Rośliny naczyniowe - Polski Serwis Naukowy

Rośliny naczyniowe (Tracheophyta) – grupa roślin o różnej randze systematycznej w zależności od systemu klasyfikacji. W nomenklaturze filogenetycznej jest wyróżniana jako klad, siostrzany dla jednej z linii rozwojowych mszaków (najprawdopodobniej mchów Bryophyta). W tradycyjnych systemach hierarchicznych grupa ze względu na zróżnicowanie i bogactwo form tworzących ją roślin, podnoszona jest do rangi podkrólestwa Tracheobionta lub nie jest w ogóle określana za pomocą rang systematycznych.

Mchy (Bryophyta) – . W rozwoju mchów wyróżnia się dwa następujące po sobie pokolenia: płciowe (gametofit) wytwarzające gametangia (plemnie i rodnie) oraz bezpłciowe (sporofit) wytwarzające zarodniki.

Paprotniki (Pteridophyta) – w dawnych systemach klasyfikacyjnych . Paprotniki wyróżnione były w systemie Augusta Wilhelma Eichlera z 1883, . Do tej grupy zaliczano spośród roślin współczesnych: . W miejsce dawnych paprotników wyróżnia się odrębne ww. . Nazwa "paprotniki" stosowana jest często zwyczajowo, a nie taksonomicznie, w podobnym jak niegdyś znaczeniu, w odniesieniu do .

Cechą charakterystyczną (synapomorficzną) roślin naczyniowych jest wykształcenie tkanki przewodzącej wodę, tzw. tkanki naczyniowej. Dawniej tradycyjnie rośliny te dzielone były na paprotniki i rośliny nasienne. W aktualnych systemach klasyfikacyjnych roślin współczesnych dzieli się naczyniowe na widłaki (Lycopodiophyta) i klad określany mianem Euphyllophyta, dzielący się dalej na rośliny nasienne i Monilophyta. Obraz ten uzupełniają linie rozwojowe roślin kopalnych.

Królestwo (łac. regnum, l.mn. regna) – stosowana w systematyce organizmów kategoria systematyczna obejmująca spokrewnione typy (phylum) w zoologii, lub gromady (divisio) w botanice. Tradycyjnie, od czasów Karola Linneusza królestwo było uważane za kategorię systematyczną najwyższej rangi. Pod koniec XX w. systematycy wprowadzili wyższą od królestwa kategorię nazywaną domeną, nadkrólestwem lub cesarstwem. W nomenklaturze botanicznej i zoologicznej regulowanych przez Międzynarodowe Kodeksy Nomenklatury Botanicznej i Zoologicznej królestwo nadal jest uznawane za kategorię najwyższej rangi. Podkategorią królestwa jest podkrólestwo (subregnum). Natomiast stosowany czasem termin nadkrólestwo (superregnum), choć formalnie poprawny, używany jest w randze najwyższej kategorii systematycznej – domeny lub cesarstwa.

Rośliny kopalne, wymarłe, fosylne - rośliny, które nie występują współcześnie, a występowały w minionych epokach geologicznych. O ich istnieniu wiemy dzięki pozostałościom w skałach ich szczątków lub odcisków (skamieniałości).

Systematyka

Kladogram przedstawiający powiązania filogenetyczne Podział wg Jamesa Reveala (2008)

Podgromada: Lycopodiophytina Tippo ex Reveal in Phytologia

Klasa: widłaki, widłakowe (Lycopodiopsida Bartl., Ord. Nat. Pl.: 14, 19. Sep 1830)

Podgromada: Selaginellophytina Doweld, Tent. Syst. Pl. Vasc.: iv. 23 Dec 2001

Klasa: widliczkowe (Selaginellopsida A. B. Frank in J. Leunis, Syn. Pflanzenk., ed. 2, 3: 1238. 20 Oct 1874)

Podgromada: Psilotophytina Tippo ex Reveal in Phytologia 79: 70. 29 Apr 1996

Klasa: psylotowe (Psilotopsida D.H. Scott Stud. Foss. Pl., ed. 2: 616, 631, 632. 1909)

Podgromada: Equisetophytina Reveal in Phytologia 79: 70. 29 Apr 1996.

Klasa: skrzypy, skrzypowe (Equisetopsida C. Agardh, Classes Pl.: 7. 20 Mai 1825)

Podgromada: Pteridophytina Engl., Führer Garten Breslau: 10, 11. Mai 1886

Klasa: strzelichowe (Marattiopsida Doweld, Tent. Syst. Pl. Vasc.: vii. 23 Dec 2001)

Klasa: paprocie, paprociowe (Pteridopsida Ritgen, Aufeinanderfolge Org. Gest.: 63. Sep 1828)

Podgromada: Pinophytina Cronquist, Takht. & Zimmerm. ex Reveal in Phytologia 79: 70. 29 Apr 1996

Klasa: nagonasienne, sagowcowe (Cycadopsida Brongn., Enum. Pl. Mus. Paris: xxxii, 136. 12 Aug 1843)

Podgromada: Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal in Phytologia 79: 70. 29 Apr 1996

Klasa: okrytonasienne, magnoliowe (Magnoliopsida Brongn., Enum. Pl. Mus. Paris: xxvi, 95. 12 Aug 1843)

Przypisy

↑ Philip D. Cantino i in.: Towards a phylogenetic nomenclature of Tracheophyta (ang.). Taxon 56(3): 1-44, 2007. [dostęp 2009-04-30].
Tracheobionta. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2009-09-15]
The PLANTS Database (ang.). National Plant Data Center, Baton Rouge, LA 70874-4490 USA. [dostęp 2009-04-30].
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 83-01-13945-2.
Kenrick, Paul & Peter R. Crane. 1997. The Origin and Early Diversification of Land Plants: A Cladistic Study. (Washington, D.C.: Smithsonian Institution Press)
Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf. 2006. A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731 dostęp online
James A. Doyle 2006: Seed ferns and the origin of angiosperms. The Journal of the Torrey Botanical Society 133 (1): 169–209.
James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme (ang.). plantsystematics.org, 2008. [dostęp 2009-04-30].

Paprocie, paprociowe (Polypodiopsida Cronquist) – klasa paprotników. Obecnie na świecie występuje około 10 000 gatunków paproci, co jest liczbą małą w porównaniu do ich prehistorycznej różnorodności (jak się przypuszcza istniało wtedy około milion gatunków).

Tkanka przewodząca – tkanka roślinna, w której odbywa się transport wody wraz z rozpuszczonymi w niej substancjami do wszystkich części roślin, zbudowana jest z niejednorodnych komórek.