Referendum w Szwajcarii w 2009 roku - listopad

Referendum w Szwajcarii w listopadzie 2009 roku - referendum przeprowadzone w Szwajcarii 29 listopada 2009, w którym obywatele głosowali w trzech różnych sprawach. W wyniku referendum wyborcy poparli wprowadzenie zakazu budowy minaretów i przeznaczenie podatków od paliw lotniczych na potrzeby lotnictwa oraz sprzeciwili się wprowadzeniu zakazu eksportu broni.

Stolica Apostolska, inaczej Stolica Święta (łac. Sedes Apostolica, wł. Sede Apostolica, Santa Sede) – siedziba papieży, także papiestwo, czyli władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi, stanowiąca podmiot prawa międzynarodowego. Jej siedziba mieści się w państwie Watykan, z którym jest połączona unią personalną i funkcjonalną. Stolica Apostolska sprawuje wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję nad Watykanem, który jest również jej własnością. Traktowanie Stolicy Apostolskiej i Watykanu jako odmiennych podmiotów, jakkolwiek uzasadnione z punktu widzenia ustrojowego, nie występuje jednak wyraźnie na gruncie prawa międzynarodowego. W stosunkach międzynarodowych nazwy te bywają stosowane zamiennie, a zaciągnięcie zobowiązania pod jedną z nich jest rozumiane jako wiążące dla obu. I tak np. w Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej podmiot ten występował początkowo pod nazwą Państwa Watykańskiego, a następnie (bez odrębnego przystąpienia) pod nazwą Stolicy Apostolskiej.

Rasizm, dyskryminacja rasowa (z . Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w ).

Organizacja i przedmiot referendum

Przedmiotem referendum były trzy kwestie:

zakaz wznoszenia minaretów w szwajcarskich meczetach
zakaz eksportu broni i materiałów zbrojeniowych, z wyjątkiem systemów odminowujących oraz służących obronie cywilnej
przeznaczanie wpływów z podatków od paliw lotniczych wyłącznie na potrzeby przemysłu lotniczego

Referendum w sprawie budowy minaretów

Z inicjatywą zorganizowania referendum w sprawie zakazu budowy minaretów wyszła w 2007 Szwajcarska Partia Ludowa (SVP). Argumentowała ona, że minarety symbolizują ideologiczny sprzeciw wobec szwajcarskiego porządku prawnego i postępującą islamizację kraju. W 2008 w ramach akcji "stop minaretom" SVP zebrała ponad 113 tysięcy podpisów w sprawie organizacji referendum w tej kwestii. Według jednego z inicjatorów akcji minarety "symbolizowały pragnienie władzy oraz islam, zmierzający do ustanowienia prawnego i społecznego porządku zasadniczo sprzecznego z wolnościami zagwarantowanymi w konstytucji". W Szwajcarii żyje ok. 400 tys. muzułmanów, głównie Turków, Bośniaków i Albańczyków. Rząd oraz większość partii politycznych opowiedzieli się przeciw organizacji referendum i nie poparli postulatów SVP.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Micheline Calmy-Rey (ur. 8 lipca 1945 w Sionie), szwajcarska działaczka polityczna, członek Szwajcarskiej Rady Federalnej w latach 2003-2011. Prezydent Szwajcarii w 2007 oraz w 2011.

Meczet w Zurychu.

Minister spraw zagranicznych Micheline Calmy-Rey określiła inicjatywę jako "niebezpieczną dla polityki zagranicznej i stosunków Szwajcarii z innymi państwami". Zaznaczyła, że może się ona przyczynić do pogorszenia stosunków z państwami muzułmańskimi. Parlament Szwajcarii orzekł, że propozycje ograniczają zagwarantowaną w konstytucji wolność religijną oraz naruszają Europejską Konwencję Praw Człowieka. Szwajcarska Rada Religii, skupiająca chrześcijańskich, żydowskich i muzułmańskich przywódców religijnych, wystąpiła przeciw tej inicjatywie i wezwała do jej odrzucenia, stwierdzając, że utrudnia ona dialog międzyreligijny, a obowiązujące przepisy budowlane wystarczająco regulują kwestię wznoszenia minaretów. W sondażach z września i października 2009 za zakazem opowiadało się ok. 34-35%, a przeciw ok. 51-53%% respondentów.

Partia Wolności (niderl. Partij voor de Vrijheid, PVV) - holenderska partia polityczna o profilu nacjonalistyczno-liberalnym. Jej założycielem i liderem jest Geert Wilders.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

W czasie kampanii referendalnej SVP głosiła, że minarety są "włóczniami islamu i symbolem niechęci do integracji". Do głosowania za zakazem wzywała poprzez rozpowszechnianie kontrowersyjnych plakatów, ukazujących szwajcarską flagę z wyrastającymi z niej czarnymi minaretami oraz na pierwszym planie kobietę w burce. Lokalne władze Bazylei, Lozanny, Fryburga i Yverdon zakazały ich rozwieszania, a władze Zurychu, Lucerny, Genewy i Sankt Gallen potępiły ich treść, zarzucając im szerzenie rasizmu. W Szwajcarii do czasu referendum wzniesiono cztery meczety z minaretami (na 150 istniejących).

Front Narodowy (fr. Front National, FN) - francuska, narodowo-konserwatywna partia polityczna, działająca od 1972. Obecnie posiada 3 europalamentarzystów i 118 przedstawicieli w radach regionów. FN uzyskuje w wyborach około 13% głosów.

Bernard Kouchner (ur. 1 listopada 1939 w Awinionie) – francuski lekarz gastroenterolog i polityk. Współzałożyciel organizacji charytatywnych Lekarze bez Granic i Lekarze Świata, były minister zdrowia, od 2007 minister spraw zagranicznych.

Referendum w sprawie eksportu broni

Referendum w sprawie zakazu eksportu broni i materiałów zbrojeniowych, z wyjątkiem systemów odminowujących oraz służących obronie cywilnej, zostało zorganizowane z inicjatywy lewicowych partii politycznych i organizacji pozarządowych. Opowiedziały się one za wprowadzeniem zakazu z powodów moralnych i i ze względu na niehumanitarne cele, jakim może służyć broń. Postulowały jednocześnie przeznaczenie funduszy przeznaczanych dotychczas na wojsko na cele edukacyjne, opiekę zdrowotną oraz pomoc zagraniczną. Szwajcarski rząd zajął negatywne stanowisko w kwestii wprowadzenia zakazu, oświadczając, że może on spowodować likwidację 5,1 tys. miejsc pracy, doprowadzić do upadku przemysłu zbrojeniowego i zwiększyć zależność kraju od podmiotów zagranicznych w sytuacjach kryzysowych. Według sondaży z października 2009, za wprowadzeniem zakazu opowiadało się 41%, a przeciw 44% respondentów.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Obrona cywilna jest systemem, którego celem jest ochrona ludności, zakładów pracy i urządzeń użyteczności publicznej, dóbr kultury, ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym w czasie wojny oraz współdziałanie w zwalczaniu skutków klęsk żywiołowych i katastrof. Ponadto, w zakresie obowiązków Obrony Cywilnej leży organizowanie zajęć z zakresu przysposobienia obronnego dla uczniów i studentów. Szefowie Obrony Cywilnej na poziomie gminy, powiatu i województwa opracowują i opiniują tzw. plany obrony cywilnej, które są najważniejszą instrukcją dla władz cywilnych w przypadku wystąpienia zagrożenia dla ludności.

Referendum w sprawie podatków od paliw lotniczych

Inicjatywę zorganizowania referendum w kwestii podatków od paliw lotniczych podjęły prawicowe i centroprawicowe partie polityczne. Zaproponowały one przeznaczenie dochodów podatkowych z paliw lotniczych używanych do lotów krajowych wyłącznie na potrzeby przemysłu lotniczego, sprzeciwiając się przeznaczaniu ich części na przemysł drogowy i transportowy. SVP argumentowała, że przesunięcie środków ma służyć poprawie bezpieczeństwa, konkurencyjności i modernizacji lotnisk, a przez to wspieraniu regionalnego wzrostu gospodarczego. Według sondaży z października 2009 za propozycją przesunięcia dochodów podatkowych opowiadało się 42%, a przeciw 26% respondentów.
Amnesty International – międzynarodowa organizacja pozarządowa, której celem jest zapobieganie naruszeniom fundamentalnych praw człowieka poprzez wszelkie pokojowe akcje obywatelskie – od organizowania pisania listów do rządów krajów łamiących te prawa, poprzez publiczne rozgłaszanie informacji o takich naruszeniach, po realną pomoc finansową i prawną poszkodowanym osobom.

Toni Brunner (ur. 23 sierpnia 1974 w Wattwil, kanton Sankt Gallen), szwajcarski polityk, przewodniczący Szwajcarskiej Partii Ludowej od 1 marca 2008, członek Rady Narodu od 1995.

Wyniki referendum i reakcje

Referendum w sprawie budowy minaretów

Wyniki referendum w sprawie budowy minaretów według kantonów.

Demonstracja przeciwników zakazu budowy minaretów w Zurychu, 29 listopada 2009.

29 listopada 2009, wbrew wcześniejszym sondażom, za wprowadzeniem zakazu budowy minaretów opowiedziało się 57,5% głosujących. Przeciwko takiemu rozwiązaniu głosowały jedynie 4 z 26 kantonów. Frekwencja wyborcza wyniosła 53,4%.
Europejska Konwencja Praw Człowieka (pełna nazwa: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w skrócie "Konwencja Europejska" lub EKPC) – umowa międzynarodowa z zakresu ochrony praw człowieka zawarta przez państwa członkowskie Rady Europy. Konwencja została otwarta do podpisu 4 listopada 1950 r., a po uzyskaniu niezbędnych 10 ratyfikacji weszła w życie 3 września 1953 r. Stronami Konwencji jest wszystkie 47 państw członkowskich Rady Europy (jest to obecnie warunek członkostwa w tej organizacji).

Szwajcarska Partia Ludowa, znana także jako Demokratyczna Unia Centrum (niem. Schweizerische Volkspartei, SVP; fr. Union Démocratique du Centre, UDC; wł. Unione Democratica di Centro, UDC; retorom. Partida Populara Svizra) jest szwajcarską partią agrarystyczną. SVP jest silna na niemieckojęzycznych terenach Szwajcarii, a po wyborach parlamentarnych w 2003 roku jest najsilniejszą partią polityczną w izbie niższej parlamentu (posiada 55 na 200 miejsc). Jej przewodniczącym jest Toni Brunner. Jest członkiem koalicji rządowej i posiada dwóch swoich ministrów w Radzie Federalnej - byłego Prezydenta Konfederacji Samuela Schmida i Eveline Widmer-Schlumpf.

Rząd, od początku przeciwny ustanowieniu zakazu, ogłosił, iż uszanuje wolę mieszkańców i "w konsekwencji budowa minaretów będzie zakazana". Oznacza to konieczność wprowadzenia poprawek do art. 72 konstytucji. Minister sprawiedliwości Eveline Widmer-Schlumpf stwierdziła, że wynik referendum wskazuje na obawy społeczeństwa przed islamskim fundamentalizmem. Powiedziała, że tego rodzaju zakaz nie jest jednak sposobem na zwalczanie tendencji ekstremistycznych. Zapewniła przy tym szwajcarskich muzułmanów, że decyzja obywateli nie stanowi "odrzucenia muzułmańskiej społeczności, religii i kultury". Politycy przeciwni zakazowi wyrazili obawy o wizerunek Szwajcarii w świecie i pogorszenie relacji ze państwami islamu. Wskazywali na możliwość bojkotu szwajcarskich towarów oraz wycofywanie aktywów zgromadzonych w szwajcarskich bankach.
Referendum (głosowanie ludowe) - forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższe ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział mogą brać wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania (tj. mający czynne prawo wyborcze). W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestii poddawanej głosowaniu.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Przewodniczący SVP, Toni Brunner, stwierdził, że Szwajcarzy jasno odrzucili ideę równoległych społeczeństw i dalszą ekspansję islamu. Powiedział, że ludzie osiedlający się w Szwajcarii muszą zdać sobie sprawę z tego, że nie mogą przychodzić do pracy w chuście, czy uzyskiwać zwolnień z lekcji pływania.
Liga Północna (wł. Lega Nord) to włoska partia polityczna, której celem jest uzyskanie niezależności przez północną część Włoch, którą partia ta określa nazwą Padania (od rzeki Pad). Liderem tej partii jest Umberto Bossi.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Organizacja Amnesty International stwierdziła, że wynik głosowania stanowi naruszenie wolności religijnej i może być unieważniony przez szwajcarski sąd najwyższy lub Europejski Trybunał Praw Człowieka. Stolica Apostolska poparła oświadczenie Konferencji Biskupów Szwajcarskich krytykujące referendum za potęgowanie "problemów współistnienia różnych religii i kultur". Referendum wywołało reakcję europejskich polityków. Minister spraw zagranicznych Francji Bernard Kouchner wyraził zaskoczenie decyzją Szwajcarów, nazywając ją "przejawem nietolerancji" i wezwał do jej rychłego uchylenia. Skrajnie prawicowi politycy we Francji (Front Narodowy), Belgii, Holandii (Partia Wolności) i Włoszech (Liga Północna) poparli wprowadzenie zakazu i wezwali władze swoich krajów do rozważenia wprowadzenia podobnych rozwiązań.
Burka (ar. برقع burqu‘ ) - to rodzaj nieprzezroczystego przykrycia głowy, noszonego dodatkowo oprócz chusty przez muzułmanki przestrzegające purdah. Podobne do nikabu, burka zasłania całą głowę oprócz małego obszaru wokół oczu. Tak zwana pełna burka lub burka afgańska to strój zakrywający całe ciało, w tym również oczy, które są zakryte siatką umożliwiającą widzenie. W czasie rządów Talibów w Afganistanie, burka była obowiązkowym strojem.

Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC lub ETPCz) w Strasburgu (ang. European Court of Human Rights, fr. Cour Européenne des Droits de l’Homme) - europejski organ sądownictwa międzynarodowego powołany w 1998 r. na miejsce Europejskiej Komisji Praw Człowieka i Trybunału Praw Człowieka do kontroli przestrzegania praw człowieka.

Organizacje islamskie w Szwajcarii skrytykowały przeprowadzenie referendum i wyraziły zaskoczenie jego wynikiem. Przewodniczący Stowarzyszenia Organizacji Muzułmańskich w Zurychu, Tamir Hadjipolu, podkreślił, że kampania referendalna przyczyniła się do wzrostu "islamofobii" w kraju i wzmożenia ataków na szwajcarskie meczety. Farhad Afshar, przewodniczący Koordynacji Organizacji Muzułmańskich w Szwajcarii, powiedział, że najbardziej bolesna jest symboliczna wymowa wyniku głosowania, który oznacza, że muzułmanie nie mogą czuć się akceptowani jako społeczność religijna. Współzałożyciel Organizacji na rzecz Postępowego Islamu, Elham Manea, stwierdził, że wynik referendum oznacza dla muzułmanów, że nie są oni uważani za pełnoprawnych obywateli społeczeństwa.
Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Minaret (arab. منارة manara - miejsce, skąd widać światło, latarnia morska) - wysoka, zwykle smukła wieża stawiana przy meczecie z nadwieszonym balkonem lub galeryjką, z którego muezin może nawoływać wiernych na modlitwę.

Wieczorem 29 listopada 2009, po ogłoszeniu wstępnych wyników referendum w Bernie i Zurychu, doszło do protestów przeciwników wprowadzenia zakazu. Na głównych placach obu miast i pod parlamentem w Bernie mieszkańcy wznieśli papierowe meczety, wykrzykując hasła "Wstyd teraz być Szwajcarem", "Wolność dla religii" i "Nieba nad Szwajcarią wystarczy dla wszystkich".
Islamofobia – antyspołeczne uprzedzenie i dyskryminacja w stosunku do islamu i muzułmanów. Pojęcie odnosi się do wszelkich przejawów dyskryminacji i rozpowszechniania nienawiści.

Referendum w sprawie eksportu broni

Według oficjalnych wyników 68,2% wyborców opowiedziało się przeciw wprowadzeniu zakazu eksportu broni; 31,8% głosowało za zakazem. Frekwencja wyborcza wniosła 52,7%.
Referendum w sprawie podatków od paliw lotniczych

65% głosujących poparło projekt przeznaczenia podatków od paliw lotniczych na potrzeby przemysłu lotniczego; 35% było przeciwnego zdania. Frekwencja wyborcza wyniosła 49,5%.
Przypisy

Volksabstimmung vom 29. November 2009 (niem.). The Swiss Portal. [dostęp 2009-11-12].

Swiss move to ban minarets as 'symbols of Islamic power' (ang.). The Independent, 14 sierpnia 2009. [dostęp 2009-11-12].

One sentence that splits opinion (ang.). swiss.info, 6 października 2009. [dostęp 2009-11-12].

SWITZERLAND 29 Nov 2009 Referendum to decide on minaret ban (ang.). Newsahead, 9 września 2009. [dostęp 2009-11-12].

Swiss Would Vote Against Banning Minarets (ang.). Angus Reid Global Monitor, 19 października 2009. [dostęp 2009-11-12].

Swiss Majority Oppose Banning of Minarets (ang.). Angus Reid Global Monitor, 28 października 2009. [dostęp 2009-11-12].

Szwajcarzy zakazują minaretów (pol.). wyborcza.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 2009-11-30].

"Ogromne zaskoczenie". Szwajcarzy za zakazem budowy minaretów (pol.). gazeta.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 2009-11-30].

Swiss Divided on Ban on War Materiel Exports (ang.). Angus Reid Global Monitor, 29 października 2009. [dostęp 2009-11-12].

Swiss Favour Aviation-Fuel Tax Proposal (ang.). Angus Reid Global Monitor, 5 listopada 2009. [dostęp 2009-11-12].

↑ Votation populaire du 29 novembre 2009 (fr.). Confederation suisse. [dostęp 2009-11-30].

↑ Minaret result seen as "turning point" (ang.). swiss.info, 29 listopada 2009. [dostęp 2009-11-30].

↑ Swiss voters back ban on minarets (ang.). BBC News, 29 listopada 2009. [dostęp 2009-11-30].

Vatican and Muslims condemn Swiss minaret ban vote (ang.). BBC News, 30 listopada 2009. [dostęp 2009-11-30].

"Wstyd być Szwajcarem". Protesty po referendum (pol.). gazeta.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 2009-11-30].