Richard von Weizsäcker - Polski Serwis Naukowy

Richard von Weizsäcker (pełne nazwisko Richard Karl Freiherr von Weizsäcker, ur. 15 kwietnia 1920 w Stuttgarcie) – niemiecki polityk (CDU). Od 1981 do 1984 był rządzącym burmistrzem Berlina Zachodniego, a od 1 lipca 1984 do 30 czerwca 1994 szóstym prezydentem Republiki Federalnej Niemiec.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Uniwersytet Gdański (w skrócie UG) – uczelnia wyższa z siedzibą rektora w Gdańsku, powstała 20 marca 1970, na mocy decyzji Rady Ministrów, z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie (założonej w 1945 jako Wyższa Szkoła Handlu Morskiego) i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (założonej w 1946).

Rodzina

Von Weizsäcker urodził się jako czwarte dziecko Ernsta von Weizsäckera i Marianny von Weizsäcker, z domu von Graevnitz, w jednym ze skrzydeł zamku w Stuttgarcie. Ma dwóch braci i siostrę: Carla Friedricha von Weizsäckera (filozof i fizyk), Heinricha von Weizsäckera (oficer, poległ) i Adelheidę von Weizsäcker. Z uwagi na służbę dyplomatyczną ojca, rodzina mieszkała od 1920 do 1924 w Bazylei (Szwajcaria), następnie od 1924 do 1926 w Kopenhadze (Dania), a potem w Berlinie.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Helmut Heinrich Waldemar Schmidt (ur. 23 grudnia 1918 w Hamburgu) – niemiecki polityk należący do Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD), kanclerz Niemiec w latach 1974-1982, krótko także minister spraw zagranicznych.

Od 1953 Weizsäcker jest w związku małżeńskim z Marianną von Kretschmann. Matka Marianny - Asta von Kretschmann, z domu Mohr - była adoptowaną córką Fritza von Waldthausena. Z tego małżeństwa pochodzi czwórka dzieci.

Marianne von Weizsäcker jest spokrewniona z socjaldemokratyczną działaczką na rzecz praw kobiet Lily Braun, z domu von Kretschmann.

Richard von Weizsäcker, 2006

Z prezydentem USA Ronaldem Reaganem i kanclerzem RFN Helmutem Schmidtem

Nauka oraz służba wojskowa

W 1937 zdał maturę w Gimnazjum Bismarcka w Berlinie (dzielnica Wilmersdorf). Tego samego roku pojechał do Oksfordu (Wielka Brytania) i Grenoble (Francja), aby uczęszczać tam na wykłady o filozofii i historii.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Gabinet cieni – "rząd oczekujący", skład rządu formułowany przez partie opozycyjne, gotowy przejąć władzę w razie zwycięstwa wyborczego danej partii. Polega na tym, że każdy członek rządu ma odpowiadający mu "cień" w opozycji.

Jesienią 1938 został powołany do służby pracowniczej Rzeszy i jeszcze tego samego roku rozpoczął służbę wojskową w kompanii 9. Poczdamskiego Pułku Piechoty. Jego brat Heinrich von Weizsäcker służył w tym samym pułku w stopniu podporucznika. 2 września 1939 przekroczył w ramach kampanii polskiej granicę. Jego brat Heinrich poległ w Borach Tucholskich, niecałe sto metrów od niego (Richarda) na nasypie kolejowym w Klonowie (ok. 40 km na północ od Bydgoszczy).

Bundestag (pełna nazwa Deutscher Bundestag) – druga obok Bundesratu (Rady Federalnej) izba parlamentu Niemiec. Pierwsza kadencja Bundestagu rozpoczęła się 7 września 1949 roku. Od 1999 siedzibą jest budynek Reichstagu (Reichstagsgebäude) w Berlinie. Ustawowa liczba posłów wynosi obecnie 598 osób (od 2002 roku), ale liczba ta może się zwiększać o tzw. mandaty nadliczbowe (dodatkowe, nadwyżkowe), o czym niżej. Liczba posłów obecnej, XVII kadencji wynosi 622. Skład Bundestagu jest ustalany według ordynacji mieszanej co cztery lata na podstawie powszechnych, równych, bezpośrednich, wolnych wyborów, w głosowaniu tajnym (nazywanych w języku niemieckim Bundestagswahl).

Baron Ernst von Weizsäcker (25 maja 1882 - 4 sierpnia 1951) był niemieckim dyplomatą; Uznany za zbrodniarza wojennego. Weizsäcker był ojcem polityka Richarda von Weizsäckera, prezydenta RFNu w latach 1984-94 oraz Carla Friedricha von Weizsäckera, znanego fizyka i filozofa.

Po kampanii polskiej przerzucono Weizsäckera na granicę z Luksemburgiem. W trakcie działań na froncie zachodnim brał udział w przeszkoleniu w szkole oficerskiej. Podczas operacji Barbarossa walczył na terenach Związku Radzieckiego aż do bitwy o Moskwę. Tam jego jednostka została prawie całkowicie obrócona w proch. Na wiosnę 1942 przeniesiono go do Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych jako ordynansa oficerskiego. Po awansie do stopnia porucznika pozostał aż do krótkiego momentu przed końcem wojny adiutantem pułkowym na froncie wschodnim, ostatnio w stopniu kapitana rezerwy. W marcu 1945 w Prusach Wschodnich został ranny, po czym przez Bałtyk przetransportowano go do ojczyzny, do ciotki mieszkającej w Lindau nad Jeziorem Bodeńskim.

Tokio ?/i (jap. 東京都, Tōkyō-to?) – stolica Japonii położona nad Oceanem Spokojnym (Zatoka Tokijska) na Honsiu – największej z Wysp Japońskich. Główny ośrodek największego zespołu miejskiego świata (metropolis Greater Tokyo Area), który, wraz z Jokohamą, Kawasaki, Saitamą i innymi miastami nad zatoką, skupia 32-43 mln mieszkańców.

Grenoble (oksyt. Grenòble, Granòble; średniowieczny oksyt. Grasanòbol; franko-prow. Grenoblo) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Isère.

Ernst von Weizsäcker wraz ze swoim synem Richardem w Norymberdze

W 1945 ponownie podjął studia historii oraz prawa w Getyndze, które ukończył w 1950 prawniczym egzaminem państwowym pierwszego stopnia, a w 1953 drugiego stopnia. W lipcu 1955 uzyskał tytuł doktora prawa (Dr. jur.). Po studiach, od 1947 do początku 1949, pracował jako asystent adwokata Hellmuta Beckera, który był obrońcą jego ojca podczas Procesów Norymberskich. W trakcie tzw. procesu Wilhelmstrassen, Weizsäcker był obrońcą posiłkowym swojego ojca Ernsta von Weizsäckera, skazanego na kilkuletnią karę więzienia. W 1950 do 1953 pracował jako pomocnik naukowy w Mannesmann AG w Gelsenkirchen. W 1953 przeniósł się do wydziału prawnego Mannesmann AG do Düsseldorf. W lipcu 1955 został zastępcą, a w 1957 kierownikiem wydziału gospodarczo-politycznego. Pod koniec 1958 odszedł z Mannesmanna i do 1962 był wspólnikiem Domu Bankowego Waldthausen. Potem był od 1962 do 1966 zarządzającym wspólnikiem przedsiębiorstwa chemiczno-farmaceutycznego Boehringer w Ingelheim am Rhein. W tym czasie Boehringer produkował "Agent Orange", środek defoliacyjny stosowany przez USA we Wietnamie.

Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna, niem. Christlich Demokratische Union Deutschlands (CDU) – niemiecka partia polityczna, założona po II wojnie światowej. Partia określa się mianem centroprawicowej, nawiązuje do konserwatyzmu i chrześcijaństwa. CDU nie istnieje w Bawarii, ponieważ w tym kraju związkowym działa partia o podobnym charakterze, CSU. Na szczeblu ogólnokrajowym partie te współdziałają, występując jako CDU/CSU; pomimo tego każde z ugrupowań zachowuje swoją własną strukturę. Tworzą wspólną frakcję w niemieckim parlamencie i nie prowadzą przeciwko sobie żadnych działań. Połączenie CDU i CSU nazywane jest powszechnie Unią.

Rainer Candidus Barzel (ur. 20 czerwca 1924 w Braniewie, zm. 26 sierpnia 2006 w Monachium) – niemiecki polityk Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej. Sprawował funkcję przewodniczącego CDU od 1971 do 1973 i był kandydatem partii na stanowisko kanclerza w wyborach w 1972, jednak przegrał z Willy Brandtem z SPD.

Partia

Od 1954 Weizsäcker jest członkiem CDU, a od 1966 aż do wyboru w 1984 na prezydenta Republiki Federalnej był członkiem zarządu federalnego CDU.

W 1968 został przez Helmuta Kohla pierwszy raz zaproponowany na urząd prezydenta, przegrał jednak (20 do 65 głosów) w głosowaniu komisji wyborczej CDU z ówczesnym ministrem obrony dr. Gerhardem Schröderem (przypadkowa zbierzność nazwisk z późniejszym kanclerzem Niemiec w latach 1998-2005).

Berlin Zachodni (niem. West-Berlin, Berlin-West, Westberlin) – zachodnia część Berlina w latach 1949-1990, na którą składały się sektory okupowane przez aliantów zachodnich, od północy: francuski, brytyjski i amerykański – łącznie stanowiły one enklawę na terytorium NRD zarządzaną przez aliantów zachodnich.

Gerhard Schröder (ur. 11 września 1910 w Saarbrücken, zm. 31 grudnia 1989 w Kampen) – zachodnioniemiecki polityk, członek Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej.

W 1971 Rainer Barzel zaproponował go na przewodniczącego komisji regulaminowej CDU. Podczas 22. Kongresu CDU w listopadzie 1973 w Hamburgu Weizsäcker przedstawił wyniki dwóch lat pracy w komisji, czym wywołał żywiołową dyskusję. Dopiero w 1978 został przyjęty nowy zasadniczy program CDU, którego przygotowaniem kierowali Weizsäcker oraz Heiner Geißler.

Kościół Ewangelicki w Niemczech (niem. Evangelische Kirche in Deutschland, EKD) - unia 22 samodzielnych ewangelickich kościołów lokalnych (Landeskirche). Obszary ich działania są historyczne i nie pokrywają się z granicami współczesnych krajów związkowych. Kościół należy do Konferencji Kościołów Europejskich.

Uniwersytet Harvarda (Harvard University) powstał w 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.

Od 1981 do 1983 był oprócz tego przewodniczącym CDU w Berlinie.

Wraz z wyborem na prezydenta zawiesił członkostwo w CDU, nie reaktywując go również po zakończeniu kadencji.

Deputowany

W 1969 Weizsäcker kandydował do Niemieckiego Bundestagu z okręgu Wormacja. Dostał się do niego z pozycji 2. listy krajowej CDU w Nadrenii-Palatynacie i był deputowanym aż do 1981.

17 maja 1973 przegrał w głosowaniu o przewodniczenie frakcji parlamentarnej CDU/CSU z Karlem Carstensem. Został więc zastępcą przewodniczącego. Od 1979 do 1981 był wiceprzewodniczącym Niemieckiego Bundestagu.

Order Białego Lwa (cz.: Řád bilého lva) – najwyższe odznaczenie Republiki Czeskiej, kontynuujące tradycję orderu czechosłowackiego o takiej samej nazwie, utworzonego w roku 1922 jako odznaczenie dla zasłużonych cudzoziemców. Order ten nadawany jest przez prezydenta Czech (obecnie i własnym obywatelom i cudzoziemcom) za znamienite zasługi dla Republiki Czeskiej.

Getynga (niem. Göttingen, dolnoniem. Chöttingen) – akademickie miasto powiatowe w Niemczech, nad rzeką Leine, na południowym krańcu kraju związkowego Dolna Saksonia, siedziba powiatu Getynga. W roku 2008 miasto liczyło 124 455 mieszkańców. Jeden z głównych ośrodków naukowych kraju (ponad 30 tys. studentów). Liczące się centrum turystyczne oraz kulturalne[potrzebne źródło].

Funkcje publiczne

W wyborach na urząd prezydenta RFN w 1974 był kandydatem CDU i CSU. Zgodził się na swoją kandydaturę, ze świadomością, że ze względu na układ większościowy (SPD i FDP) w Zgromadzeniu Federalnym nie miał szansy na wygraną. Wybrany został dotychczasowy minister spraw zagranicznych Walter Scheel (FDP), który wystartował jako kandydat koalicji socjalno-liberalnej.

Karl Carstens (ur. 14 grudnia 1914 w Bremie, zm. 30 maja 1992 w Meckenheim) – profesor prawa i politologii, polityk CDU, prezydent Niemiec w latach 1979-1984.

Uniwersytet Waseda (?, w skrócie Sōdai (早大) od sino-japońskiego odczytania skrótu nazwy) – prywatny uniwersytet z siedzibą w Tokio, jedna z najbardziej uznanych instytucji edukacyjnych w Japonii.

Weizsäcker należał w 1976 do gabinetu cieni, powołanego przez Helmuta Kohla na okres wyborów do Bundestagu.

W 1979 był czołowym kandydatem CDU w wyborach do 8. Izby Deputowanych Berlina. Wprawdzie CDU z 44,4% głosów było najsilniejsze, rządzącym burmistrzem pozostał jednak dotychczas sprawujący ten urząd Dietrich Stobbe. Koalicja SPD i FDP przetrwała. W 1981 doszło do wcześniejszych wyborów do Izby Reprezentantów. W tych wyborach CDU z 48,0% zostało ponownie najsilniejszym ugrupowaniem i uzyskało swój najlepszy wynik na poziomie krajowym w Berlinie. Skutkiem tego Weizsäcker został następcą Hansa-Jochena Voglana na stanowisku urzędującego burmistrza Berlina, który sprawował urząd ten tylko pół roku. Na początku stał na czele mniejszościowego senatu (berlińskiego odpowiednika rządu krajowego), ale po rozpadzie we wrześniu 1982 socjal-liberalnej koalicji w Bonn zawiązał, w marcu 1983, koalicję z FDP.

Nigeria, Federalna Republika Nigerii (Federal Republic of Nigeria) – państwo w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską, najludniejsze na kontynencie afrykańskim. Nazwa państwa pochodzi od rzeki Niger, a pierwszy raz pojawiła sie w artykule gazety The Times z 1897 roku. Sąsiaduje z Beninem, Nigrem, Czadem i Kamerunem.

Zgromadzenie Federalne w Niemczech (niem. Bundesversammlung) – organ konstytucyjny składający się z członków Bundestagu i w równej liczbie z członków wybranych przez przedstawicielstwa krajów związkowych na zasadach wyborów proporcjonalnych, obradujących wspólnie w celu wyboru prezydenta Republiki Federalnej Niemiec (niem. Bundespräsident). Zgromadzenie zwoływane jest co pięć lat lub w ciągu 30 dni od rezygnacji prezydenta, jego śmierci lub usunięcia z urzędu.

W listopadzie 1983 został po raz drugi kandydatem CDU/CSU na urząd prezydenta RFN. W wyborach 23 maja 1984 Zgromadzenie Federalne wybrało go szóstym prezydentem Republiki Federalnej Niemiec. 1 lipca został, jako następca Karla Carstensa, zaprzysiężony na urząd.

Działalność społeczna

Od 1964 do 1970 i 1979 do 1981 sprawował funkcję przewodniczącego Zgromadzeń Niemieckiego Kościoła Ewangelickiego (Deutscher Evangelischer Kirchentag, odbywających się co 2 lata), od 1967 do 1984 był oprócz tego członkiem Synodu oraz rady Kościoła Ewangelickiego w Niemczech.

Wietnam (oficjalnie: Socjalistyczna Republika Wietnamu, wiet.: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) − państwo w Azji Południowo-Wschodniej. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Z liczbą ludności ponad 86 mln, jest 13. co do wielkości populacji państwem świata.

Helmut Josef Michael Kohl (ur. 3 kwietnia 1930 w Ludwigshafen nad Renem) – niemiecki polityk (CDU), 1969-1976 premier rządu Nadrenii-Palatynatu, 1982-1998 kanclerz Republiki Federalnej Niemiec. Kształtował proces zjednoczenia Niemiec i znacząco wpłynął na proces jednoczenia się Europy. Kontrowersje budzi z powodu złamania Ustawy o partiach w związku z aferą łapówkarską w CDU.

Od 1994 jest przewodniczącym Koła Dyskusyjnego "Bergedorfer" Fundacji Körbera oraz Fundacji Theodora Heussa. Od 2002 przynależy do kuratorium Centrum im. Hanny Arendt (Uniwersytet Oldenburg), a nadto jest patronem inicjatywy Perspektywa Niemcy jak i Akcji Niemcy Pomagają (ADH) oraz Związku Organizacji Charytatywnych.

Walter Scheel (ur. 8 lipca 1919 w Solingen), niemiecki polityk (FDP). Od 1961 do 1966 był ministrem współpracy gospodarczej, od 1969 do 1974 ministrem spraw zagranicznych i zastępcą kanclerza, a od 1974 do 1979 prezydentem Republiki Federalnej Niemiec.

Atak Niemiec na ZSRR (kryptonim Plan Barbarossa niem. Unternehmen Barbarossa) – agresja , ale z powodu obalenia proniemieckiego rządu ksiecia Pawła . Przełożono więc atak na 22 czerwca 1941 r. Plan ataku był przygotowany i podpisany przez Adolfa Hitlera już 18 grudnia 1940 (dyrektywa nr 21). Była to największa i najważniejsza operacja niemiecka w czasie wojny, której porażka zdecydowała ostatecznie o niemieckiej przegranej w całej wojnie. Bitwy na froncie wschodnim, gdzie realizowano plan Barbarossa, okazały się być jednymi z najbrutalniejszych i najbardziej wyniszczających potyczek dla obu stron. Nazwa „Barbarossa” wywodzi się od przydomku cesarza rzymsko-niemieckiego Fryderyka I Barbarossy.

Weizsäcker jest członkiem jury Fundacji Marion Dönhoff oraz członkiem Club of Rome.

Jest również patronem Zawodowego Kolegium im. Richarda von Weizsäckera w Lüdingshausen oraz Dülmen.

Weizsäcker jako krytyk modelu systemu partyjnego

W gazecie Die Zeit w 1992 ostro krytykował niemieckie partie polityczne za to, że ich wpływ na społeczeństwo się znacząco zwiększył. Stały się szóstym organem konstytucyjnym, ale w porównaniu do innych (organów) nie podlegają żadnej kontroli. Ponadto twierdził, że głównym celem partii jest wygranie kolejnych wyborów, a nie długofalowe rozwiązywanie problemów kraju. W swoich programach wykorzystują bieżące sympatie polityczne społeczeństwa, tak aby zdobyć jak największą ilość głosów w następnych wyborach do Bundestagu.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (niem. Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland), potocznie zwany Związkowy Krzyż Zasługi (Bundesverdienstkreuz) – niemieckie odznaczenie państwowe za zasługi cywilne, jedyny order Republiki Federalnej Niemiec nadawany przez władze federalne.

Odznaczenia

1975 Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN

1983 Senator Towarzystwa im. Maxa Plancka; Nagroda Theodora Heussa

1984 Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi RFN – ex officio (po wyborze na urząd Prezydenta RFN)

1986 Nagroda Retoryki

1987 Złota Kamera; Nagroda Romano Guardiniego; Nagroda Pokojowa Atatuerka; Niemiecka Odznaka Sportowa w złocie

1988 Pierścień Niemieckiego Rzemiosła

1989 Nagroda Josepha za prawa człowieka

1990 Medal Adolfa von Harnacka; Honorowy obywatel Stuttgartu; Honorowy obywatel Berlina

1991 Złoty Medal żydowskiej loży masońskiej B'nai B'rith za szczególne zasługi; Nagroda Miasta Düsseldorf im. Heinricha Heine

1992 Nagroda Uchodźcza Nasena

1993 Nagroda Heinza Galinskiego

1994 Augsburska Nagroda Pokojowa; Nagroda Leo Baecka

1994 Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP

1995 Niemiecka Nagroda Obywatelska; Medal Bubera i Rosenzweiga; Medal Zasługi landu Badenia-Wirtembergia

1996 Nagroda niemiecko-czeskiego porozumienia

1998 Nagroda Humanizmu Niemieckiego Związku Filologów Klasycznych (Heidelberg)

2000 Nagroda Dr. Leopolda Lucasa (Uniwersytet w Tybindze), Nagroda VdK

2001 Nagroda Dr. Sieghardta von Koeckritza (Niemiecka Fundacja Ochrony Zabytków)

2003 czeski Order Białego Lwa I Klasy

2003 Nagroda Miasta Drezna im. Ericha Kaestnera

2005 Nagroda Miasta Magdeburg im. Cesarza Ottona

Tytuły doktora honoris causa

1984 Grenoble, Nowy Jork (School of Social Research)

1985 Instytut Weizmana

1986 Katholike Universiteit Leuven

1986 Stambuł

1987 Sucre (Boliwia); Harvard (Cambridge/USA); Getynga

1988 Nigeria; Oksford; Sofia

1990 Malta

1991 Rotterdam; Madras; Pawia

1993 Baltimore;

1995 Uppsala

1996 Uniwersytet Gdański (promotor: prof. zw. dr. hab. Bogusław Drewniak)

1996 Praga (Uniwersytet Karola, nauki prawnicze)

2005 Tokio (Uniwersytet Waseda)

2005 Duisburg-Essen

Jego autorstwa

"Cztery okresy. Wspomnienia" (wyd. oryg. Vier Zeiten. Erinnerungen. Siedler, Berlin 1997)

"Trzy razy godzina zero" (niem. oryg. Drei Mal Stunde Null? 1949 – 1969 – 1989. 2001)

"Jakigo świata chcemy? Richard von Weizsäcker w rozmowie z Janem Roßem" (wyd. oryg. Was für eine Welt wollen wir? Richard von Weizsäcker im Gespräch mit Jan Roß. Rowohlt, Berlin 2005)

Literatura

Friedbert Pflüger: Richard von Weizsäcker – Portret z bliska. (oryg. Ein Portrait aus der Nähe. München 1993.)

Źródła

Artykuł ten jest tłumaczeniem artykułu Richard von Weizsäcker w niemieckojęzycznej Wikipedii

Przypisy

M.P. z 1994 r. Nr 48, poz. 388
Odznaczeni Orderem Białego Lwa (od 1994 r.) (cz.). Pražský hrad (www.hrad.cz). [dostęp 31 stycznia 2010].
Lista honorowych doktoratów UG. univ.gda.pl. [dostęp 25 lutego 2011].