Hugo Chávez

Rewolucja boliwariańska – określenie masowego ruchu społeczno-politycznego w Wenezueli zapoczątkowanego przez wybór Hugona Cháveza na prezydenta tego kraju w 1998. Ruch ten opiera się na ideologii stanowiącej zestawienie programu politycznego Simóna Bolívara i socjalizmu. Deklarowanym celem rewolucji boliwariańskiej jest gruntowna transformacja gospodarcza i polityczna oraz zastąpienie kapitalizmu systemem określanym jako "socjalizm XXI wieku".

Przebieg

1998-2002

Wybory prezydenckie w Wenezueli w 1998 zakończyły się zwycięstwem Hugona Cháveza, byłego podpułkownika wojsk spadochronowych, organizatora nieudanego zamachu stanu w 1992. Chávez startował w wyborach zapowiadając zmianę nazwy państwa, gruntowną reformę ustrojową oraz działania mające na celu niwelację różnic majątkowych w społeczeństwie, walkę z biedą i analfabetyzmem. Chávez otrzymał w wyborach 56,24% głosów. Jego zwolennicy zaczęli organizować się w zgromadzeniach lokalnych noszących nazwę Kół Boliwariańskich.

W 1999 w powszechnym referendum została zatwierdzona nowa konstytucja Wenezueli.

Od początku swoich rządów Chávez spotykał się z wyraźną opozycją, głównie ze strony zamożniejszych warstw społecznych oraz prywatnych mediów, stanowiących ponad 90% całego rynku medialnego. W kwietniu 2002 opozycja usiłowała przejąć władzę drogą zamachu stanu, powołała rząd tymczasowy z Pedrem Carmoną na czele. Natychmiastowe wystąpienie zwolenników Cháveza doprowadziło jednak do jego upadku. Zwolennicy Cháveza oskarżają CIA o czynne wsparcie zamachu czemu przedstawiciele USA konsekwentnie zaprzeczają.

W styczniu 2008 Chávez oficjalnie amnestionował organizatorów zamachu stanu.

2002-2009

Po klęsce zamachu stanu opozycja zorganizowała strajk generalny na przełomie lat 2002 i 2003, który zmusił władze do czasowego zamknięcia państwowego przedsiębiorstwa PDVSA. W sierpniu 2004, po zebraniu przez opozycję wymaganej przez konstytucję liczby podpisów, miało miejsce referendum w sprawie odwołania prezydenta z urzędu. Chávez uzyskał jednak w nim 59% głosów i pozostał prezydentem. Już po wyborach studio statystyczne Roberta Rigobóna i Ricardo Hausmanna podało, że naczelna komisja wyborcza manipulowała wynikami. Zarzutów tych nie potwierdzili jednak obserwatorzy Organizacji Państw Amerykańskich.

W 2006 Chávez zwyciężył w wyborach prezydenckich, pokonując kandydata wszystkich organizacji opozycyjnych Manuela Rosalesa. Zachowanie procedur demokratycznych w czasie wyborów zostało potwierdzone przez obserwatorów zewnętrznych.

W grudniu 2007 Chávez poddał pod głosowanie w referendum propozycję zmian w konstytucji, nadających prezydentowi prawo do nieograniczonej liczby startów w wyborach na ten urząd, zwiększających kompetencje samorządów lokalnych oraz zachowujących możliwość odwołania prezydenta w połowie kadencji. Zaproponowane poprawki zostały jednak odrzucone, przy bardzo niskiej frekwencji. W lutym 2009 zostało przeprowadzone drugie referendum w tej samej sprawie, tym razem zakończone przyjęciem poprawek.