Retwizan - Polski Serwis Naukowy

Retwizan (ros. Ретвизан) – pancernik Marynarki Imperium Rosyjskiego z początku XX wieku, należący do generacji przeddrednotów, zbudowany w USA. Nazwany na pamiątkę szwedzkiego okrętu liniowego "Rättvisan" (pol. "Sprawiedliwość"), zdobytego przez Rosjan w 1790 r. Pancernik "Retwizan" był piątym i ostatnim okrętem marynarki rosyjskiej noszącym tę nazwę. W momencie wejścia do służby był jednym z najlepszych okrętów tej klasy na świecie, mimo to pozostał jedyną zbudowaną jednostką swojego typu. Odznaczył się w walkach pod Port Artur podczas wojny rosyjsko-japońskiej, będąc jednym z dwóch najsilniejszych okrętów rosyjskiej eskadry obok pancernika "Cesarewicz". Okręt ten był szczególny także z powodu liczby służących na nim Polaków i zajmowanych przez nich stanowisk, z dowódcą okrętu włącznie. Zatopiony w bazie Port Artur w grudniu 1904 przez japońską artylerię, służył następnie po wydobyciu i remoncie pod banderą japońską jako Hizen do początku lat 20., biorąc ograniczony udział w I wojnie światowej.

Nadbudówka – na mniejszych jednostkach pływających (np. na jachtach) jest to niewielkie wyniesienie pokładu jednostki na części jej długości, za to na całej szerokości, czym różni się od pokładówki, która jest wyniesieniem ograniczonym po bokach półpokładami. Zazwyczaj po całej powierzchni nadbudówki można chodzić, podczas gdy pokładówkę się omija. Stąd też nadbudówki są zwykle niewielkiej wysokości i nie sięgają linii wyznaczonej nadburciem lub sztormrelingiem reszty pokładu, podczas gdy pokładówki mogą być nawet normalnymi pomieszczeniami na górnym pokładzie. Czasem powierzchnia nadbudówki może płynnie schodzić do poziomu sąsiadującego z nią półpokładu, lub też może kończyć się wręcz na skraju dziobu lub (rzadziej) rufy.
Daty nowego i starego porządku (daty nowego stylu i starego stylu) – problem z dziedziny rachuby czasu związany z przechodzeniem poszczególnych krajów z kalendarza juliańskiego ("starego porządku") na gregoriański ("nowego porządku"). Ze względu na fakt, że zmiana ta dokonała się w różnych krajach w różnym czasie, daty zapisane na dokumentach wytworzonych np. w XVI-, XVII- a nawet XVIII-wiecznej (z I połowy wieku) Wielkiej Brytanii nie były tożsame z tak samo zapisanymi datami w Hiszpanii, Portugalii, Włoszech, Polsce i we Francji.

Historia

Daty w nawiasach według starego stylu (kalendarza juliańskiego), stosowanego w Rosji do 1918

"Retwizan" przed wodowaniem

Pancernik "Retwizan" został zbudowany w ramach rosyjskiego programu z 1898 roku wzmocnienia floty dla potrzeb Dalekiego Wschodu, w związku z rozbudową floty japońskiej. Głównym elementem programu była budowa 5 pancerników o wyporności po 12 000 ton, z tego część okrętów miała być zamówiona za granicą. Na skutek osobistego przyjazdu właściciela amerykańskiej stoczni William Cramp & Sons w Filadelfii Charlesa Crampa i jego zabiegów u władz rosyjskich, 23 (11) kwietnia 1898 rząd rosyjski zawarł z nim umowę na budowę jednego pancernika oraz krążownika "Wariag". Oferta Crampa została wybrana i umowa podpisana w nadzwyczaj szybkim tempie, z ominięciem konkursowej procedury połączonej z oceną przez Morski Komitet Techniczny (MTK), do której stanęły inne stocznie. (Okoliczności takiego zawarcia umowy z Crampem nie zostały wyjaśnione do tej pory – być może wynikały z animozji między MTK a Głównym Zarządem Budowy Okrętów i Zaopatrzenia (GUKiS), który uzyskał w tej sprawie poparcie zwierzchnika marynarki – wielkiego księcia Aleksego, lub też grały rolę inne względy pozamerytoryczne).

Taran (dziób okrętu) - element konstrukcji dawnych okrętów, służący do topienia okrętów wroga przez taranowanie - uderzanie własnym okrętem w okręt wroga. Taran stosowany był pierwotnie w starożytności na okrętach wiosłowych, m.in. greckich, fenickich, asyryjskich i rzymskich. Miał on formę wydłużonego pod wodą i zaostrzonego dziobu okrętu lub zaostrzonej belki wystającej z dziobu. Taran umieszczony był na linii wodnej lub pod wodą i jego zadaniem było przebicie burty atakowanego okrętu pod wodą, co powodowało jego zatonięcie. W epoce okrętów żaglowych statki nie miały taranu z uwagi na małą przydatność tego sposobu walki na żaglowcach.
Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Ponieważ projekt okrętu nie był jeszcze gotowy w chwili podpisania umowy, w celu nadzoru nad projektowaniem i budową pancernika skierowano 25 czerwca 1898 do USA komisję pod przewodnictwem komandora Michaiła Danilewskiego. Danilewski, forsując wytyczne MTK, popadł w konflikt z Crampem, w rezultacie został na skutek jego zabiegów odwołany i 22 listopada 1898 zastąpił go Polak, komandor Edward Szczęsnowicz. Mimo uznania opracowanego projektu za udany, Rosja nie zamówiła jednak dalszych jednostek tego typu, wybierając w zamian jako standardowy typ pancernika dla Dalekiego Wschodu wariant francuskiego "Cesarewicza" – typ Borodino (ponownie za takim wyborem stały najwyraźniej personalne ambicje instytucji odpowiedzialnych za marynarkę i ich układy na dworze carskim).

Wariag (ros. Варяг) - rosyjski krążownik pancernopokładowy z początku XX wieku, wsławiony podczas wojny rosyjsko-japońskiej, jeden z najsłynniejszych okrętów carskiej floty rosyjskiej. Zatopiony w 1904 pod Czemulpo, służył po podniesieniu jako japoński okręt szkolny Soya, po czym ponownie wrócił pod banderę rosyjską. Nazwę "Wariag" od hist. pol. Wareg, nosiły też inne okręty rosyjskie.
Sasebo (?) - miasto w Japonii, w prefekturze Nagasaki, w północno-zachodniej części wyspy Kiusiu, port nad zatoką Ōmura (Morze Wschodniochińskie). Około 258,3 tys. mieszkańców.

Budowę pancernika rozpoczęto w Filadelfii prawdopodobnie jesienią-zimą 1898 (numer kadłuba 300). Oficjalne położenie stępki miało miejsce dopiero 29 lipca 1899 (17 lipca), kiedy to wykonane było już ok. 1000 ton konstrukcji kadłuba. Wodowanie kadłuba miało miejsce 23 października 1900 (10 października). Mimo szybkiego tempa robót, budowa miała opóźnienia z powodu zmian dokumentacji wymaganych przez stronę rosyjską, konieczności przyspieszenia prac przy krążowniku "Wariag" oraz opóźnienia w dostarczeniu wież artyleryjskich z Rosji (produkcji Zakładu Metalliczeskiego z Petersburga). 21–24 października 1901 miały miejsce próby odbiorcze okrętu, po czym stocznia usuwała do stycznia dostrzeżone usterki. "Retwizan" w końcu został przyjęty i wszedł do służby rosyjskiej 23 marca 1902 (10 marca). Mimo, że budowa opóźniła się w stosunku do planowanego oddania do służby w kwietniu 1901, był to i tak rekordowy czas budowy spośród ówczesnych rosyjskich pancerników (wliczając budowany we Francji "Cesariewicz") i strona rosyjska nie żądała kar umownych, także z przyczyn częściowego udziału w opóźnieniu. Przy tym, jakość prac była bardzo dobra. Budowa, bez uzbrojenia i wież dostarczonych z Rosji, kosztowała 4 358 000 dolarów (8 628 840 rubli) oraz 489 839 dolarów za prace dodatkowe, głównie nie sprecyzowany w kontrakcie pancerz Kruppa (łącznie 4 847 839 dolarów – około 123 miliony współczesnych dolarów).

Pobieda – jeden z ośmiu rosyjskich przeddrednotów, które zostały przechwycone przez Imperialną Marynarkę Japońską w czasie wojny rosyjsko-japońskiej. Został zatopiony, następnie podniesiony z dna i wcielony jako "Suwo" (周防).
Filadelfia (wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/)) (ang. Philadelphia) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.

Okręt otrzymał nazwę po zdobytym 22 czerwca 1790 (starego stylu) przez fregatę "Wenus" w czasie bitwy pod Sveaborgiem szwedzkim 64-działowym okręcie liniowym "Rättvisan" (Sprawiedliwość), służącym następnie we flocie rosyjskiej pod oryginalną nazwą zapisaną fonetycznie jako "Retwizan" (lub "Rietwizan"). Nazwę tę, dla upamiętnienia zwycięstwa nad Szwedami, nosiły następnie w rosyjskiej flocie trzy dalsze okręty liniowe: dwa żaglowe wyposażone w 74 armaty i parowo-żaglowy wyposażony w 84 armaty.

Mielizna – piaszczyste lub żwirowe płytkie miejsce w rzece lub obszarach szelfowych morza. Przyczyną jej powstania jest osadzanie materiału przenoszonego przez wodę przy miejscowym zmniejszeniu szybkości jej płynięcia. W morzach występuje w miejscach dochodzenia wzniesienia szelfu blisko powierzchni morza.
Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Berlinie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)