egzekucyjnego przez wierzyciela wysuwającego roszczenie pieniężne, którego dłużnik nie kwestionuje.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym referendarz sądowy prowadzi mediację i orzeka w zakresie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów i przyznanie pełnomocnika z urzędu).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)