Richard Dawkins - Polski Serwis Naukowy

Richard Dawkins, właśc. Clinton Richard Dawkins (ur. 26 marca 1941 w Nairobi w Kenii) – brytyjski zoolog, etolog, ewolucjonista i publicysta. Do końca 2008 był profesorem katedry Public Understanding of Science na Uniwersytecie Oksfordzkim.

Jest propagatorem ewolucji biologicznej. W wydanej w 1976 książce Samolubny gen przedstawił koncepcję ewolucji, w której jednostką doboru naturalnego jest gen. Wprowadził tam również pojęcie memu oraz zainicjował powstanie memetyki. W 1982 w książce Fenotyp rozszerzony dowodził, że działanie fenotypu nie ogranicza się do ciała danego organizmu, ale rozciąga się na środowisko, włączając w to także ciała innych istot.

Nice Guys Finish First - film dokumentalny produkcji BBC, w którym Richard Dawkins omawia biologiczne aspekty egoizmu i współpracy koncentrując się na strategii "wet za wet", dylemacie więźnia i teorii gier.
Najwspanialsze widowisko świata. Świadectwa ewolucji (ang. The Greatest Show On Earth: The Evidence For Evolution) – książka autorstwa brytyjskiego biologa, Richarda Dawkinsa, tłumacząca i opisująca zjawisko ewolucji oraz wyjaśniająca błędy logiczne argumentacji negujących ten proces.

Jest antyteistą, działa w "Brights movement", wspiera Great Ape Project – ruch, który wyznaczył sobie wywalczenie niektórych praw dla wszystkich hominidów. Jest też inicjatorem akcji Out Campaign.

Krytykuje religię jako "niebezpieczny nonsens, który uczy wrogości wobec innych ludzi". Po zamachach na World Trade Center i Pentagon wezwał do ostrzejszej krytyki światopoglądów religijnych: "Skończmy wreszcie z tym cholernym szacunkiem!". Krytykuje również kreacjonizm, wiarę w zjawiska nadnaturalne i tzw. medycynę alternatywną.

The Royal Society, Towarzystwo Królewskie w Londynie, dokładniej The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge, angielskie towarzystwo naukowe o ograniczonej liczbie członków (ok. 500 członków krajowych i ok. 50 członków zagranicznych), pełniące funkcję brytyjskiej akademii nauk. Skupia przedstawicieli nauk matematycznych i przyrodniczych. Uważane jest za pierwsze w świecie towarzystwo naukowe. Zawiązane w 1660, zatwierdzone w 1662 przez Karola II, odegrało dużą rolę w rozwoju nauk przyrodniczych od XVII–XIX wieku. Od 1665 Towarzystwo Królewskie wydaje czasopismo naukowe: Philosophical Transactions, od 1832 przeglądowo-sprawozdawcze Proceeding of the Royal Society.
Etologia (z gr. ήθος - obyczaj) - dziedzina zoologii, zajmująca się szeroko pojętymi badaniami zachowań zwierząt, zarówno dziedziczonych jak i nabytych, ich aspektem przystosowawczym, rozwojem osobniczym, orientacją przestrzenną, zachowaniami społecznymi.

Dawkins jest doktorem honoris causa uniwersytetów: Westminster, Durham, Hull i Walencji oraz laureatem l Nagrody Literackiej "Los Angeles Times" (1987) oraz Srebrnego Medalu Londyńskiego Towarzystwa Zoologicznego (1989). Czasopismo "Prospect" umieściło Dawkinsa na trzecim miejscu na liście najwybitniejszych współczesnych intelektualistów znanych szerokiej publiczności (wyprzedzili go Noam Chomsky i Umberto Eco).

Klęska głodu (także: głód) - rozpowszechniony na pewnym obszarze niedobór żywności, powodujący niedożywienie lub śmierć głodową dużej liczby ludności.
Free Inquiry to amerykański opiniotwórczy dwumiesięcznik wydawany przez Council for Secular Humanism (Radę na rzecz Sekularystycznego Humanizmu). Jego redaktorem jest Paul Kurtz, emerytowany profesor filozofii na Uniwersytecie Stanu Nowy Jork. Zawartość Free Inquiry stanowią artykuły na temat wolnomyślicielstwa, ateizmu oraz teistycznego sceptycyzmu. Pismo opowiada się za rozdziałem państwa od kościołów, promuje naukowe podejście w odniesieniu do religii, wolność światopoglądu oraz racjonalizm.

Biografia

Pochodzenie

Rodzice Dawkinsa pochodzili z bogatych rodzin wyższej klasy średniej. Nazwisko Dawkins jest wymienione w spisie szlachty: Burke's Landed Gentry jako "Dawkins z Over Norton". Jego ojciec Clinton John Dawkins był weteranem zmobilizowanym ze służby kolonialnej w Nyasaland (obecnie Malawi). Miał tytuł Earla Lincolnu. Jego matką była Jean Mary Vyvyan Dawkins, z domu Ladner. Oboje interesowali się naukami ścisłymi i na pytania młodego Richarda odpowiadali używając pojęć naukowych.

BBC Radio 2 – najpopularniejsza stacja radiowa w Wielkiej Brytanii, należąca do nadawcy publicznego - BBC. Powstała w 1967, w wyniku podziału dotychczasowej stacji BBC Light Programme. Radio 2 jest najsłabiej sformatowaną spośród rozgłośni BBC - w zasadzie jej podstawową grupę odbiorców mają stanowić ludzie w średnim wieku słuchający głównie popu, ale w ramówce jest obecnych także szereg innych gatunków, jak jazz, muzyka klasyczna i sakralna.
Teoria spiskowa – hipoteza postulująca, że grupa ludzi działa świadomie i w utajnieniu dokonuje aktów dążących do uzyskania korzyści własnych lub/oraz na szkodę innych grup. Częstymi przykładami mogą być: dominacja ekonomiczna, polityczna czy też militarna. W dyskusji pojęcie teorii spiskowej jest używane jako figura retoryczna mająca na celu dyskredytowanie opinii nie przystających do naszego światopoglądu.

Dzieciństwo

Dawkins opisuje swoje dzieciństwo jako "normalne anglikańskie wychowanie", ale, jak mówi, w istnienie Boga przestał wierzyć w wieku około dziewięciu lat. Później nawrócił się przekonany argumentem z projektu, uznającym istnienie boga lub stworzyciela, jako wynikającego z widocznego w przyrodzie porządku, celu, przeznaczenia lub projektu. Nauki Kościoła anglikańskiego uważał jednak za absurdalne i mające więcej wspólnego z narzucaniem moralności niż z Bogiem. Kiedy lepiej zrozumiał ewolucję w wieku 16 lat, ponownie został ateistą, przekonany, że teoria ewolucji jest w stanie wytłumaczyć złożoność życia w całkowicie materialistycznych kategoriach, tak więc domniemany projektant nie był już potrzebny.

Zoologia (od gr. zoon = zwierzę, i logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka o zwierzętach, czyli wszystkich żywych organizmach zdolnych do przemieszczania i odżywiania się (z wyjątkiem mikroorganizmów), a także ich zachowaniach i budowie.
8331 Dawkins (1982 KK1) - planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3,43 lat w średniej odległości 2,27 j.a. Została odkryta 27 maja 1982 roku, w Palomar Observatory przez Carolyn Shoemaker i Schelte Busa. Nazwa planetoidy została nadana na cześć profesora Uniwersytetu Oksfordzkiego Richarda Dawkinsa (ur. 1941).

Edukacja i kariera akademicka

Dawkinsowie przenieśli się do Anglii kiedy Richard miał osiem lat. Wstąpił wtedy do Oundle School, do której uczęszczał w latach 1954–59. Później studiował zoologię w Balliol College na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jego promotorem był noblista, etolog Nikolaas Tinbergen. Studia ukończył w 1962. W 1966 otrzymał tytuły Master of Arts i Doctor of Philosophy (Ph.D.). W latach 1965–67 był asystentem Tinbergena. W 1989 został uhonorowany tytułem Doctor of Science w Oxfordzie.

Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o małych rozmiarach - od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające gwiazdę centralną (w Układzie Słonecznym - Słońce), posiadające stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku asteroid mniejszych i mało masywnych – o nieregularnym kształcie, często noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.
Homeopatia (z gr. όμοιος, homoios – podobny i πάθος, pathos – cierpienie) – dziedzina medycyny niekonwencjonalnej, w której stosuje się wykonane w specyficzny sposób bardzo rozcieńczone roztwory wodno-alkoholowe substancji, które u osób zdrowych wywołują podobne objawy psychosomatyczne do objawów chorobowych pacjenta. W typowych preperatach homeopatycznych sukcesywne rozcieńczanie doprowadza do stanu, w którym prawdopodobieństwo zachowania choćby jednej cząsteczki substancji aktywnej w dawce preparatu jest znikome.

W latach 1967–69 był profesorem zoologii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. W 1970 został mianowany wykładowcą, a w 1990 docentem zoologii na Uniwersytecie Oksfordzkim. W 1995 otrzymał profesurę na katedrze Public Understanding of Science, ufundowanej przez Charlesa Simonyi w celu popularyzacji nauki. We wrześniu 2008 osiągnął uniwersytecki wiek emerytalny i musiał opuścić katedrę, jego miejsce zajął Marcus du Sautoy. Pozostaje jednak członkiem New College w Oksfordzie i prowadzi wykłady.

Nikolaas "Niko" Tinbergen (ur. 15 kwietnia 1907 w Hadze, Holandia, zm. 21 grudnia 1988 w Oksfordzie, Anglia, Wielka Brytania) - holenderski etolog i ornitolog. Laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii lub medycyny (wraz z Karlem von Frischem i Konradem Lorenzem) w 1973 roku za odkrycia dotyczące etologii społeczeństw zwierzęcych.
The OUT Campaign – kampania społeczna rozpoczęta przez Richarda Dawkinsa w celu stworzenia pozytywnego wizerunku ateizmu. Ateiści mogą się identyfikować symbolem ruchu: szkarłatną literą "A". Uczestników zachęca się do ujawnienia się publicznie jako ateistów. Jest to swego rodzaju ateistyczny coming out.

Dawkins wygłosił szereg przemówień inauguracyjnych i innych wykładów. Napisał wiele publikacji, brał także udział w tworzeniu Encarta Encyclopedia i Encyclopedia of Evolution. Jest redaktorem i ma stały dział w wydawanym przez Council for Secular Humanism dwumiesięczniku Free Inquiry, jest też członkiem Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal (obecnie Committee for Skeptical Inquiry).

The Brights movement to ruch społeczny, którego celem jest promocja naturalistycznego punktu widzenia. Został założony w 2003 przez Paula Geiserta i Mynga Futrella. Wyraz "bright" (jasny, bystry) został wybrany przez Deiserta jako ogólne pojęcie, a Futrell zdefiniowal je jako "osoba, której punkt widzenia jest naturalistyczny (wolny od ponadnaturalnych i mistycznych elementów)"
Prószyński i S-ka to polskie wydawnictwo prasowe i książkowe, działające w latach 1990-2008, oraz nazwa handlowa, pod którą od początku 2009 ukazują się książki wydawane przez wydawnictwo Prószyński Media.

Otrzymał doktoraty honoris causa od University of Westminster, University of Durham, University of Hull, Open University i Vrije Universiteit w Brukseli, University of St Andrews, Australian National University. Jest członkiem (ang. fellow) towarzystwa naukowego w New College w Oxfordzie od 1970, Royal Society of Literature od 1997 i Royal Society od 2001.

The University of Oxford (nieformalnie: Oxford University, lub po prostu Oxford, tradycyjne spolszczenie: Uniwersytet Oksfordzki lub po prostu Oksford) – najstarszy uniwersytet w krajach języka angielskiego, znajdujący się w Oksfordzie w środkowej Anglii.
Kreacjonizm – pogląd, że człowiek, życie, Ziemia i Wszechświat zostały stworzone w swojej pierwotnej formie przez Boga lub bóstwa. Był to dominujący pogląd do czasu sformułowania teorii ewolucji. Współcześnie kreacjonizm łączy w sobie elementy filozoficzne i religijne. Nie jest uznawany za teorię naukową i nie funkcjonuje w ramach nauk przyrodniczych, jakkolwiek na gruncie filozofii sformułowano kilka prób połączenia ewolucji i kreacji (kreacjonizm ewolucyjny).

Nagrody i wyróżnienia

Frankfurt nad Menem, 12 października 2007. Dawkins (po prawej) otrzymuje z rąk Karlheinza Deschnera Deschner Prize.

W 1987 otrzymał nagrody Royal Society of Literature i Los Angeles Times Literary Prize za książkę Ślepy zegarmistrz, za film o tym samym tytule wyprodukowany dla BBC Horizon Programme dostał Sci. Tech Prize for Best Television Documentary Science Programme of the Year.

Rzeka genów - książka popularnonaukowa brytyjskiego biologa Richarda Dawkinsa, opublikowana w 1995 roku. Tematem książki jest darwinowska koncepcja ewolucji. Jest to streszczenie zagadnień zawartych w trzech poprzednich dziełach tego samego autora (Samolubny gen, Fenotyp rozszerzony i Ślepy zegarmistrz). Rzeka genów jest najkrótszą książką Dawkinsa, została wydana w serii Science Masters i zawiera ilustracje autorstwa żony autora - Lalli Ward. Tytuł książki został zaczerpnięty z Biblii (Księga Rodzaju, 2:10):
Medycyna niekonwencjonalna – metody (np. bioenergoterapia), jak i takie, których pewne elementy zaadaptowano do medycyny głównego nurtu (np. akwaterapia i fitoterapia)[potrzebne źródło]. Część metod leczenia zaliczanych do medycyny niekonwencjonalnej ma swoje źródło w wielowiekowej tradycji (np. akupunktura), a inne powstały stosunkowo niedawno (np. homeopatia i bioenergoterapia).

Inne nagrody to: Srebrny Medal Zoological Society of London (1989), Michael Faraday Award (1990), Nakayama Prize (1994), Humanist of the Year Award (1996), piąta International Cosmos Prize (1997), Kistler Prize (2001), Medal of the Presidency of the Italian Republic (2001), Bicentennial Kelvin Medal of The Royal Philosophical Society of Glasgow (2002), Nagroda Szekspirowska od Alfred Toepfer Foundation z Hamburga w uznaniu za "rzeczowe i przystępne prezentowanie wiedzy naukowej" (2005), Lewis Thomas Prize for Writing about Science (2006), Galaxy British Book Awards Author of the Year Award (2007), Deschner Prize, nazwanej na cześć Karlheinza Deschnera oraz Nierenberg Prize for Science and the Public Interest (2009).

Break the Science Barrier - telewizyjny film dokumentalny napisany i zrealizowany przez Richarda Dawkinsa. Zadaniem filmu jest udowodnienie, że praca naukowca jest nie tylko pożyteczna, ale intelektualnie stymulująca i ekscytująca. Autor przeprowadza wywiady z wieloma znanymi postaciami ze świata nauki i nie tylko. Film zawiera wiele wątków obecnych w wydanej dwa lata później książce Rozplatanie tęczy.
Antykoncepcja (anti conceptio - przeciw poczęciu) - wszelkie działania zapobiegające zapłodnieniu. Obecnie tą nazwą często niepoprawnie określa się także środki przeciwdziałające trwałemu zagnieżdżeniu się zarodka wewnątrz macicy, czyli faktycznie środki wczesnoporonne, które powodują jego obumarcie.

W 2004 był na pierwszym miejscu listy 100 największych intelektualistów Brytanii magazynu Prospect, uzyskując dwukrotnie więcej głosów niż następna na liście Germaine Greer. W 2007 został wymieniony przez magazyn Time jako jeden ze 100 najbardziej wpływowych ludzi świata.

Zasiadał też w różnego rodzaju komisjach przyznających nagrody, m.in. Royal Society's Faraday Award i British Academy Television Awards.

Dobór naturalny (selekcja naturalna) – jeden z mechanizmów ewolucji biologicznej, prowadzący do ukierunkowanych zmian w populacji zwiększających ich przeciętne przystosowanie, czyli adaptację do warunków środowiskowych, poza okresem wymierania.
Alister E. McGrath (ur. 23 stycznia 1953) – angielski teolog protestancki, profesor Uniwerstetu Oksfordzkiego, autor książki Bóg nie jest urojeniem. Złudzenie Dawkinsa.

Od 2003 Atheist Alliance International w czasie corocznych konferencji w uznaniu za wyróżniający się wkład w popularyzację ateizmu przydziela tak zwaną Nagrodę Richarda Dawkinsa.

W 2004 Balliol College powołało Nagrodę Dawkinsa przydzielaną za "wybitne badania w dziedzinie ekologii i zachowywania się zwierząt, których dobrobyt i przetrwanie mogą być zagrożone w wyniku działań człowieka".

Imieniem Dawkinsa została nazwana planetoida 8331 Dawkins.

Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy z Etiopią, Somalią, Sudanem, Tanzanią i Ugandą. Stolicą Kenii jest Nairobi.
Susan Blackmore, właściwie Susan Jane Blackmore (ur. 29 lipca 1951 w Londynie), brytyjska psycholog i memetyk, pracownik University of the West of England.

Życie osobiste

W 1967 ożenił się z Marian Stamp. Rozwiódł się w 1984 i w tym samym roku ożenił się z Eve Barham, z którą ma córkę Juliet Emmę Dawkins. Po kolejnym rozwodzie, w 1992 ożenił się z aktorką Lallą Ward. Poznał ją dzięki wspólnemu przyjacielowi Douglasowi Adamsowi, pracującemu wtedy z Ward nad serialem SF produkcji BBC Doctor Who. W 2008 Dawkins gościnnie zagrał w 4. serii nowej wersji serialu, w odcinku The Stolen Earth. Ward zilustrowała ponad połowę książek Dawkinsa i wzięła udział w narracji wersji audio dwóch jego książek. W 1999 druga była żona Dawkinsa (Eve Barham) zmarła na raka.

Przeludnienie – sytuacja w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska. W przypadku innych organizmów mówi się o przegęszczeniu.
Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)