Reguła "słońce 16" - Polski Serwis Naukowy

Reguła "słońce 16" (lub reguła "słońce f/16") - metoda służąca w fotografii do szacowania prawidłowej ekspozycji w różnych warunkach oświetleniowych bez użycia światłomierza. Podstawowe sformułowanie reguły brzmi:

"W słoneczny dzień ustaw przysłonę na wartość f/16, a czas naświetlania na wartość równą odwrotności używanej czułości ISO"

Przykłady:

Czułość to wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło. Znajomość czułości umożliwia określenie prawidłowej ekspozycji.

Ekspozycja to ilość światła padającego na film (lub na sensor elektroniczny w przypadku aparatu cyfrowego) konieczna dla prawidłowego zrobienia zdjęcia fotograficznego. Uzyskuje się ją poprzez ustalenie wartości przysłony i czasu naświetlania w stosunku do wybranej czułości filmu (lub jej odpowiednika w aparacie cyfrowym), lub też czułości materiału odbitkowego (papier fotograficzny, kopia diapozytywowa), a także poprzez odpowiednie dozowanie oświetlenia (lampy błyskowe, lampy o świetle ciągłym, odbłyśniki, ekrany, żaluzje, rozpraszacze światła itp.).

w słoneczny dzień, używając filmu o czułości ISO 100 w aparacie należy ustawić przysłonę na f/16, a czas naświetlania na 1/100s (lub na dostępną wartość możliwe najbliższą danemu czasowi, dla większości analogowych aparatów będzie to 1/125s)

w słoneczny dzień, używając filmu o czułości ISO 200 w aparacie należy ustawić przysłonę na f/16, a czas naświetlania na 1/200s (lub 1/250)

w słoneczny dzień, używając filmu o czułości ISO 400 w aparacie należy ustawić przysłonę na f/16, a czas naświetlania na 1/400s (lub 1/500)

e.t.c.

Ustawienia przysłony i czasu można oczywiście zmieniać, pamiętając o ich równoważeniu według zasady proporcjonalności wzrostu ekspozycji fotograficznej zawartej w tabeli ekspozycji, np. 1/125 sekundy przy przysłonie f/16 daje taką samą ekspozycję co czas 1/250 przy f/11 oraz 1/500 przy f/8.

Tabela naświetlań (tabela do wyznaczania warunków ekspozycji) to element ułatwiający ustawienie warunków ekspozycji bez światłomierza. Pierwsze były "tabelami" uzależniającymi czas ekspozycji i przysłonę od czułości filmu i warunków oświetlenia np. śnieg, słońce, chmury, pomieszczenie. Dla ułatwienia użycia zostały zastąpione suwakiem okrągłym albo nomogramem. W najprostszej formie stanowią podziałki na przysłonie i migawce aparatu fotograficznego wyskalowane w czułości filmu i warunkach oświetlenia. Tworzone były także tabele dla innych rodzajów zdjęć np. defektoskopii.

Światłomierz - urządzenie stosowane w fotografii mierzące natężenie światła (padającego lub odbitego), umożliwiając dobranie prawidłowych parametrów ekspozycji naświetlenia materiału światłoczułego.

Rozszerzenie reguły pozwala na ustawianie odpowiednich wartości naświetlania według poniższej tabeli także przy innych niż pełne słońce warunkach oświetleniowych.

Zobacz też

Tabela naświetlań