Republika Krety - Polski Serwis Naukowy

Republika Krety (gr. Κρητική Πολιτεία) - państwo istniejące na Krecie w latach 1898-1913.

W latach 1895-1897 toczyło się na Krecie antytureckie powstanie. Wsparcie, jakiego w owym czasie udzielała powstańcom Grecja, spowodowało wypowiedzenie jej w 1897 wojny przez Imperium osmańskie. Starciu usiłowały zapobiec rządy Wielkiej Brytanii, Francji, Włoch i Rosji. Na zwołanej w marcu 1897 postanowiono, iż Kreta będzie odtąd autonomiczną republiką pod protektoratem osmańskim. Władzę nad państwem miał sprawować grecki wysoki komisarz.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Nowe państwo zostało formalnie utworzone 9 grudnia 1898. Wysokim komisarzem został książę grecki Jerzy.

W marcu 1905 doszło do wybuchu powstania zwolenników unii z Grecją, na czele którego stanął Eleutherios Venizelos. Powstańcy szybko przejęli kontrolę nad wyspą i wymusili na zachodnich mocarstwach przeprowadzenie demokratycznych wyborów w sierpniu 1906. W wyborach zwycięstwo odniosło ugrupowanie księcia Jerzego, jednak Brytyjczycy chcąc uspokoić sytuację na Krecie wymusili na nim oddanie władzy. Nowym wysokim komisarzem został Aleksandros Zaimis.

Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą, i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

24 września 1908 Zaimis ogłosił koniec kontroli tureckiej nad Kretą i przyłączenie wyspy do Grecji. Akt ten nie został jednak uznany na arenie międzynarodowej. Dopiero na mocy traktatu londyńskiego 30 maja 1913, kończącego I wojnę bałkańską, wymuszono na Turcji zrzeczenie się Krety. Grecy formalnie przejęli władanie nad wyspą 1 grudnia 1913.

Jerzy książę grecki i duński, hrabia Korfu (gr.: Πρινκιττας Γεωρυιος) z dynastii Oldenburgów-Glücksburgów, (24 czerwca 1869, Korfu - 25 listopada 1957, Saint-Cloud) - syn króla Hellenów Jerzego I i jego małżonki Olgi Konstantinowny Romanowej, mąż sławnej psychoanalityczki Marii Bonaparte, stryj księcia Edynburga, Filipa, polityk grecki.

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.