Ren - Polski Serwis Naukowy

Wodospad na Renie koło Szafuzy

Ten artykuł dotyczy rzeki. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Ren

Zobacz hasło Ren w Wikisłowniku

Vorderrhein

Erbach → Bingen

Ren (fr. Rhin, niem. Rhein, nid. Rijn, ret. Rein) – jedna z najdłuższych rzek w Europie, licząca 1233 km.

Ĳsselmeer - jezioro w Holandii o powierzchni ok. 1 100 km² i średniej głębokości 5-6 m, leżące pomiędzy prowincjami: Holandią Północną, Flevoland i Fryzją. Nazwa jeziora pochodzi od rzeki Ĳssel, która wpada do niego od południowego wschodu poprzez mniejsze jezioro o nazwie Ketelmeer.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Wypływa z Alp Szwajcarskich (gdzie ma swoje źródło), przez Jezioro Bodeńskie, dalej na północ tworząc granicę między Francją a Niemcami. Ren uchodzi do Morza Północnego na zachód od Rotterdamu w Holandii.

Nazwa rzeki pochodzi od protoindoeuropejskiego rdzenia reie-, oznaczającego "poruszać się, płynąć", który jest również podstawą takich słów jak polskie rzeka czy angielskie river. Podobną etymologię ma m.in. rzeka Reno we Włoszech.

Nad Renem leżą m.in. Konstancja, Bazylea, Strasburg, Karlsruhe, Spira, Wormacja, Mannheim, Ludwigshafen am Rhein, Wiesbaden, Moguncja, Koblencja, Bonn, Kolonia, Düsseldorf, Duisburg, Arnhem, Utrecht, Rotterdam.

Nowa Moza (hol. Nieuwe Maas ,ang. New Meuse ) – to odnoga w Delcie Renu i Mozy w Holandii. Rzeka bierze swój początek u ujścia dwóch rzek: Noord i Lek , przepływa przez zachodnią cześć Rotterdamu. Rzeka ta w swej końcowej części łączy się z innym odpływem Starą Mozą znajdującej się w bliskim sąsiedztwie z miastem Vlaardingen. Całkowita długość rzeki wynosi 24 km.

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Bieg rzeki

Ren rozpoczyna swój bieg w pobliżu Reichenau w Szwajcarii, gdzie Vorderrhein (wypływający z Tomasee) łączy się z Hinterrhein (wypływającym z lodowca Paradies). Od Reichenau, jako Alpenrhein, przepływa przez Chur i wpada do Jeziora Bodeńskiego. Wypływa z niego w kierunku zachodnim jako Hochrhein, mija Rheinfall i łączy się z rzeką Aare, która podwaja jego średni przepływ do średnio 1000 m³/s.

Karlsruhe – miasto w południowo-zachodnich Niemczech (Badenia-Wirtembergia), na Nizinie Górnoreńskiej, nad rzekami Alb i Pfinz (dopływy Renu). Wysokość n.p.m. wynosi: 115 m.

Kinderdijk – wieś w Holandii w prowincji Holandia Południowa położona około 15 km na wschód od Rotterdamu. Kinderdijk jest położona na polderze, do którego osuszenia zbudowano system 19 wiatraków około roku 1740. W tej chwili jest to największe skupisko zabytkowych wiatraków w Holandii i jedna z najbardziej znanych atrakcji turystycznych Holandii. Wiatraki w Kinderdijk w roku 1997 zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa przyrody UNESCO.

Na terenie Niemiec do Renu wpadają jego główne dopływy, takie jak Neckar, Men czy Mozela. Pomiędzy Bingen am Rhein a Bonn znajduje się przełom Renu, znany z winnic i zamków. Znajduje się on na liście dziedzictwa UNESCO. Ren przepływa w dalszym biegu przez Kolonię, Düsseldorf i Duisburg, gdzie wpada do niego Ruhra. W Duisburgu znajduje się największy europejski port śródlądowy.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Przekraczając granicę z Holandią w Spijk, w pobliżu Nijmegen i Arnhem, Ren jest najszerszy w całym swoim biegu. Wkrótce potem dzieli się na trzy odnogi - Waal, Dolny Ren (Nederrijn) i IJssel. Dwie trzecie wód Renu płyną na zachód jako Waal, później Merwede i Nieuwe Merwede, łączą się z Mozą i wpadają do Morza Północnego. W pobliżu Herdinxveld-Giessendam odłącza się Beneden Merwede, która jako Noord łączy się z Lek w pobliżu miejscowości Kinderdijk, tworząc Nową Mozę (Nieuwe Maas). Dalej przepływa przez Rotterdam, zmienia nazwę na Het Scheur i Nieuwe Waterweg i wpływa do Morza Północnego. Inna odnoga - Stara Moza (Oude Maas) - odłącza się od głównego biegu w pobliżu Dordrechtu, łącząc się później z Nową Mozą, formując Het Scheur.
Spira (niem. Speyer) – niemieckie miasto na prawach powiatu w Nadrenii-Palatynacie. Jedno z najstarszych miast Niemiec, na początku swojego istnienia nosiło nazwę Civitas Nemetum.

Dolny Ren (niderl. Nederrijn) – rzeka w południowej Holandii, w Geldrii, będąca jedną z głównych odnóg Renu i stanowiąca kontynuację kanału Pannerdens Kanaal. Rzeka rozpoczyna się w pobliżu wsi Angeren, w miejscu, gdzie Pannerdens Kanaal styka się z dawnym korytem Renu (odciętym i zastąpionym tymże kanałem w celu ułatwienia żeglugi) i płynie w kierunku zachodnim. W pobliżu miasta Arnhem od Dolnego Renu w kierunku północnym oddziela się rzeka IJssell. Za miastem Wijk bij Duurstede, gdzie od rzeki odchodzi odnoga Kromme Rijn, rzeka nosi nazwę Lek.

Pozostała jedna trzecia wód płynie przez Pannerdens Kanaal, a potem dzieli się na IJssel i Dolny Ren. IJssel z jedną dziewiątą wody wpada do IJsselmeer. Dolny Ren płynie na zachód, równolegle do Waal. W pobliżu Wijk bij Duurstede zmienia nazwę na Lek, by później połączyć się z Noord, tworząc Nową Mozę.
Koblencja (niem. Koblenz, fr. Coblence) – miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec (kraj związkowy Nadrenia-Palatynat), port rzeczny u ujścia Mozeli do Renu. Mieszka tam 106.000 osób (grudzień 2008).[potrzebne źródło]

Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, na Antylach Holenderskich i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).

Nazwa Ren (Rijn) używana jest dla małych potoków na północy, gdzie znajdował się główny nurt Renu w czasach rzymskich. Nie niosą one jednak w dzisiejszych czasach wody Renu.
Przypisy

Jasmin Michel: Der Rhein ist kürzer als gedacht (niem.). Kolner Stadt-Anzeiger. [dostęp 2010-05-11].

Online Etymology Dictionary