Reichsarbeitsdienst - Polski Serwis Naukowy

Flaga Reichsarbeitsdienst

Oddział RAD podczas defilady

Reichsarbeitsdienst (RAD; pol. Służba Pracy Rzeszy) – masowa organizacja przystosowania obywatelskiego i wojskowego młodzieży w III Rzeszy, która w trakcie II wojny światowej wykonywała funkcje pomocnicze wobec Wehrmachtu.

Dywizja Piechoty Schlageter (1 Dywizja RAD, niem. Infanterie-Division Schlageter) - jedna z niemieckich dywizji Reichsarbeitsdienstu. Utworzona pod koniec marca 1945 roku na poligonie Munsterlager, w 35 fali mobilizacyjnej. Składała się z oddziałów wycofanej z Prus Wschodnich 299 Dywizji Piechoty i 7,500 ludzi Reichsarbeitsdienstu. Podczas tworzenia przerzucona w okolice Ludwigslust, od końca kwietnia podlegała 3 Armii Pancernej. Z początkiem maja dostała się do niewoli amerykańskiej. Nazwa pochodzi od niemieckiego terrorysty skazanego na śmierć przez Francuzów Alberta Leo Schlagetera.

Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (. Podczas procesów norymberskich partia została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.

Historia

W 1933 po dojściu do władzy przez NSDAP, jej kierownictwo zainteresowało się działalnością Konstantina Hierla, który prowadził działalność wśród młodzieży na rzecz kształtowanie postaw obywatelskich poprzez naukę i pracę. Konstatntin Hierl na polecenie Adolfa Hitlera został mianowany sekretarzem ds. pracy (Staatssekretär) w Ministerstwie Pracy (Reichsarbeitsministerium). Stworzył on wtedy organizację o nazwie Reichsarbeitsdienst i został jej przywódcą przyjmując tytuł Reichsarbeitsführer.

Front wschodni – całokształt działań bojowych w czasie II wojny światowej pomiędzy III Rzeszą i jej sojusznikami a ZSRR w Europie Wschodniej i Środkowej. Walki na froncie wschodnim trwały od 22 czerwca 1941 do 8 maja 1945. Swym zasięgiem obejmowały znaczny obszar europejskiej części Rosji, całą Polskę, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Rumunię, Węgry, Słowację, Jugosławię aż do wschodniej części Niemiec i Austrii. Był to najkrwawszy i największy z frontów wojennych w historii.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Celem organizacji było kształtowanie postaw młodzieży wobec państwa poprzez pracę. Początkowo do organizacji wstępowali ochotnicy. W dniu 26 czerwca 1935 wprowadzono w III Rzeszy zarządzenie o obowiązku sześciomiesięcznej pracy na rzecz państwa, a obowiązek miał być wypełniony poprzez pracę w Reichsarbeitsdienst. Zarządzeniu temu podlegali mężczyźni w wieku od 18 do 25 lat, a od 4 września 1939 także kobiety.

Kraj związkowy (t. "land"; niem. das Land - "ziemia", "kraj", "kraina" lub das Bundesland - "kraj związkowy") - nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii.

Linia Zygfryda (Wał Zachodni, linia Hindenburga) – system niemieckich fortecznych umocnień wzdłuż granicy Niemiec z Francją i Luksemburgiem (od miasteczka Kleve do Bazylei), powstałych w latach 1936-1939 i rozbudowanych do 1944, liczący ok. 600 km. Zbudowano na niej ok. 15 560 obiektów fortyfikacyjnych i umocnień.

Wprowadzenie obowiązku pracy spowodowało gwałtowny rozwój organizacji, której struktury w szybkim czasie powstały we wszystkich landach III Rzeszy, a organizacja przybrała charakter organizacji masowej. Zaczęto też wydawać oficjalny organ prasowy organizacji Der Arbeitsmann. Organizacja wykonywała pracę na rzecz państwa w różnych dziedzinach życia gospodarczego wyznaczanych przez Ministerstwo Pracy.

12 Armia (niemiecka), niem. 12. Armee – jedna z niemieckich armii z czasów II wojny światowej. Utworzona 13 października 1939 w wyniku przeformowania 14 Armii. W kwietniu 1941 roku 12 Armia brała udział w inwazji Niemców na Grecję. 28 grudnia 1942 roku została przemianowana na Grupę Armii E i wzięła odpowiedzialność za okupację Grecji i wysp greckich Ponownie sformowana 10 kwietnia 1945 w celu uniemożliwienia 12 Grupie Armii sforsowania Łaby. W ostatnich tygodniach wojny podejmuje , wraz z 9 Armią, próbę deblokady Berlina. 12 Armia poddała się Amerykanom nad Łabą 8 maja 1945 roku.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Po wybuchu II wojny światowej głównym zadaniem Reichsarbeitsdienst stało się wykonywanie prac na rzecz Wehrmachtu, wtedy też RAD zaczęto traktować jako formację pomocniczą Wehrmachtu. Wykonywała ona szereg pracy na rzecz Wehrmachtu, a zwłaszcza zajmowała się budową umocnień. Dziełem tej organizacji był m.in. system umocnień Wału Atlantyckiego i Linii Zygfryda. Oddziały RAD wykorzystywane w pracach na froncie wschodnim, gdzie niektóre oddziały wzięły udział w walkach z Armią Czerwoną.

Wehrmacht – niemieckie siły zbrojne okresu III Rzeszy. Zostały utworzone 16 marca 1935 roku wbrew traktatowi wersalskiemu zastępując Reichswehrę. Powstały po wprowadzeniu przez Adolfa Hitlera powszechnej służby wojskowej. W skład Wehrmachtu wchodziły niezależne od siebie i posiadające własne sztaby generalne; wojska lądowe (Heer), lotnictwo (Luftwaffe) i marynarka wojenna (Kriegsmarine).

Kompania (franc. compagnie) - pododdział wojska liczący od 60 do 110 żołnierzy, podoficerów i oficerów. Składa się zazwyczaj z pododdziału dowodzenia, 3-4 plutonów zasadniczego rodzaju wojsk, ewentualnie plutonu wsparcia. Zazwyczaj trzy, rzadziej dwie lub cztery kompanie wchodzą w skład batalionu. Kompanie czasami mogą wchodzić w skład pułku, a nawet brygad czy dywizji (jak np. kompania zaopatrzenia, obsługi).

W 1944 część oddziałów RAD zaczęto wykorzystywać do obsługi baterii przeciwlotniczych. W 1944 do RAD zaczęto wcielać coraz młodszych mężczyzn w wieku od 15 lat i używano ich do budowy okopów i umocnień. Zaczęto ich również włączać do Volkssturmu.

RAD na froncie

30 marca 1945 z oddziałów RAD utworzono 4 dywizje piechoty, które w kwietniu i maju 1945 walczyły w składzie 3 Armii Pancernej i 12 Armii.

Dywizja Piechoty Friedrich Ludwig Jahn (2 Dywizja RAD, niem. Infanterie-Division Friedrich Ludwig Jahn) - jedna z dywizji Reichsarbeitsdienstu. Utworzona pod koniec marca 1945 roku, w ramach 35 fali mobilizacyjnej, na poligonie Jüterbog. W jej skład weszła część oddziałów 251 Dywizji Piechoty i 7,500 członków Reichsarbeitsdienstu. Dywizja została umiejscowiona na południe od Berlina przy 12 Armii. Nad Łabą w okolicach Ferchlandu dostała się do niewoli amerykańskiej, została jednak przekazana Armii Czerwonej.

Konstantin Hierl (ur. 24 lutego 1875 w Parsbergu, zm. 23 września 1955 w Heidelbergu) – jeden z czołowych działaczy ruchu hitlerowskiego i przywódca Reichsarbeitsdienst.

Dywizja Piechoty Schlageter (1 Dywizja RAD)

Dywizja Piechoty Friedrich Ludwig Jahn (2 Dywizja RAD)

Dywizja Piechoty Theodor Körner (3 Dywizja RAD)

Dywizja Piechoty Güstrow (4 Dywizja RAD)

Po upadku III Rzeszy organizacja Reichsarbeitsdienst przestała istnieć.

Struktura

Organizacja składała się z dwóch pionów: dla mężczyzn – Reichsarbeitsdienst Männer (RAD/M) i kobiet – Reichsarbeitdienst der weiblichen Jugend (RAD/wJ). Na czele organizacji stał Reichsarbeitsführer, którą to funkcję pełnił Konstantin Hierl przez cały okres jej istnienia w latach 1933-1945. Na szczeblu landów istniały dowództwo RAD o nazwie Arbeitsgau. W skład Arbeitsgau wchodziło od 6 do 8 oddziałów Arbeitsgruppen (pol. grupa robocza – batalion), liczące od 1200 – 1800 ludzi (każdy). Arbeitsgruppen dzieliły się na kompanie, których było 6.

Wał Atlantycki - system umocnień ciągnących się na długości 3862 km wzdłuż zachodnich wybrzeży Europy, od granic Hiszpanii do północnych krańców Norwegii.

Dywizja Piechoty Schlageter (1 Dywizja RAD, niem. Infanterie-Division Schlageter) - jedna z niemieckich dywizji Reichsarbeitsdienstu. Utworzona pod koniec marca 1945 roku na poligonie Munsterlager, w 35 fali mobilizacyjnej. Składała się z oddziałów wycofanej z Prus Wschodnich 299 Dywizji Piechoty i 7,500 ludzi Reichsarbeitsdienstu. Podczas tworzenia przerzucona w okolice Ludwigslust, od końca kwietnia podlegała 3 Armii Pancernej. Z początkiem maja dostała się do niewoli amerykańskiej. Nazwa pochodzi od niemieckiego terrorysty skazanego na śmierć przez Francuzów Alberta Leo Schlagetera.

Umundurowanie i stopnie

Członkowie RAD nosili mundury w kolorze brązowym. Na rękawach i czapkach mieli symbole RAD: łopatę i kłosy zboża ze swastyką.

Oznaczenie stopni w Reichsarbeitsdienst

Objaśnienie:

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Reichsarbeitsdienst