Reguła śruby prawoskrętnej - Polski Serwis Naukowy

Prędkość kątowa jest wielkością wektorową ω, której kierunek pokrywa się z osią obrotu, a zwrot jest zgodny z regułą śruby prawoskrętnej

Reguła śruby prawoskrętnej (reguła korkociągu) w fizyce – reguła określająca umowny zwrot wektorów związanych z ruchem obrotowym. W matematyce służy do ustalenia zwrotu wektora na osi OZ w kartezjańskim układzie współrzędnych, szczególnie w przypadku obrazowania przestrzeni trójwymiarowej na powierzchni. Reguła ta jest stosowana przy ustalaniu zwrotu wektora c będącego wynikiem iloczynu wektorowego.

Reguła prawej dłoni jest konwencją określania względnych zwrotów pewnych wektorów w przestrzeni. Istnieją dwie ściśle związane ze sobą reguły prawej ręki.

Śruba – jest elementem połączenia gwintowego. W budowie maszyn łączniki te znajdują różnorakie zastosowanie, dlatego też występują w wielu odmianach zawartych w normie PN-91/M-82055. Śruby różnią się między sobą wielkością, kształtem łba, trzpienia oraz zakończenia.

$\vec c = \vec a \times \vec b$

Gdy mnożymy wektory a przez b, przekręcamy śrubę w takim kierunku, abyśmy wykonywali obrót od wektora a do wektora b po mniejszym kącie.

Jeżeli hipotetyczna śruba jest ma gwint prawoskrętny (tak jak większość typowych gwintów), to wkręca się (oddala się od nas), gdy kręcimy nią w prawo, zgodnie z ruchem wskazówek zegara i tak jest skierowany wektor c. Rozpatrując związany ze śrubą układ współrzędnych widzimy, iż jej oś OZ również jest skierowana od nas. Oznacza to, że zwrot wektora utożsamianego ze śrubą (skierowanego zgodnie z kierunkiem wkręcania śruby) jest skierowany w głąb. Wektor taki na wykresie oznacza się często za pomocą znaku $\bigotimes$ . Jeżeli skierowany jest w przeciwną stronę, czyli w stronę obserwatora używa się znaku $\bigodot$ .

Lotka – element znajdujący się końcu strzały, tradycyjnie robiony z pióra, obecnie również z materiałów syntetycznych zwiększający stabilność lotu strzały.

Układ współrzędnych kartezjańskich (prostokątny) – prostoliniowy układ współrzędnych o parach prostopadłych osi. Nazwa pojęcia pochodzi od łacińskiego nazwiska francuskiego matematyka i filozofa Kartezjusza (wł. René Descartes), który wprowadził te idee w 1637 w traktacie La Géométrie.

Według tej zasady określa się m.in. kierunek pola magnetycznego wywołanego przepływem prądu elektrycznego. Zwrot linii pola magnetycznego jest zgodny z kierunkiem obrotu śruby (rączki korkociągu), natomiast śruba umieszczona wzdłuż przewodnika przemieszcza się ruchem postępowym zgodnym z kierunkiem płynącego prądu. Z kolei w przewodniku kołowym, gdy wykona się obrót zgodny z kierunkiem prądu, wówczas ruch śruby wskaże zwrot pola magnetycznego.

Zwrot wektora – jedna z podstawowych własności charakteryzujących wektor, obok jego kierunku, długości i (dla wektora zaczepionego) punktu zaczepienia.

Pole magnetyczne — stan przestrzeni, w której siły działają na poruszające się ładunki elektryczne, a także na ciała mające moment magnetyczny niezależnie od ich ruchu. Pole magnetyczne, obok pola elektrycznego, jest przejawem pola elektromagnetycznego. W zależności od układu odniesienia w jakim znajduje się obserwator, to samo zjawisko może być opisywane jako objaw pola elektrycznego, magnetycznego lub obu.

Zobacz też

reguła prawej dłoni

Przypisy

ponieważ symbol ten przypomina lotki znajdujące się na końcu strzały
przez analogię do ostrza grotu strzały

Źródła

Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Fizyka, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1991, wyd.3, s. 236, ISBN 83-204-1192-0