Reguła pięciu sekund - Polski Serwis Naukowy

Reguła pięciu sekund - żartobliwa teoria głosząca, że na jedzenie, które upadło na podłogę, nie dostaną się groźne dla zdrowia bakterie i zarazki, jeżeli zostanie podniesione przed upływem pięciu sekund. Powołanie się na tę regułę pozwala łatwo obrócić w żart podniesienie i zjedzenie kawałka jedzenia z podłogi w towarzystwie innych ludzi (w wielu kulturach może uchodzić to za czynność odrażającą).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.

Spożywanie jedzenia z czystej podłogi może być uważane za względnie bezpieczne; jednakże przekonanie o tym, że bakterie znajdujące się na powierzchni podłogi nie były w stanie przejść na upuszczony kawałek potrawy w czasie krótszym od 5 sekund (lub jakimkolwiek innym), jest fałszywe.

Bakterie (łac. Bacteriae, od gr. bakterion – "pałeczka") – grupa mikroorganizmów, stanowiących osobne królestwo. Są to jednokomórkowce lub zespoły komórek o budowie prokariotycznej. Badaniem bakterii zajmuje się bakteriologia, gałąź mikrobiologii.

Mikroskop (gr. μικρός mikros - "mały" i σκοπέω skopeo - "patrzę, obserwuję") – urządzenie służące do obserwacji małych obiektów, zwykle niewidocznych gołym okiem. Mikroskop pozwala spojrzeć w głąb mikroświata.

Na regułę 5 sekund nie powołuje się zwykle w przypadku upuszczenia żywności lepkiej (np. masło, jogurt, lody), do której brud przykleja się w widoczny sposób. Pochodzenie reguły 5 sekund nie jest znane.

Odmiany reguły

W zależności od inwencji osoby cytującej regułę, bywa ona zwana regułą trzech sekund, regułą dziesięciu sekund lub podobnie.

Nazwa reguły w tutaj podanym kształcie pochodzi z języka angielskiego (five-second rule). Istnieją również jej narodowe odpowiedniki i podobne powiedzenia. W Brazylii mówi się: o que não mata, engorda („co cię nie zabije, to cię utuczy”). Podobne znaczenie ma hiszpańskie: lo que no mata, engorda i włoskie: quel che non ammazza, ingrassa. Bardziej dosadnie brzmią chilijskie: chancho limpio no engorda („czysta świnia to chuda świnia”, dosłownie: „czysta świnia nie obrasta w tłuszcz”) i południowoniemieckie: Dreck macht Speck („z gnoju powstaje słonina”).

Prawda czy fałsz – pogromcy mitów ( nadawany pierwotnie na kanale Discovery Channel w Stanach Zjednoczonych. Z czasem serial zaczęto emitować w innych krajach, m.in. przez telewizję SBS One w Australii czy kanał Quest w Wielkiej Brytanii. W Polsce program emitują stacje Discovery Channel, Discovery Science, a także w jakości HD Discovery HD Showcase. Gospodarzami programu są eksperci w dziedzinie efektów specjalnych: Adam Savage i Jamie Hyneman, którzy przy użyciu podstawowych zasad metody naukowej sprawdzają prawdziwość licznych plotek, mitów, scen z filmów i filmików wideo oraz licznych opowieści krążących w kulturze popularnej.

Sekunda (łac. secunda – następna, najbliższa) – jednostka czasu, jednostka podstawowa większości układów jednostek miar np. SI, MKS, CGS – oznaczana s (bez kropki na końcu).

Podejście naukowe

Naukowe studium reguły 5 sekund zostało przeprowadzone w 2003 r. przez Jillian Clarke z Uniwersytetu Illinois (Stany Zjednoczone). Pobrała ona próbki zanieczyszczeń z podłóg w różnych miejscach uniwersyteckiego kampusu i poddała je analizie mikroskopowej. Okazało się, że nie zawierały one ponadprzeciętnie dużej ilości bakterii, co prowadzi do wniosku, że jedzenie podniesione z suchej podłogi w większości przypadków nie powinno stanowić zagrożenia dla zdrowia.

Nagrody Ig Nobla (inaczej Antynobel) – humorystyczne odpowiedniki Nagród Nobla za prace naukowe, które najpierw śmieszą, a potem skłaniają do myślenia oraz odkrycia, które nie mogą lub nie powinny być powtarzane. Ideą tych nagród jest popularyzowanie nauki i pokazanie zabawnych aspektów pracy naukowca. Nagradzane prace mają najczęściej faktyczną wartość naukową i ich zabawność jest jedynie dodatkowym atutem.

Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej oraz piąte pod względem wielkości państwo świata. Zajmuje ponad 47,5% powierzchni Ameryki Południowej.

Jillian Clarke poddała jednak także badaniom samo sedno reguły 5 sekund, czyli hipotezę, jakoby krótki czas przebywania produktu żywnościowego na zakażonej powierzchni nie prowadził do przeniknięcia bakterii do próbki. By to zweryfikować, przez różny czas poddawała różne produkty spożywcze kontaktowi z gładkimi i chropowatymi płytkami podłogowymi, uprzednio skażonymi pałeczkami okrężnicy. Po badaniu mikroskopowym okazało się, że pałeczka okrężnicy przeniknęła do wszystkich próbek, nawet w krótszym niż 5 sekund czasie, co dowodzi fałszywości reguły.

Patogen, czynnik chorobotwórczy – ciało obce, twór biologiczny lub mikroorganizm wywołujący chorobę u danego organizmu. Wyróżnia się następujące typy patogenów:

Pałeczka okrężnicy, znana też pod łacińską nazwą Escherichia coli lub jej skrótem E. coli, potocznie nazywana bakterią koli – Gram-ujemna bakteria należąca do rodziny Enterobacteriaceae. Wchodzi w skład fizjologicznej flory bakteryjnej jelita grubego człowieka oraz zwierząt stałocieplnych. W jelicie ta symbiotyczna bakteria spełnia pożyteczną rolę, uczestnicząc w rozkładzie pokarmu, a także przyczyniając się do produkcji witamin z grupy B i K. Nazwa bakterii pochodzi od nazwiska jej odkrywcy, austriackiego pediatry i bakteriologa Theodora Eschericha.

Clarke zbadała też inne aspekty reguły 5 sekund, między innymi odkryła, że regułę częściej przywołują kobiety, niż mężczyźni, oraz że częściej "usprawiedliwia" się nią podnoszenie słodyczy, niż np. warzyw. Za swoje badania otrzymała w 2004 r. Nagrodę Ig Nobla.

Reguła 5 sekund była również tematem jednego z odcinków popularnonaukowego programu telewizji Discovery, Pogromcy mitów. Chociaż metodyka badań była inna, doprowadziła ona do tego samego wniosku: nie jest ważne, jak długo żywność wystawiona jest na działanie bakterii - nawet 2 sekundy to zbyt długo, by pozostała nieskażona.