Republika Genui - Polski Serwis Naukowy

Republika Genui (po włosku: Repubblica di Genova) – dawne niepodległe państwo leżące w Ligurii, na wybrzeżu północno-zachodnich Włoch. Istniała od XI wieku do 1797 roku.

IX-XVII wiek

Republika Genui powstała w średniowieczu (XI wiek). W roku 1339 stworzono urząd doży, na podobieństwo "księcia" Wenecji.

W latach 1421-1435 Republika popadła w zależność od Mediolanu, następnie (1458-1461) od Francji, ponownie od Mediolanu (1464-1477 i 1488 - 1499), i ponownie od Francji (1507-1522 i 1527-1528).

Filippo Antonio Pasquale di Paoli - (ur. 6 kwietnia 1725 w Stretcie, zm. 5 lutego 1807 w Londynie) – bohater narodowy Korsyki, przywódca pierwszego i jedynego niepodległego państwa korsykańskiego, przeciwnik Napoleona Bonaparte.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Polityk genueński Andrea Doria uniezależnił (1527-1528) swój kraj od obcych wpływów i ustanowił kadencje doży na dwa lata.

W 1672 Księstwo Sabaudia-Piemont bezskutecznie próbowało zająć Genuę.

W roku 1684 Francuzi bombardowali miasto Genua. Od tego momentu Republika starała się utrzymywać ścisłą neutralność, co trwało, aż do roku 1745.

1700-1750

Gdy trwała wojna o sukcesję austriacką (1741–1748), Republika związała się sojuszem z Hiszpanią w 1745, ponieważ jej przeciwnik, w konflikcie o granice, Królestwo Sardynii (Sabaudia-Piemont) popierał Austrię – wroga Hiszpanii i Francji.

Królestwo Sardynii – państwo historyczne istniejące już od średniowiecza, od 1720 pod rządami dynastii sabaudzkiej, w 1743 połączone z Księstwem Sabaudii-Piemontu.

Liguria to region administracyjny w zachodnich Włoszech, o powierzchni 5416 km², 1,7 miliona mieszkańców i ze stolicą w Genui (727000 mieszkańców). Gęstość zaludnienia 325 osób na km².

We wrześniu 1743 roku w Worms (traktat wormacki) Maria Teresa Habsburg, starajac się zyskac wsparcie Królestwa Sardynii, obiecała Karolowi Emanuelowi III markizat Finale, należący do Genui, na co Genua odpowiedziała podpisujac z Francją, Hiszpanią i Neapolem traktat sojuszniczy w Aranjuez (1745). Hiszpanie zajęli w 1745 Mediolan, lecz musieli się w 1746 roku wycofać, co oznaczało, ze Szla zwycięstwa zaczyna się przechylać na stronę „Austrosardów”. Korsyka wraz z Bastią zostały zdobyte przez brytyjsko-sabaudzka flotę w listopadzie 1745 roku. W 1747 Francuzi przepędzili ich stamtąd i administrowali posiadłościami Genui, jako jej sojusznicy.

Livorno – miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, w prowincji Livorno. Położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkują 148 143 osoby, a gęstość zaludnienia wynosi 1424,5 os./km². Jest to drugie co do wielkości (po Florencji) miasto regionu, port.

Doża Genui - wódz, najwyższy urzędnik w Republice Genui. Urząd doży wprowadzono w roku 1339. Jednak z powodu ciągłych walk pomiędzy rodami oraz wojen z innymi krajami, do roku 1528 tylko pięciu dożów zostało oficjalnie wybranych na urząd (1339 Simone Boccanegra; 1344 Giovanni di Mutra; 1363 Gabrielle Adorno; 1415, 1422 i 1437 Tomaso Campofregoso; 1522 Antoniotto II Adorno). Pozostali władcy Genui w tym czasie zdobywali władzę siłą bądź byli mianowani przez okupantów.

Otwierajac swe porty dla armii burbońckich, Genua wydatnie zwiększąła sznsę na ich zwycięstwo. W konsekwencji armia genuenska (jakosci przecietnej i licząca mniej niż 10.000 żołnierzy) dowodzona osobiscie przez Gian Francesco Brignole Sale II podążyła za francusko-hiszpańską armią Don Filipa na Austriaków i Piemontczyków, jednak niespecjalnie się wyróżniła, doceniono jednak postępowanie samego dowódcy i uczyniono Gian Francesca Brignole zastępcą głównodowodzącego całej armii burbońskiej. Brignole zdobył dla koalicji kilka twierdz w Piemoncie i Parmie-Piacenzie okupowanej przez Austriaków. Głównie swym zasługom wojennym zawdzięczał Brignole wybór na stanowisko doży 4 marca 1746 roku.

Józef Andrzej Gierowski (ur. 19 marca 1922 w Częstochowie, zm. 17 lutego 2006 w Krakowie) – polski historyk, profesor, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, poseł na Sejm PRL IX kadencji.

Teodor I Neuhoff, Theodor Stephan Freiherr von Neuhoff (ur. 25 sierpnia 1694 w Kolonii, zm. 11 grudnia 1756 w Londynie) – niemiecki wojskowy, dyplomata, agent i awanturnik, król Korsyki od kwietnia do listopada 1736.

Posiadłości Genui – Bastia i Korsyka – zostały zdobyte przez brytyjsko-sabaudzka flotę w listopadzie 1745 roku. W 1747 Francuzi przepędzili ich stamtąd i administrowali posiadłościami Genui, jako jej sojusznicy.

Przy poparciu floty brytyjskiej Austriacy zdobyli samą stolicę, miasto Genua, 6 września 1746 roku. 5 grudnia wybuchła jednak rewolta ludowa przeciwko wojskom Marii Teresy okupującymi miasto i szykanującymi jego mieszkańców.

Pokój w Akwizgranie z 1748 roku przywrócił Republice przedwojenne granice.

Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian, Greków oraz Żydów. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzeniu kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak Barok, Rokoko, Manieryzm. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

Pokój w Akwizgranie (1748 r.) – pokój zawarty w 1748 roku i podpisany w Akwizgranie pomiędzy Wielką Brytanią a Francją 28 października 1748 r. Kończył on kilkuletnie zmagania wojenne pomiędzy: Francją, Austrią, Prusami, Wielką Brytanią i Hiszpanią, powszechnie znane jako wojna o sukcesję austriacką.

W roku 1738 majątkiem ponad 6000 lirów genueńskich dysponowało 733 arystokratów (razem mieli 117 milionów) i 882 mieszczan (razem jednak tylko 18 mln.). Najbogatsze rodziny to Spinola i Durazzo.

1750-1797

W roku 1752 wprowadzono reformę monetarną Stary skud (scudi) został zastąpiony lirem (1 Lira = 20 Denari).

W latach siedemdziesiątych założono w Genui deputację Handlu (Deputazione del Commerzio).

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Według danych na koniec 2005 roku gminę zamieszkuje 1 308 735 osób, 7191 os./km². Zajmuje powierzchnię 182 km².

W roku 1777 spłonął barokowy Pałac dożów Genui. Doża Genui Giuseppe Lomellini (1777-1779) musiał salwować się wówczas ucieczką. Po pożarze pałac odbudowano w stylu klasycyzmu. W roku 1786 założono Genueńskie Towarzystwo Rzemiosł i Manufaktur.

W W roku 1785 wybory na urząd doży wygrał Gian Carlo Pallavicino. Był on przywódcą frakcji "liberalnej" w Republice, dążył do reformy sposobów wyłaniania urzędów, nawet do przebudowy systemu politycznego, by bardziej przypominał on monarchię konstytucyjną. Jego kontrkandydatami w 1785 byli "konserwatysta" Giovanni Battista Ayroli, dążący do ugruntowania istniejącego systemu i Marco Antonio Gentile zwolennik bardziej aktywnej polityki zagranicznej, w oparciu o sojusz z Austria i Wielka Brytanią. Obaj byli poprzednikami Pallaviciniego na stanowisku doży.

Korsyka (korsykański: Corsica, franc.: Corse) – wyspa na Morzu Śródziemnym, położona na zachód od Włoch i na południowy wschód od Francji. Cieśnina Świętego Bonifacego oddziela ją od położonej na południu włoskiej Sardynii. Korsyka tworzy odrębny francuski region administracyjny.

Krym (ukr. Крим, ros. Крым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².

Oświecenie nie wywołało wielkiego oddźwięku w Genui, ponieważ postulowane reformy napotkały na opór arystokratyczno-patrycjuszowskiej warstwy rządzącej miastem. Sami członkowie warstw wyższych stali się szybko wolnomyślicielscy, a nawet libertyńscy, lecz reformy nie ruszały z miejsca.

Pałac dożów Genui - Palazzo ducale przy piazza De Ferrari w Genui był oficjalna rezydencją doży genueńskiego przez cały okres trwania Republiki Genui.

Skud (wł. scudo, fr. écu, hiszp. i port. escudo od łac. scutum – tarcza) – dawna złota lub srebrna moneta z Włoch. Jej wartość wynosiła 1/20 lira.

Pod koniec XVIII stulecia ekonomia Republiki osłabła. Genua, choć ogłosiła się wolnym portem, nie mogła sprostać konkurencji ze strony Livorno, podobnie jak Wenecja odczuwała silną konkurencję austriackiego Triestu. Bankierzy jednak nadal użyczali pieniędzy koronowanym głowom. Tylko w latach 1771-1792 bankierzy genueńscy udzieliły pożyczek na zawrotna wówczas sumę 100 milionów liwrów.

Oświecenie, określane często jako wiek rozumu – nurt kulturalny oraz okres w historii Europy przypadający na lata 1688-1789. W rozumieniu szerszym: epoka w dziejach kultury europejskiej między barokiem a romantyzmem.

Andrea Doria (ur. 30 listopada 1466, zm. 25 listopada 1560) – włoski dowódca floty, admirał floty, polityk genueński, wierny stronnik cesarza Karola V, któremu w zamian za opiekę nad Genuą oddał w służbie najsilniejszą flotę w zachodniej części Morza Śródziemnego.

Wyspa Korsyka buntowała się przeciw władzy Genui w latach: 1729-1732, 1733-1743, 1745-1753, 1755-1769. W 1735 roku jej władcą został, na mocy decyzji korsykańskiego Zgromadzenia Narodowego, niemiecki awanturnik Theodor von Neuhoff, rychło jednak obalony. W 1755 dowództwo powstańcami objął utalentowany wódz Pasquale Paoli. Powstania genueńskie pomagali tłumić; Austriacy (1732), a potem Francuzi (1753). W roku 1755 została nawet uchwalona Konstytucja Korsyki, autorstwa Paoliego, - najstarsza nowoczesna konstytucja na świecie. W roku 1768 Republika sprzedała Korsykę Francji.

W mitologii celtyckiej, Lir ("morze") był bogiem morza. Jego rodzicami byli Danu i Beli, a dziećmi (wszystkie ze związku z Penarddun - Manannan mac Lir, Bran, Branwen i Manawydan. Jego tożsamość z Learem/Lirem, ojcem dzieci zamienionych według legendy "Dzieci Lira" - "Clann Lir" ("Children of Lir") w łabędzie przez ciotkę macochę nie jest do końca pewna. Do czwórki tych dzieci należała Fionnuala. (Imię jej matki to: "Aoibh" a jej siostry - czarownicy macochy - to: "Aoife", imiona trzech braci Fionnuali to: Aodh, Fiachra i Conn).

Napoléon Bonaparte (pierwotnie wł. Napoleone Buonaparte), Napoleon I (ur. 15 sierpnia 1769 r. w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821 r., o 17:49, w Longwood na Wyspie Świętej Heleny) – pierwszy konsul Republiki Francuskiej 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz 1815, prezydent (1802-1805) i król Włoch w latach 1805-1814.

Po 1797

W 1797 roku, Republika Genui została zdobyta przez wojska rewolucyjnej Francji Napoleona Bonaparte. Z Republiki Genui został utworzony francuski protektorat pod nazwą Republiki Liguryjskiej, która przetrwała do 1805 roku kiedy to została zaanektowana przez Cesarstwo Francuskie. Pomimo iż w 1814 roku, dzięki porażce Napoleona, restaurowano na krótko istnienie republiki, ostatecznie została ona wcielona do Królestwa Sardynii.

Wenecja (wen. Venezsia/Venexia, wł. Venezia, łac. Venetia) – miasto i gmina na północy Włoch nad Adriatykiem, stolica regionu Wenecja Euganejska. Ludność Wenecji w granicach administracyjnych wynosi około 270 tys. mieszkańców, z czego większość (176 tys.) mieszka na lądzie stałym, a historyczne centrum zamieszkuje niecałe 60 tys., natomiast pozostałe wyspy laguny jest zamieszkane przez 31 tys. mieszkańców (2011). Przez ponad tysiąc lat (726-1797) miasto było stolicą niezależnej Republiki Weneckiej, która była jedną z morskich i handlowych potęg Morza Śródziemnego. Z okresu największego rozkwitu Republiki (XIII-XVI wiek) pochodzą liczne zabytki miasta, których bogactwo i forma decyduje o pierwszorzędnym znaczeniu Wenecji jako ośrodka turystyki nie tylko w skali Włoch, ale też w skali ogólnoświatowej. Zabytki te tworząc unikalny zespół urbanistyczny miasta kanałów i mostów, stanowią o uznaniu Wenecji za jedną z najcenniejszych pozycji na liście światowego dziedzictwa ludzkości.

Andrea Doria

16 wież w Sudaku na Krymie, wzniesionych przez Republikę Genui na przełomie XIV i XV wieku

Flaga Republiki Korsykańskiej (1755-1769)

Giovanni Giacomo Grimaldi, doża w latach: 1756-1758

Pasquale Paoli

Raffaele De Ferrari Rodino (1732-1801), doża w latach: 1787-1789

Michelangelo Cambiaso, doża w latach 1791-1793. Malował Anton von Maron (1792)

Źródła

http://www.zum.de/whkmla/region/italy/genova17201797.html

Józef Andrzej Gierowski, Historia Włoch, Ossolineum, Wrocław 2003 ISBN 83-04-04674-1.